ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามแนวคิดระยะการเปลี่ยนแปลงร่วมกับการกำกับตนเองต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลคูเมือง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2, แนวคิดระยะการเปลี่ยนแปลง, การกำกับตนเองบทคัดย่อ
การวิจัยแบบกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามแนวคิดระยะการเปลี่ยนแปลงร่วมกับการกำกับตนเอง ต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้แก่ การรับรู้ความสามารถของตนเอง พฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และระดับน้ำตาลสะสมในเลือด กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลคูเมือง จังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 112 คน เป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 56 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้คือ โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น ร่วมกับการใช้นวัตกรรม ก่องข้าวน้อย ส่อยเบาหวาน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Dependent t-test และ Independent t-test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05
ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีการรับรู้ความสามารถของตนเอง (=4.08, S.D=0.16) สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (
=3.88, SD=0.72) มีพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดในสัปดาห์ที่ 12 (
=3.35, SD=0.27) สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ และมีระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (
=8.55, SD=1.70) ต่ำกว่าก่อนทดลอง แต่เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบพบว่าไม่มีความแตกต่างกัน ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการส่งเสริมให้ผู้ป่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมโดยเน้นการกำกับตนเองร่วมกับการกำกับติดตามอย่างต่อเนื่อง เช่น การเยี่ยมบ้าน โทรศัพท์ติดตาม หรือการใช้เทคโนโลยีสุขภาพ (Health app, LINE group) เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถคงพฤติกรรมที่ถูกต้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. กรมควบคุมโรค เผยสถานการณ์โรคเบาหวานทั่วโลก มีผู้ป่วยแล้ว 537 ล้านคน มีส่วนทำให้เสียชีวิต สูงถึง 6.7 ล้านคน หรือเสียชีวิต 1 ราย ในทุก ๆ 5 วินาที [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2565 พฤศจิกายน 17]. เข้าถึงได้จาก https://pr.moph.go.th/?url=pr/detail/2/02/181256/
กระทรวงสาธารณสุข. ร้อยละผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดี ปีงบประมาณ 2565 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2565 ธันวาคม 14]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/137a726340e4dfde7bbbc5d8aeee3ac3
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. คู่มือดูแลสุขภาพสำหรับผู้ที่เป็นเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. มปป. [เข้าถึงเมื่อ 2565 ธันวาคม 14]. เข้าถึงได้จาก: https://drive.google.com/file/d/13sV3duVDl4GnEHy5Ix_5RQO_QJvlWhoQ/view?fbclid=IwAR0N5KaY2ZqjoK8UCsU8FIU2AejDMynibLOUivBqgDu-yeAknUkp3c-XJzQ
จันจิรา ภู่รัตน์, ปาหนัน พิชยภิญโญ, สุนีย์ ละกำปั่น. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการกำกับตนเองต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้. วารสารพยาบาลเกื้อการุณย์. 2563;27(1):20-33.
ศิริรัตน์ ปานอุทัย, จิราภรณ์ เตชะอุดมเดช, ชมพูนุช ศรีรัตน์, นิพนธ์ ธีรอำพน. การพัฒนากระติ๊บข้าวสำหรับควบคุมปริมาณการบริโภคในผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน. พยาบาลสาร. 2562;46(3):94-105
ภัทรา ซูริค. การสร้างเสริมสุขภาพ: แนวคิด ทฤษฎีและนวัตกรรม. กรุงเทพฯ: กรีนไลฟ์พริ้นติ้งเฮ้าส์; 2560.
จักรินทร์ เคนรัง, สุทธีพร มูลศาสตร์, นพวรรณ เปียซื่อ. ประสิทธิผลของโปรแกรมเสริมสร้างทักษะการกำกับตนเองโดยการเยี่ยมบ้านทางไกลสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมโรคไม่ได้ ในอำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารพยาบาลตำรวจ. 2565;14(2):324-38.
Bandura A. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev. 1977 Mar;84(2):191-215. doi: 10.1037//0033-295x.84.2.191.
ทรงกรฎ ศฤงคาร, มยุรี นิรัตธราดร, ปรีย์กมล รัชนกุล. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองและครอบครัวต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลและระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2565;38(1):86-96.
ธีรภาพ เสาทอง, ปาหนัน พิชยภิญโญ, สุนีย์ ละกำปั่น. ผลของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2563;36(3):19-32.
จันทร์เพ็ญ สืบบุก. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้. วารสารวิชาการและการพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช. 2567;4(1): E001131.
Prochaska JO, Velicer WF. The transtheoretical model of health behavior change. Am J Health Promot. 1997 Sep-Oct;12(1):38-48. doi: 10.4278/0890-1171-12.1.38.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9
