ความชุกของโรคโลหิตจางของประชาชนในอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี

ผู้แต่ง

  • สิริน ฟองศิริไพบูลย์ สาขาเทคนิคการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยปทุมธานี
  • พรรณี บุตรเทพ สาขาเทคนิคการแพทย์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยปทุมธานี

คำสำคัญ:

โลหิตจาง, โรคธาลัสซีเมีย, ความชุก, ปัจจัยเสี่ยง, อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี

บทคัดย่อ

ภาวะโลหิตจางเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญทั่วโลก โดยมีความชุกแตกต่างกันในแต่ละกลุ่มประชากร  ซึ่งจะต้องได้รับการดูแลเพื่อแก้ไขปัญหาการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะโลหิตจางในประชาชนอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย โดยเก็บข้อมูลด้านสังคม การวัดดัชนีมวลกาย ความดันโลหิตด้วยแบบสอบถาม พร้อมเก็บตัวอย่างเลือดและอุจจาระจากประชาชนอายุตั้งแต่ 35-74 ปี จำนวน 110 คน การตรวจคัดกรองธาลัสซีเมียดำเนินการโดยใช้น้ำยาสำเร็จรูป GeBioKit -OF และ GeBioKit -DCIP ผลการศึกษาพบว่า ความชุกของภาวะโลหิตจางอยู่ที่ร้อยละ 30.0 (33/110 ราย) ในเพศหญิงสูงกว่าชายชัดเจน (ร้อยละ 33.33 และ 3.33) กลุ่มที่มีภาวะโลหิตจาง มีค่าเฉลี่ย Hb, Hct, MCV, MCH และ MCHC ต่ำกว่ากลุ่มปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) จากการตรวจ OF และ DCIP 3 กลุ่ม พบรูปแบบ OF+/DCIP–, OF–/DCIP+ และ OF+/DCIP+ ในร้อยละ 2.73, 21.82 และ 7.27 ตามลำดับ และมีความสัมพันธ์กับภาวะโลหิตจางอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) ผลการตรวจเลือดแฝงในอุจจาระให้ผลบวกร้อยละ 20.29 ของผู้ที่ได้รับการตรวจ โดยร้อยละ 2.90 มีภาวะโลหิตจางร่วมด้วย สรุปได้ว่า ธาลัสซีเมียเป็นปัจจัยหลักที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะโลหิตจางในประชากรกลุ่มนี้ ขณะที่ปัจจัยเสริม ได้แก่ ภาวะโภชนาการ และสภาพเศรษฐกิจ–สังคม ผลการศึกษานี้ควรนำไปใช้ประกอบการวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ด้านสาธารณสุขเพื่อควบคุมและป้องกันภาวะโลหิตจางในพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

Saengnipanthkul S, Sirikarn P, Musikaboonleart S, Tran LC, Puwanant M. Prevalence and associated factors of at risk of anemia among children under five in Northeast Thailand using noninvasive hemoglobin screening in a cross sectional study. Sci Rep. 2025 Jul 2;15(1):23215. doi: 10.1038/s41598-025-05550-8.

Sittimol A, Saengpanit P, Vatthana N, Rojmahamongkol P. Prevalence of iron deficiency anemia in exclusively breastfed infants after a 5-month iron supplementation. Sci Rep. 2024 Oct 13;14(1):23924. doi: 10.1038/s41598-024-74151-8.

Pongcharoen T, Rojroongwasinkul N, Tuntipopipat S, Winichagoon P, Vongvimetee N, Phanyotha T, et al. South East Asian Nutrition Surveys II (SEANUTS II) Thailand: triple burden of malnutrition among Thai children aged 6 months to 12 years. Public Health Nutr. 2024 Jan 22;27(1):e152. doi: 10.1017/S1368980024000053.

Natalang O, Taertulakarn S, Sritart H. Spatial analysis of anemia prevalence in early childhood in Northeastern Thailand, 2020–2022. J Spatial Sci. 2024;70(4):1–14. doi:10.1080/14498596.2024.2433225.

Pyae TW, Sanchaisuriya K, Athikamanon S, Sanchaisuriya P, Srivorakun H, Chaibunruang A, Fucharoen S. Anemia in an ethnic minority group in lower northern Thailand: A community-based study investigating the prevalence in relation to inherited hemoglobin disorders and iron deficiency. PLoS One. 2023 Jun 23;18(6):e0287527. doi: 10.1371/journal.pone.0287527.

Karnpean R, Vanichakulthada N, Suwannaloet W, Thongrung R, Singsanan S, Prakobkaew N, Fucharoen G, Fucharoen S. Anemia, iron deficiency, and thalassemia among the Thai population inhabiting at the Thailand-Lao PDR-Cambodia triangle. Sci Rep. 2022 Nov 4;12(1):18643. doi: 10.1038/s41598-022-22016-3.

National Statistical Office (NSO), UNICEF. Thailand Multiple Indicator Cluster Survey 2022 (MICS 2022)–Full Report. Bangkok: NSO; 2023.

Wattanawong O, Iamsirithaworn S, Kophachon T, Nak-Ai W, Wisetmora A, Wongsaroj T, Dekumyoy P, Nithikathkul C, Suwannatrai AT, Sripa B. Current status of helminthiases in Thailand: A cross-sectional, nationwide survey, 2019. Acta Trop. 2021 Nov;223:106082. doi: 10.1016/j.actatropica.2021.106082.

World Health Organization. Hemoglobin concentrations for the diagnosis of anemia and assessment of severity [Internet]. Geneva: WHO; 2011 [cited 2018 Mar 2]. Available from: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/85839/WHO_NMH_NHD_MNM_11.1_eng.pdf

Fucharoen G, Sanchaisuriya K, Sae-ung N, Dangwibul S, Fucharoen S. A simplified screening strategy for thalassaemia and haemoglobin E in rural communities in south-east Asia. Bull World Health Organ. 2004 May;82(5):364-72.

Thurlow RA, Winichagoon P, Green T, Wasantwisut E, Pongcharoen T, Bailey KB, Gibson RS. Only a small proportion of anemia in northeast Thai schoolchildren is associated with iron deficiency. Am J Clin Nutr. 2005 Aug;82(2):380-7. doi: 10.1093/ajcn.82.2.380.

World Health Organization. Prevalence of anemia in older people [Internet]. Geneva: WHO; 2022 [cited 2023 Feb 3]. Available from: https://www.who.int/data/maternal-newborn-child-adolescent-ageing/indicator-explorer-new/mca/prevalence-of-anemia-in-older-people.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานสถานะตัวชี้วัด SDGs ของประเทศไทย พ.ศ. 2566 [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สสช.; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 สิงหาคม 31]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nso.go.th

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติราชการกรมการแพทย์ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 23]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dms.go.th/AboutUs/About_Strategy

Centers for Disease Control and Prevention. Defining adult obesity [Internet]. Updated June 7, 2021 [cited 2021 Jan 29]. Available from: https://www.cdc.gov/obesity/adult-obesity-facts/.

World Health Organization. Prevalence of anemia in older people [Internet]. Geneva: WHO; 2022 [cited 2023 Feb 3]. Available from: https://www.who.int/data/maternal-newborn-child-adolescent-ageing/indicator-explorer-new/mca/prevalence-of-anemia-in-older-people.

Kassambara A, Mundt F. factoextra: Extract and visualize the results of multivariate data analyses (R package) [Internet]. ND [cited 2023 Feb 3]. Available from: https://CRAN.R-project.org/package=factoextra

R Core Team. R: A language and environment for statistical computing (Version 4.4) [Computer software]. 2024. [cited 2023 Feb 3]. Available from: https://cran.r-project.org.

The Jamovi project. Jamovi (Version 2.6) [Computer software]. 2024 [cited 2023 Feb 3]. Available from: https://www.jamovi.org.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

05-11-2025

รูปแบบการอ้างอิง

ฟองศิริไพบูลย์ ส., & บุตรเทพ พ. (2025). ความชุกของโรคโลหิตจางของประชาชนในอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 20(1), 249–262. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/277518

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย