ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยตามแบบจำลองสุขภาพเชิงนิเวศ ของประชาชนในเขตอำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร

ผู้แต่ง

  • อาณัติ ภูลวรรณ หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
  • ภูวสิทธิ์ ภูลวรรณ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
  • จิราภรณ์ จำปาจันทร์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

คำสำคัญ:

แบบจำลองสุขภาพเชิงนิเวศ, อาหารปลอดภัย, พฤติกรรมการบริโภค

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบตัดขวางครั้งนี้ประยุกต์ใช้แบบจำลองสุขภาพเชิงนิเวศในการศึกษาพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยและปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยของประชาชนในเขตอำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนครกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 377 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์พฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ค่ามัธยฐาน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์หาความสัมพันธ์โดยใช้สถิติอนุมาณ ได้แก่ สถิติไคสแควร์ และสัมประสิทธ์สหสัมพันธ์สเปียร์แมน ผลการวิจัยพบว่า 1) กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 66.31 อายุระหว่าง 50-70 ปี ร้อยละ 57.03 สถานภาพสมรส ร้อยละ 75.07 การศึกษาระดับมัธยมศึกษา ร้อยละ 50.13 ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ร้อยละ 71.35 รายได้ 6,000 บาทต่อเดือน ระยะเวลาอาศัยอยู่พื้นที่ 30-49 ปี ร้อยละ 45.89 2) คะแนนพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยของประชาชนในเขตอำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนครอยู่ในระดับสูง คิดเป็นร้อยละ 74.54 และ 3) ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยของประชาชนในเขตอำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร ได้แก่ ปัจจัยระดับบุคคลคือ ประสบการณ์การอบรมอาหารปลอดภัย (p<0.05) และความรู้ในการบริโภคอาหารปลอดภัย (rs=0.147, p<0.01) ปัจจัยระหว่างบุคคลคือ แรงสนับสนุนของสมาชิกในครอบครัว (rs=0.603, p<0.01) และปัจจัยระดับองค์กร ได้แก่ การจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ (p<0.05) ผลการวิจัยครั้งนี้สามารถนำไปใช้พัฒนานโยบายเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการเลือกซื้ออาหารปลอดภัยให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ประวัติผู้แต่ง

อาณัติ ภูลวรรณ, หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

นักศึกษา

ภูวสิทธิ์ ภูลวรรณ, สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

ผู้ช่วยศาสตราจารย์

จิราภรณ์ จำปาจันทร์, สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

ผู้ช่วยศาสตราจารย์

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. WHO Global Strategy for Food Safety 2022-2030: Towards stronger food safety systems and global cooperation. [serial online]. 2022 [cited 2024 October 21]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240057685

ชูสกุล พิริยะ, ปณิธี ธัมมวิจยะ. สถานการณ์โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ ในประเทศไทย ระหว่าง วันที่ 1 ตุลาคม 2565-22 กุมภาพันธ์ 2566 จากฐานข้อมูลระบบเฝ้าระวังเหตุการณ์ กรมควบคุมโรค. วารสารรายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์ (WESR). 2566; 54(17): 261-64].

Elbehiry A, Marzouk E, Moussa I, Mushayt Y, Algarni AA, Alrashed OA, et al. The Prevalence of Multidrug-Resistant Acinetobacter baumannii and Its Vaccination Status among Healthcare Providers. Vaccines (Basel). 2023 Jun 28;11(7):1171. doi: 10.3390/vaccines11071171.

Pal M, Kerorsa GB, Marami LM, Kandi V. Epidemiology, pathogenicity, animal infections, antibiotic resistance, public health significance, and economic impact of staphylococcus aureus: A comprehensive review. Am J Public Health Res. 2020; 8(1): 14-21. doi: 10.12691/ajphr-8-1-3.

Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by nature and design. London: Harvard University Press; 1979.

Yemane B, Tamene A. Understanding Domestic Food Safety: An Investigation into Self-Reported Food Safety Practice and Associated Factors in Southern Ethiopian Households. Environ Health Insights. 2022 Jun 11;16:11786302221103881. doi: 10.1177/11786302221103881.

Luu HP, Tran TTH, Truong TX. Factors affecting consumers’ food safety behavior in Vietnam. Food Control. 2023; 143:109294. doi: 10.1016/j.foodcont.2022.109294.

Sogari G, Bogueva D, Marinova D. Australian consumers’ response to insects as food. Agriculture. 2019; 9(5):1-15. doi: 10.3390/agriculture9050108.

ปาจารีย์ ซิบังเกิด, ประสงค์ ตันพิชัย, นิรันดร์ ยิ่งยวด. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยของนิสิตระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. วารสารสังคมศาสตร์วิจัย. 2564;12(1):170-91.

Wang M, Bai L, Gong S, Huang L. Determinants of consumer food safety self-protection behavior--an analysis using grounded theory. Food Control. 2020; 113:107198. doi: 10.1016/j.foodcont.2020.107198.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 1970; 30:607-10.

Bloom, M.B. Taxonomy of Education Objective Hand Book 1. New York: David Mackay; 1968.

Best JW. Research in Education. Englewood Cliffs, CA: Prentice Hall; 1977.

นัฎฐริกา ทองคำ, จีราวรรณ ทองเจียม, ณัฐนรี จี่พิมาย, บัณฑิตา เอี่ยมสอาด, รัติญา ทองจันทร์, นนธิชา ชมชื่น และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยในมารดาที่เลี้ยงบุตรด้วยนมแม่. ใน: การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 15 มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม; 13-14 กรกฎาคม 2566; โรงแรม ไมด้า แกรนด์ ทวารวดี นครปฐม จังหวัดนครปฐม [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มีนาคม 23]. เข้าถึงได้จาก: https://rdi.npru.ac.th/conference15/viewabstract.php?id_sub=0070&id_branch=7

Melnyk T, Tunitska Y, Banas D. Food security of Ukraine: National and global level. Economics and Business Review. 2023;9(3):181-205. doi: 10.18559/ebr.2023.3

ปณิชนันท์ ทองวงศ์ญาติ, มิ่งขวัญ ศิริโชติ, สุรเดช สำราญจิตต์, จันทร์จารี เกตุมาโร. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการบริโภคอาหารของกลุ่มวัยทำงาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางมะพร้าว อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร. วารสารพยาบาลทหารบก. 2566;24(1):460-9.

อรวรรณ มุงวงษา, กุลวดี เข่งวา. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการบริโภคอาหารของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนวัดจันทราวาส (ศุขประสารราษฎร์) จังหวัดเพชรบุรี. วารสารหัวหินสุขใจไกลกังวล. 2563;5(1):1-17.

Schwartz NE. Nutritional knowledge, attitudes, and practices of high school graduates. J Am Diet Assoc. 1975 Jan;66(1):28-31.

Cohen S, Wills TA. Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychol Bull. 1985 Sep;98(2):310-57.

Madjdian DS, Asseldonk VM, Talsma EF, Amenu K, Gemeda BA, Girma S, et al. Impact of a mass-media consumer awareness campaign on food safety behavior and behavioral determinants among women in Dire Dawa and Harar, Ethiopia. Food Control 2024;163:110509. doi: 10.1016/j.foodcont.2024.110509.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-05-2025

รูปแบบการอ้างอิง

ภูลวรรณ อ., ภูลวรรณ ภ., & จำปาจันทร์ ิ. (2025). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารปลอดภัยตามแบบจำลองสุขภาพเชิงนิเวศ ของประชาชนในเขตอำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 19(3), 856–870. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/274423

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย