ประสิทธิผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพด้วยหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต ในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, ภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย, เวชศาสตร์วิถีชีวิต, ความรอบรู้ด้านสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม เพื่อศึกษาถึงประสิทธิผลของโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพด้วยหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย ทั้งก่อนและหลังการศึกษาของกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้สูงอายุที่ได้รับการวินิจฉัยมีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย กลุ่มละจำนวน 30 คน ที่เข้ารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพด้วยหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับความรู้ตามแบบเดิม ระยะเวลาดำเนินการทั้งหมด 12 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติพรรณนาและสถิติอนุมานได้แก่ Paired และ Independent t-test
ผลการศึกษาพบว่า เมื่อสิ้นสุดโปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพด้วยหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต ภาพรวมของผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยของภาวะปริชาน (MoCA) ดีขึ้นกว่าก่อนเข้าโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และดีขึ้นกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.002) โดยทักษะสัมพันธ์ของสายตา การแยกหมวดหมู่ และความจำระยะสั้น หลังเข้าร่วมโปรแกรม มีคะแนนเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) คะแนนเฉลี่ยของพฤติกรรมสุขภาพตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิตกลุ่มทดลองดีขึ้นกว่าก่อนเข้าโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.003) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบไม่มีความแตกต่างกัน เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมด้านออกกำลังกายดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และคะแนนเฉลี่ยความสุขของผู้สูงอายุกลุ่มทดลองดีขึ้นกว่าก่อนเข้าโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) เมื่อทดสอบทางสถิติพบว่าคะแนนเฉลี่ยความสุขทั้งสองกลุ่ม ไม่แตกต่างกันทางสถิติ สรุปได้ว่า โปรแกรมการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพด้วยหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิตนี้ ช่วยปรับพฤติกรรมสุขภาพให้เหมาะสม มีผลดีต่อสมอง สามารถทำให้ผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อยมีปริชานดีขึ้น
เอกสารอ้างอิง
United Nations. World Population Prospects 2022. United Nations; 2022.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์ จำกัด (มหาชน); 2566.
Jia L, Du Y, Chu L, Zhang Z, Li F, Lyu D, et al. Prevalence, risk factors, and management of dementia and mild cognitive impairment in adults aged 60 years or older in China: a cross-sectional study. Lancet Public Health. 2020 Dec;5(12):e661-e671. doi: 10.1016/S2468-2667(20)30185-7.
Mohan D, Iype T, Varghese S, Usha A, Mohan M. A cross-sectional study to assess prevalence and factors associated with mild cognitive impairment among older adults in an urban area of Kerala, South India. BMJ Open. 2019 Mar 20;9(3):e025473. doi: 10.1136/bmjopen-2018-025473.
ระพีพัฒน์ โฆษิตานนท์. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะสมรรถภาพสมองบกพร่องระยะต้นในผู้สูงอายุ ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว. 2565;5(3): 206-18.
Petersen RC, Stevens JC, Ganguli M, Tangalos EG, Cummings JL, DeKosky ST. Practice parameter: early detection of dementia: mild cognitive impairment (an evidence-based review) [RETIRED]. Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology. 2001 May 8;56(9):1133-42. doi: 10.1212/wnl.56.9.1133.
World Health Organization. Health Promotion Glossary. Geneva, Switzerland: Division of Health Promotion, Education and Communications, Health Education and Health Promotion Unit, World Health Organization; 1998.
วินัย ไตรนาทถวัลย์, ณัฐปัณฑ์ เพียรธัญญกรรม, ภราดร ยิ่งยวด, พนิดา ชัยวัง, รภัทภร เพชรสุข, ปราโมทย์ ถ่างกระโทก. การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้สูงอายุ. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2563; 27(3):131-44.
ภูดิท เตชาติวัฒน์. เวชศาสตร์วิถีชีวิต: หลักการ แนวคิด และบทบาทของทีมสหวิชาชีพ. ในเอกสารประกอบการประชุมเชิงปฏิบัติการระยะสั้นด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิตสำหรับสหสาขาวิชาชีพ, Pre conference "Workshop on Lifestyle Medicine for Multi-disciplinary team" (วันที่ 18-22กันยายน 2566, กรุงเทพมหานคร.
Aerts L, Heffernan M, Kochan NA, Crawford JD, Draper B, Trollor JN, Sachdev PS, Brodaty H. Effects of MCI subtype and reversion on progression to dementia in a community sample. Neurology. 2017 Jun 6;88(23):2225-2232. doi: 10.1212/WNL.0000000000004015.
อภิชัย มงคล และคณะ. ดัชนีชี้วัดความสุขคนไทยฉบับสั้นหรือดัชนีชี้วัดสุขภาพจิตคนไทย (Thai Mental Health Indicator TMHI-15: ฉบับใหม่). รายงานการวิจัย; 2552.
ปัณณทัต บนขุนทด, กัลยา มั่นล้วน. ภาวะการรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย: ก่อนป่วยด้วยสมองเสื่อม. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2565;4(1):1-15.
ศวิตา ทองขุนวงศ์, พิภพ จิตรนำทรัพย์. ประสิทธิผลของโปรแกรมฝึกปริชานในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องระยะต้นในชุมชน. วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว. 2564; 4(1):74-84.
วุฒิไกร กรพิมาย. ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาศักยภาพสมอง ในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย ในคลินิกหมอครอบครัว โรงพยาบาลปากช่องนานา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2567;18(2): 755-68.
Pellegrino LD, Peters ME, Lyketsos CG, Marano CM. Depression in cognitive impairment. Curr Psychiatry Rep. 2013 Sep;15(9):384. doi: 10.1007/s11920-013-0384-1.
เกษม เวชสุทธานนท์. การพัฒนารูปแบบบริการสร้างเสริมสุขภาพ ตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต สำหรับกลุ่มวัยก่อนสูงอายุ (Pre-aging) ในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2566;46(2):111-28.
ศิวพล สุวรรณบัณฑิต, นิตยา แซ่ลี้. การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างความรอบรู้เรื่องการนอนหลับที่ดี โดยใช้หลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต และการแพทย์ทางเลือก ในกลุ่มผู้รับบริการ คลินิกการแพทย์ทางเลือก ศูนย์อนามัยที่ 3 นครสวรรค์. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคเหนือ). 2567; 34(3):81-91.
ธีรพงษ์ รุ่งวิวัฒน์ศิลป์. การจัดการความสุขและระดับความสุขในเวชศาสตร์วิถีชีวิตของผู้สูงอายุในตำบลศิลา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. Journal of Roi Kaensarn Academi. 2565;8(4):239-49.
กรกนก นาเครือ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมสุขภาพตามแนวเวชศาสตร์วิถีชีวิตของผู้สูงอายุ จังหวัดราชบุรี. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2567;47(ฉบับเพิ่มเติม): S82-S97.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9