การเปรียบเทียบภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบระหว่างการใช้น้ำเกลือและยากลุ่มเดกซ่าเมททาโซนร่วมกับน้ำเกลือบ้วนปาก ในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับการฉายรังสีในโรงพยาบาลมะเร็งลพบุรี

บทคัดย่อ

ภูมิหลัง: สถิติในปีพ.ศ. 2560-2562 ของโรงพยาบาลมะเร็งลพบุรีพบมะเร็งศีรษะและคอเป็นอันดับ 1 ในเพศชาย  การฉายรังสีเป็นการรักษาที่ให้ผลดีในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ  ภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบเป็นผลข้างเคียงระยะเฉียบพลันที่พบบ่อยที่สุดผู้ป่วยได้รับการฉายรังสี วิธีการจัดการกับภาวะดังกล่าวคือการใช้น้ำเกลือบ้วนปาก  แต่ยังพบอุบัติการณ์การเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบมากกว่าร้อยละ 90  มีการศึกษาจำนวนมาก ที่ใช้ผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันในการลดผลข้างเคียงนี้  งานวิจัยที่น่าสนใจคือการใช้ยากลุ่มเดกซ่าเมททาโซนร่วมกับน้ำเกลือบ้วนปากในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัด  พบว่าการเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบลดลงร้อยละ 45.8 วัตถุประสงค์: เปรียบเทียบภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ ระหว่างการใช้น้ำเกลือบ้วนปากและการใช้ยากลุ่มเดกซ่าเมททาโซนร่วมกับน้ำเกลือบ้วนปากในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับการฉายรังสี วิธีการ: กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับการฉายรังสี ณโรงพยาบาลมะเร็งลพบุรีกลุ่มละ 22 คน กลุ่มควบคุมใช้น้ำเกลือบ้วนปาก และกลุ่มทดลองใช้ยากลุ่มเดกซ่าเมททาโซนร่วมกับน้ำเกลือบ้วนปาก  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบแบ่งตามระดับความรุนแรงของโรคและ วิเคราะห์เปรียบเทียบการเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบระหว่างสองกลุ่มด้วยสถิติ Fisher’s exact test ผล: พบการเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบระหว่างสองกลุ่มไม่แตกต่างกัน (p-value =1.000) สรุป:การใช้ยากลุ่มเดกซ่าเมททาโซนร่วมกับน้ำเกลือบ้วนปากในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับการฉายรังสีไม่สามารถลดการเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบลดลงเมื่อเทียบกับการใช้น้ำเกลือเพียงอย่างเดียว