การศึกษาระดับของเม็ดเลือดขาวชนิดเมโมรี่บีเซลล์ (ซีดี 27+ ซีดี 19+) ในผู้ป่วยกลุ่มโรคนิวโรไมอิไลติสออปติกาที่ตรวจพบแอนติบอดี้ ต่ออควอพอรินชนิดที่สี่

ผู้แต่ง

  • สหรัฐ อังศุมาศ กลุ่มงานประสาทวิทยา สถาบันประสาทวิทยา
  • เมธา อภิวัฒนากุล กลุ่มงานประสาทวิทยา สถาบันประสาทวิทยา
  • นิระชา ศรีวงษ์ สถาบันพยาธิวิทยา

คำสำคัญ:

กลุ่มอาการนิวโรไมอิไลติสออปติกา, เมโมรี่บีเซลล์, เครื่องแยกวิเคราะห์เซลล์

บทคัดย่อ

กลุ่มอาการนิวโรไมอิไลติสออปติกา (Neuromyelitis Optica Spectrum Disorder, NMOSD) เป็นความผิดปกติที่เป็นผลจากการอักเสบของระบบประสาทส่วนกลางจัดอยู่ในกลุ่มโรคปลอกประสาทถูกทำลาย มีการศึกษาพบว่ากลไกหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคเกิดจากการทำงานผิดปกติของเม็ดเลือดขาวชนิดบีเซลล์ (B cells) และมีการออกฤทธิ์ของ cytokine ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของเม็ดเลือดขาวชนิดบีเซลล์ รวมถึงเม็ดเลือดขาวชนิดบีเซลล์ในกลุ่มที่เรียกว่าเมโมรี่บีเซลล์ชนิด CD27+ CD19+ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบระดับเปอร์เซ็นต์เม็ดเลือดขาวชนิดเมโมรี่เซลล์ ระหว่างผู้ป่วยนิวโรไมอิไลติสออปติกากับคนปกติ และมีวัตถุประสงค์รองคือ เปรียบเทียบผลของเมโมรี่เซลล์ระหว่างห้องปฏิบัติการของเอกชนกับห้องปฏิบัติการของสถาบันพยาธิวิทยา กรมการแพทย์ โดยนำเลือดที่ได้จากอาสาสมัครที่เป็นผู้ป่วยนิวโรไมอิไลติสออปติกา 10 รายและเลือดจากกลุ่มคนปกติที่เป็นกลุ่มควบคุมจำนวน 10 รายจะถูกนำมาวิเคราะห์โดยเครื่องแยกวิเคราะห์เซลล์ (flow cytometry) เพื่อหาระดับเปอร์เซ็นต์ของเมโมรี่บีเซลล์ชนิด CD27+ CD19+ และข้อมูลดังกล่าวจะถูกนำมาเปรียบเทียบกัน นอกจากนี้ระดับเปอร์เซ็นต์ของเมโมรี่ บีเซลล์ชนิด CD27+ CD19+ ที่ตรวจโดยส่งไปยังห้องปฏิบัติการเอกชนจะนำมาเปรียบเทียบกับผลวิเคราะห์ที่ได้จากห้องปฏิบัติการสถาบันพยาธิวิทยา กรมการแพทย์ ผลการศึกษา พบว่าระดับเปอร์เซ็นต์ของเมโมรี่บีเซลล์ชนิด CD27+CD19+ ที่ได้จากอาสาสมัครผู้ป่วยนิวโรไมอิไลติสออปติกา มีระดับเปอร์เซ็นต์ของเมโมรี่เซลล์สูงกว่ากลุ่มควบคุม โดยพบความต่างระดับเปอร์เซ็นต์ของชนิด CD27+ CD19+ อยู่ที่ร้อยละ 2.54 (p=0.028) และพบว่าผู้ป่วยที่มีอาการกลับเป็นซ้ำฉับพลัน (recent relapse) มีระดับเปอร์เซ็นต์ของเมโมรี่เซลล์ชนิด CD27+ CD19+ สูงกว่ากลุ่มที่ไม่มีการกลับเป็นซ้ำ โดยพบความต่างระดับที่ร้อยละ 5.71 (p=0.003) ส่วนการเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการของเอกชนกับห้องปฏิบัติการสถาบันพยาธิวิทยานั้น ไม่พบความแตกต่างระหว่างห้องปฏิบัติการทั้งสองแห่งในการตรวจหาระดับเปอร์เซ็นต์ของเมโมรี่บีเซลล์ชนิด CD27+ CD19+ อย่างมีนัยสำคัญ (p=0.064)

เอกสารอ้างอิง

Lennon VA, Wingerchuk DM, Kryzer TJ, Pittock SJ, Lucchinetti CF, Fujihara K, et al. A serum autoantibody marker of neuromyelitis optica: distinction from multiple sclerosis. Lancet 2004;364:2106-12.

Wingerchuk DM, Lennon VA, Lucchinetti CF, Pittock SJ, Weinshenker BG. The spectrum of neuromyelitis optica. Lancet Neurol 2007;6:805-15.

Krumbholz M, Meinl E. B cells in MS and NMO: pathogenesis and therapy. Semin Immunopathol 2014;36:339-50.

Bedi GS, Brown AD, Delgado SR, Usmani N, Lam BL, Sheremata WA. Impact of rituximab on relapse rate and disability in neuromyelitis optica. Mult Scler 2011;17:1225-30.

Collongues N, Brassat D, Maillart E, Labauge P, Ouallet JC, Carra-Dalliere C, et al. Efficacy of rituximab in refractory neuromyelitis optica. Mult Scler 2016;22:955-9.

Damato V, Evoli A, Iorio R. Efficacy and Safety of Rituximab Therapy in Neuromyelitis Optica Spectrum Disorders: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Neurol 2016;73:1342-8.

Han J, Sun L, Wang Z, Fan X, Wang L, Song YY, et al. Circulating regulatory B cell subsets in patients with neuromyelitis optica spectrum disorders. Neurol Sci 2017;38:1205-12.

Lebrun C, Cohen M, Rosenthal-Allieri MA, Bresch S, Benzaken S, Marignier R, et al. Only Follow-Up of Memory B Cells Helps Monitor Rituximab Administration to Patients with Neuromyelitis Optica Spectrum Disorders. Neurol Ther 2018; 7: 373-83.

Kim SH, Kim W, Li XF, Jung IJ, Kim HJ. Repeated treatment with rituximab based on the assessment of peripheral circulating memory B cells in patients with relapsing neuromyelitis optica over 2 years. Archives Neurol 2011;68:1412-20.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

30-03-2020

รูปแบบการอ้างอิง

1.
อังศุมาศ ส, อภิวัฒนากุล เ, ศรีวงษ์ น. การศึกษาระดับของเม็ดเลือดขาวชนิดเมโมรี่บีเซลล์ (ซีดี 27+ ซีดี 19+) ในผู้ป่วยกลุ่มโรคนิวโรไมอิไลติสออปติกาที่ตรวจพบแอนติบอดี้ ต่ออควอพอรินชนิดที่สี่. J DMS [อินเทอร์เน็ต]. 30 มีนาคม 2020 [อ้างถึง 2 กุมภาพันธ์ 2026];45(1):65-70. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JDMS/article/view/244742

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ