ความผิดปกติของอวัยวะภายในที่มีผลต่ออาการนอนไม่หลับ ในมุมมองของการแพทย์แผนจีน

บทคัดย่อ

การนอนไม่หลับ (Insomnia) เป็นปัญหาการนอนไม่หลับมากถึงร้อยละ 30-40 ของประชากรไทย มักพบในผู้หญิงมากกว่าเพศชายประมาณ 2:1 ซึ่งจะมีความเสี่ยงต่อโรคร้ายต่างๆ ได้แก่ โรคซึมเศร้า เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคอ้วน โรคเบาหวาน โรคมะเร็ง ร่างกายเสื่อมโทรมลง ประสิทธิภาพการทำงานลดลง การตอบสนองของสมองช้าลง ร่างกายทำงานติดขัด และเสี่ยงต่อโรคสมองเสื่อมมากกว่าคนทั่วไป การนอนไม่หลับ (不寐) ตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน คือ อาการที่ผู้ป่วยมักจะไม่สามารถนอนหลับได้อย่างปกติ อาการหลักคือเวลาในการนอนหลับ ระดับความลึกในการนอนหลับไม่เพียงพอ ในผู้ป่วยที่อาการเบา จะนอนหลับยาก นอนหลับแต่กรน นอนหลับไม่ต่อเนื่อง หรือตื่นแล้วไม่สามารถนอนหลับต่อได้ ในผู้ป่วยที่อาการหนักจะนอนไม่หลับทั้งคืน กลไกการเกิดของอาการนอนไม่หลับ คือ หยางแกร่งอินพร่อง อินหยางไม่ประสานกัน ทำให้หยางไม่สามารถเข้าไปอยู่ในอิน หรืออินพร่องทำให้ไม่สามารถควบคุมหยางในเวลากลางคืน มีผลให้เสินของหัวใจไม่สงบเกิดเป็นอาหารนอนไม่หลับ บทความนี้จะกล่าวถึงมุมมองการเกิดอาการนอนไม่หลับที่ไม่เพียงเกิดจากอวัยวะหัวใจเพียงอย่างเดียว แต่อวัยวะตันทั้งห้าล้วนทำให้เกิดอาการนอนไม่หลับ ได้แก่ หัวใจ ตับ ม้าม ปอด และไต บทความมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางในการตรวจวินิจฉัยผู้ป่วยที่มีอาการนอนไม่หลับด้วยศาสตร์การแพทย์แผนจีน และเพื่อเป็นแนวทางในการรักษาอาการนอนไม่หลับทางคลินิก