การพัฒนาห้องปลอดฝุ่นสำหรับศูนย์พัฒนาเด็กปฐมวัยในพื้นที่เขตเมือง

ผู้แต่ง

  • เกศรา โชคนำชัยสิริ สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  • สมบูรณ์ ศรีภู่ สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

คำสำคัญ:

ห้องปลอดฝุ่น, ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5, ศูนย์พัฒนาเด็กปฐมวัย, พื้นที่เขตเมือง

บทคัดย่อ

ปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและเขตเมืองมีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อกลุ่มเปราะบาง โดยเฉพาะเด็กปฐมวัย การพัฒนาห้องปลอดฝุ่นมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและปรับปรุงห้องปลอดฝุ่นในศูนย์พัฒนาเด็กปฐมวัย สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง เพื่อลดและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก วิธีจัดทำห้องปลอดฝุ่น 1) การวางแผนและเลือกสถานที่ตามเกณฑ์มาตรฐาน 2) ปรับปรุงสภาพแวดล้อมเพื่อลดแหล่งกำเนิดฝุ่นทั้งภายในและภายนอก 3) ติดตั้งระบบฟอกอากาศ และเครื่องตรวจวัดคุณภาพอากาศ 4) จัดอบรมให้ความรู้แก่ครูพี่เลี้ยง ผู้ดูแลเด็ก และผู้ปกครอง และ 5) การประเมินผลผ่านการตรวจวัดค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก การทดสอบความรู้ และการเฝ้าระวังสุขภาพเด็ก

ผลการศึกษา พบว่า 1) ด้านความรู้ ผู้เข้าร่วมการอบรมมีคะแนนความรู้หลังการอบรม (equation=13.17, SD=1.71) สูงกว่าก่อนการอบรม (equation=10.04, SD=1.81) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05, 2) ด้านความพึงพอใจ พบว่าผู้เข้าอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด โดยมีความพึงพอใจภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ร้อยละ 68.4, 3) ด้านคุณภาพอากาศ พบว่าค่าเฉลี่ยของค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ภายในอาคารลดลงอย่างชัดเจน จาก 15.5 µq/m3 เหลือเพียง 4.2 µq/m3 ภายหลังการปรับปรุงห้องปลอดฝุ่น และ 4) ด้านสุขภาพเด็ก พบว่าอัตราการเกิดอาการที่เกี่ยวเนื่องกับฝุ่นละอองภายใน 1 เดือน ลดลงจากร้อยละ 40.2 เหลือร้อยละ 38.2 และในรอบ 1 สัปดาห์ลดลงจาก ร้อยละ 34 เหลือร้อยละ 31 นอกจากนี้ อัตราการไปพบแพทย์และหยุดรักษาตามแพทย์แนะนำลดลง ร้อยละ 10.2

ประวัติผู้แต่ง

เกศรา โชคนำชัยสิริ, สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ รักษาการในตำแหน่ง นักวิชาการสาธารณสุขเชี่ยวชาญ (ด้านสาธารณสุข)

สมบูรณ์ ศรีภู่, สถาบันพัฒนาสุขภาวะเขตเมือง กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการพิเศษ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการดำเนินงานด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณีหมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก ปี 2568. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568.

กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย ปี 2567. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม; 2568.

World Health Organization. WHO Global Air Quality Guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. Geneva: WHO; 2021.

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยที่คุกคามสุขภาพ จากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5). นนทบุรี: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.

ศูนย์ข้อมูลคุณภาพอากาศ กรุงเทพมหานคร. สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ในกรุงเทพมหานคร ณ วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2568 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://official.airbkk.com/airbkk/th

กรมการแพทย์. สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี. PM 2.5 ฝุ่นร้ายอันตรายต่อเด็ก [อินเตอร์เน็ต].กรุงเทพฯ; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.childrenhospital.go.th/8875/…/pm-2-5-ฝุ่นร้ายอันตรายต่อเด็ก/

พีระสัก อัศวนพคุณ. ผลกระทบต่อสุขภาพและวิธีการป้องกันสุขภาพเด็กจากฝุ่นละอองขนาดเล็กและความร้อน. ใน: รายงานการอบรมพัฒนาศักยภาพในการพัฒนาศูนย์เด็กเล็กรอบรู้ ปลอดฝุ่น ปลอดโรค. กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ; 2568. หน้า 17–25.

WISE, ศอ.3 และ สสม. (ร่าง) Service Plan ฉบับวันที่ 3 มีนาคม 2567. กรุงเทพมหานคร; 2567.

กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย. คู่มือแนวทางการจัดทำห้องปลอดฝุ่น สำหรับบ้านเรือน อาคารสาธารณะ และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก.นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2563.

กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย. แนวทางการจัดทำห้องปลอดฝุ่นในบ้านเรือนและสถานที่สาธารณะ.นนทบุรี: ทีเอส อินเตอร์พริ้นท์ จำกัด; 2563.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

12-03-2026

รูปแบบการอ้างอิง

โชคนำชัยสิริ เ., & ศรีภู่ ส. (2026). การพัฒนาห้องปลอดฝุ่นสำหรับศูนย์พัฒนาเด็กปฐมวัยในพื้นที่เขตเมือง. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 20(2), 795–810. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/279813

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ