RELATIONSHIPS BETWEEN FAMILY FUNCTIONING, SENSE OF BELONGING, PERCEIVED STRESS AND RESILIENCE IN THAI DISADVANTAGED ADOLESCENTS IN A PROVINCE IN THE NORTHERN REGION

  • Wirawan Saisuwan Ramathibodi School of Nursing, Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University
  • Patcharin Nintachan Ramathibodi School of Nursing, Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University
  • Sopin Sangon Ramathibodi School of Nursing, Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University
  • Nantiya Ekathikhomkit Ramathibodi School of Nursing, Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University
Keywords: Resilience, Disadvantaged adolescents, Family functioning, Sense of belonging, Perceived stress

Abstract

Objective: This descriptive correlational research design aimed at investigating relation­ships between family functioning, sense of be­longing, and perceived stress and resilience in Thai disadvantaged adolescents in a province in the northern region.

Methods: The participants consisted of 398 secondary school students from the school for underprivileged adolescents studying in the first semester of academic year 2017 in the northern region of Thailand. The research instruments including a demographic questionnaire, Chulalongkorn Family Inventory (CFI), the Sense of Belonging Instrument (Psychological State), Perceived stress scale, and Resilience Inventory were used for data collection. Data were analysed by using frequency, percentage, mean, and Spearman rank correlation coefficient.

Results: The findings revealed that family functioning and sense of belonging were positively and significantly related to resilience (r = .353, p < .01 and r = .118, p < .05, respectively). The perceived stress was negatively and significantly related to resilience (r = -.139, p < .01).

Conclusion: Results from this study could be used as foundational information to promote resilience in underprivileged adolescents.

Downloads

Download data is not yet available.

References

กองทุนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร. (2551). แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่น ทุรกันดารตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2550 - 2559. เข้าถึงเมื่อ 1 มิถุนายน 2561, จาก http://kanchanapisek.or.th/ kp14/plans/remote_area_child_1_3/plan4/ child_dev_plan5059.pdf

เดชา ศิริเจริญ. (2558). เด็กกับอิทธิพลของ ครอบครัว. วารสารนิติศาสตร์, 3(6), 12-17.

ดำรงค์ ตุ้มทอง, พัชรินทร์ สิรสุนทร, รัตนะ บัว สนธ์ และทวีศักดิ์ ศิริพรไพบูลย์. (2557). ปัญหาเด็กด้อยโอกาสทางการศึกษา: สถานการณ์ความไม่เสมอภาคในสังคม ไทย. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์, 10(1), 123-141.

ธัญธิณี งามวัฒนากุล. (2550). วิเคราะห์เด็กกำพร้า หรือเด็กเร่รอนที่ถูกทอดทิ้ง. เข้าถึงเมื่อ 15 ตุลาคม 2560, จาก www.law.cmu.ac.th/ law2011/177404/files/1325751292.doc

พนม เกตุมาน. (2550). พัฒนาการวัยรุ่น (Adoles¬cent development). เข้าถึงเมื่อ 20 มีนาคม 2560,จาก http://www.psyclin.co.th/new_ page_56.htm

พรรณทิพย์ ศิริวรรณบุศย์. (2553). ทฤษฎีจิตวิทยา พัฒนาการ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พัชรินทร์ นินทจันทร์, ทัศนา ทวีคูณ, จริยา วิทยะศุภร และพิศสมัย อรทัย. (2554). ความแข็งแกร่งในชีวิตและความเครียด ของนักศึกษาพยาบาลโรงเรียนพยาบาล รามาธิบดี. วารสารการพยาบาลจิตเวชและ สุขภาพจิต, 25(1), 1-17.

พัชรินทร์ นินทจันทร์, วารีรัตน์ ถาน้อย, โสภิณ แสงอ่อน, มาณวิภา พัฒนมาศ และช่อทิพย์ อินทรักษ์. (2560). ปัจจัยทำนายความ แข็งแกร่งในชีวิตในวัยรุ่นด้อยโอกาส. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 31(1), 13-28.

พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภิณ แสงอ่อน และจริยา วิทยะศุภร. (2556). ความแข็งแกร่งในชีวิต เหตุการณ์ที่สร้างความยุ่งยากใจ และสุขภาพ จิตของนักศึกษามหาวิทยาลัย. วารสารการ พยาบาลและสุขภาพ, 7(2), 12-26.

พัชรินทร์ นินทจันทร์, ทัศนา ทวีคูณ และโสภิณ แสงอ่อน. (2558). ความแข็งแกร่งใน ชีวิต: แนวคิดการประเมินการประยุกต์ใช้. กรุงเทพฯ: จุดทอง.

พัชรินทร์ นินทจันทร์, ศรีสุดา วนาลีลิน, ลัดดา แสนสีหา, ขวัญพนมพร ธรรมไทย และ พิศสมัย อรทัย. (2554). ความแข็งแกร่ง ในชีวิตและพฤติกรรมเสี่ยงของวัยรุ่นไทย.รามาธิบดีพยาบาลสาร, 17(3), 430-443.

พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภิณ แสงอ่อน และ ทัศนา ทวีคูณ. (2555). โปรแกรมการเสริม สร้างความแข็งแกร่งในชีวิต: A resilience-enhancing program. กรุงเทพฯ: จุดทอง.

ฟูรียา เบ็ญฮาวัน, วินีกาญจน์ คงสุวรรณ, และ ถนอมศรี อินทนนท์. (2559). ผลของ โปรแกรมการให้การปรึกษารายกลุ่มแบบ ผู้รับบริการเป็นศูนย์กลางร่วมกับการใช้ ศิลปะต่อความเครียดของเด็กกำพร้าจาก สถานการณ์ความไม่สงบในภาคใต้. วารสาร มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 7(1), 15-24.

มะลิวรรณ วงษ์ขันธ์, พัชรินทร์ นินทจันทร์ และ โสภิณ แสงอ่อน. (2558). ปัจจัยที่มีความ สัมพันธ์กับความแข็งแกร่งในชีวิตในวัยรุ่น. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 29(1), 57-75.

มุสลินท์ โต๊ะกานิ. (2555). การทำหน้าที่ของ ครอบครัวและพฤติกรรมเกเรที่มีผลต่อ การติดเกมคอมพิวเตอร์ของเยาวชนในสาม จังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารพฤติกรรม ศาสตร์, 18(2), 75-89.

ยุพา พูนขำ, ประกายดาว พรหมประพัฒน์, กอบ กุล ไพศาลอัชพงษ์ และรณภูมิ สามัคคีคา รมย์. (2553). การส่งเสริมสุขภาพป้องกัน พฤติกรรมเสี่ยงและปัญหาสุขภาพเยาวชน . นนทบุรี: สำนักอนามัยการเจริญพันธ์ กรมอนามัย.

วิไลลักษณ์ พงษ์โสภา. (2555). สุขวิทยาจิต. กรุงเทพฯ: วี.พริ้นท์.

วราภรณ์ มั่นคง. (2558). ปัจจัยครอบครัวที่มีผลต่อ การใช้ยาเสพติดของวัยรุ่นในศูนย์ฝึกและ อบรมเด็กและเยาวชนบ้านบึง อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาล ศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพยาบาลเวช ปฏิบัติครอบครัว, มหาวิทยาลัยบูรพา.

สมหมาย แตงสกุล. (2551). สุขศึกษาและพละ ศึกษา ม.3. กรุงเทพฯ: วัฒนพานิช จำกัด.

สุภาพร อาจเดช. (2555). การศึกษาสงเคราะห์คณะ กรรมาธิการการศึกษา สภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 24. เข้าถึงเมื่อ 20 มีนาคม 2561, จาก https://www.parliament.go.th/ewtcom¬mittee/ewt/education/download/article/ article_20130318142801.pdf

แสงทอง ธีระทองคำและทัศนา ทวีคูณ. (2554). ผลของการอบรมพัฒนาจิตต่อความเครียด และสมรรถนะแห่งการมีสติของนักศึกษา พยาบาลรามาธิบดี. รามาธิบดีพยาบาลสาร, 16(3), 364-377.

สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (2560). มาตรฐานด้านโภชนาการสำหรับนักเรียน ประจำโรงเรียนศึกษาสงเคราะห์. เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2561, จาก http://special.obec. go.th/view_news.php?id=780

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). สถานการณ์นักเรียนด้อยโอกาส. เข้า ถึงเมื่อ 4 มกราคม 2561, จาก http:// www. boppo-obec.info/

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2556ก). สถิติการศึกษาปี 2556 จำนวน นักเรียนด้อยโอกาส จำแนกตามประเภท ความด้อยโอกาส และรายชั้น ปีการศึกษา 2556. เข้าถึงเมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 2560, จาก http://www.bopp-obec.info/home

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2556ข). เอกสารประกอบการอบรมและ พัฒนาบุคลากรด้านระบบสารสนเทศ ทางการศึกษา ปีการศึกษา 2556. เข้าถึงเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2560, จากhttp://www.obec. go.th/

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). รายงานการ วิจัยเรื่องการพัฒนาระบบการบริหารจัดการ ศึกษาสำหรับเด็กด้อยโอกาส. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้น ฐานกระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและ ความมั่นคงของมนุษย์. (2557). เด็กด้อย โอกาสยากจนมากที่สุด. เข้าถึงเมื่อ 5 มีนาคม 2562, จาก https://www.m-society.go.th/ search_result.php

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2548). นโยบายการจัดการศึกษาสำหรับเด็กด้อย โอกาส. เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2559, จาก http://www.onec.go.th

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2559). สถิติ การศึกษาของประเทศไทย ปีการศึกษา 2557-2558. กรุงเทพฯ: บริษัท พริกหวาน กราฟฟิค.

อมรวิชช์ นาครทรรพ. (2557). เด็กด้อยโอกาสจุด พลิกผันอนาคตของชาติ. กรุงเทพฯ: มาตา การพิมพ์.

อุมาพร ตรังคสมบัติ. (2554). จิตบำบัดและการ ให้การปรึกษาครอบครัว (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพมหานคร: ซันต้าการพิมพ์.

American Psychological Association (APA). (2002). Developing adolescents: A reference for professionals. Retrieved October 26, 2016, from https://www.apa.org

Bozak, S. (2013). College students' sense of belonging and social support: Potential factors in resilience (Doctor of Psychology). Retrieved August 4, 2017, from https:// search.proquest.com

Cleverley, K., & Kidd, S. A. (2011). Resilience and suicidality among homeless youth. Journal of Adolescent Health, 34(5), 1049 -1054.

Cohen, S. (1994). Perceived stress scale. Retrieved July 3, 2018, from http://www.mindgarden.com/documents/PerceivedStressScale.pdf

Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24, 385–396.

Cohen, S., & Williamson, G. (1988). Perceived stress in a probability sample of the United States. The Social Psychology of Health, 3(1), 31-63.

Demb, M. (2005). Resilience in a time of terror: Individual, social, and familial protective factors in Israeli adolescents. Doctor of Philosophy, Adelphi University, United States of America.

Dias, P. C., & Cadime, I. (2017). Protective factors and resilience in adolescents:The mediating role of self-regulation. Psicología Educativa, 23(1), 37-43.

DuMont, K. A., Widom, C. S., & Czaja, S. J. (2007). Predictors of resilience in abused and neglected children grown – up : The role of individual and neighborhood char¬acteristics. Child Abuse & Neglect, 31(3), 255-274.

Dumont, M., & Provost, M. A. (1999). Resilience in adolescents: Protective role of social support, coping strategies, self-esteem, and social activities on experience of stress and depression. Journal of Youth and Adoles¬cence, 28(3), 343-363.

Epstein, N. B., Baldwin, L. M., & Bishop, D. S. (1983). The mcmaster family assessment device. Journal of Marital and Family Therapy, 9(2), 171-180.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statisti¬cal power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39, 175-191.

Garmezy, N., Masten, A. S., & Tellegen, A. (1984). The study of stress and competence in children: A building block for develop¬mental psychopathology. Child Develop¬ment, 55, 97-111. doi:10.2307/1129837

Gomez, M., Vincent, A., & Toussaint, L. L. (2013). Correlates of resilience in adoles¬cents and adults. International Journal of Clinical Psychiatry and Mental Health, 1(1), 18-24.

Goodenow, C. (1993). The psychological sense of school membership among adolescents: Scale development and educational correlates. Psychology in the Schools, 30(1), 79-90.

Goodman, E., McEwen, B. S., Dolan, L. M., Schafer-Kalkhoff, T., & Adler, N. E. (2005). Social disadvantage and adolescent stress. Journal of Adolescent Health, 37(6), 484-492.

Grotberg, E. H. (1995). A guide to promoting resilience in children: Strengthening the human spirit. The Hague: The Bernard van leer foundation. Retrieved June 1, 2017,from https://eric.ed.gov/?id=ED386271

Grotberg, E. H. (1997). The international resilience research project. Retrieved June 6, 2017, from http://resilnet.uiuc.edu/ library/grotb97a.html

Grotberg, E. H. (2003). Resilience for today. London: Praeger.

Hackman, D. A., Betancourt, L. M., Brodsky, N. L., Hurt, H., & Farah, M. J. (2012). Neighborhood disadvantage and adolescent stress reactivity. Frontiers in Human Neuroscience, 6(1), 1-11.

Hagerty, B. M., Williams, R. A., & Oe, H. (2002). Childhood antecedents of adult sense of belonging. Journal of Clinical Psychology, 58(7), 793-801.

Jadon, P. S., & Tripathi, S. (2017). Effect of authoritarian parenting style on self esteem of the child: A systematic review. Ijariie International Journal, 3(3), 909-913.

Lee, H., & Williams, R. A. (2013). Effects of parental alcoholism, sense of belonging and resilience on depressive symptoms: A path model. Substance Use & Misuse, 48(3), 265-273.

Leung, J. T., Shek, D. T., & Li, L. (2016). Mother–child discrepancy in perceived family functioning and adolescent developmental outcomes in families experiencing economic disadvantage in Hong Kong. Journal of Youth and Adolescence, 45(10), 2036-2048.

Markstrom, C. A., Marshall, S. K., & Tryon, R. J. (2000). Resiliency, social support, and coping in rural low-income Appalachian adolescents from two racial groups. Journal Adolescent, 23(6), 693-703.

Martinez, I., & Garcia, J. F. (2007). Impact of parenting styles on adolescents' self-esteem and internalization of values in Spain. The Spanish Journal of Psychology, 10(2), 338-348.

McLeod, S. (2007). Maslow's hierarchy of needs. Retrieved September 5, 2017, from https: // www. simplypsychology.org/maslow.html

Mehrota, S., & Chaddha, U. (2013). A co relational study of protective factor, resilience and self esteem in pre medical dropouts. Internationa Journal of Humani¬ties and Social Science Invention, 2(9), 103-106.

Miller, I. W., Ryan, C. E., Keitner, G. I., Bishop, D. S., & Epstein, N. B. (2000). The McMaster approach to families: Theory, assessment, treatment and research. Journal of Family Therapy, 22(2), 168-189.

Nicely, Z. K. (2012). Appalachian girls’ college preparedness: An intervention programs comparison (Doctor of Psychology). Retrieved September 1, 2017, from http:// wagner.radford.edu

Nowicki, A. (2008). Self-efficacy, sense of belonging and social support as predictors of resilience in adolescents. Retrieved June 6, 2017, from http://ro.ecu.edu

Oswalt, A. (2010). Adolescent physical development. Retrieved May 12, 2017, from https://www.mentalhelp.net/articles/ adolescent-physical-development/

Petrie, S. M. (2010). The relationship between perceived stress and resilience among adolescents with cystic fibrosis. Retrieved May 1, 2017, from https://minds.wisconsin. edu

Peterson, R., & Green, S. (2009). Families First-Keys to Successful Family Function¬ing. Affective Responsiveness. Retrieved September 10, 2018, from http://pubs. ext.vt.edu/content/dam/pubs_ext_vt_ edu/350/350-094/350-094_pdf.pdf

Sangon, S. (2001). Predictors of depression in Thai women. Unpublished doctoral dis¬sertation, University of Michigan, United State of America.

Sangon, S. (2004). Predictors of depression in Thai women. Research and Theory for Nursing Practice, 18(2-3), 243-260.

Scarf, D., Moradi, S., McGaw, K., Hewitt, J., Hayhurst, J. G., Boyes, M., . . . Hunter, J. A. (2016). Somewhere I belong: Long-term increases in adolescents’ resilience are predicted by perceived belonging to the in-group. British Journal of Social Psychol¬ogy, 55(3), 588-599.

Shi, M., Wang, X., Bian, Y., & Wang, L. (2015). The mediating role of resilience in the relationship between stress and life satisfaction among Chinese medical students: a cross-sectional study. BMC Medical Education, 15(1), 1-7.

Shilpa, S., & Srimathi, N. L. (2015). Role of resilience on perceived stress among pre university and under graduate students. The International Journal of Indian Psychology, 2(2), 141-149.

Trangkasombat, U. (2006). Family functioning in the families of psychiatric patients: a comparison with nonclinical families. Journal of Medical Association of Thailand, 89(11), 1946.

The United Nations Children's Fund (UNICEF). (2012). The state of the world's children: Children in an urban world. Retrieved June 29, 2017, from https://www.unicef.org

Wild, L. G., Flisher, A. J., & Robertson, B. A. (2013). Risk and resilience in orphaned adolescents living in a community affected by AIDS. Youth & Society, 45(1), 140 -162.

World Health Organization (WHO). (2017). Adolescent health. Retrieved March 21, 2017, from http://www.who.int/topics/ adolescent_health/en/

Yee, N. Y., & Sulaiman, W. S. W. (2017). Resilience as mediator in the relationship between family functioning and depression among adolescents from single parent families. Akademika, 87(1), 111-122.
Published
2020-05-22
Section
Research Articles