ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของพระสงฆ์ในจังหวัดพิษณุโลก

ผู้แต่ง

  • มธุรส เพ็ชรดี ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก
  • พงศ์ปณต สมบูรณ์พงษ์กิจ ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก
  • ธนากร ฤทธิรอน ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก

คำสำคัญ:

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์, พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์, พระสงฆ์

บทคัดย่อ

การศึกษาเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของพระสงฆ์ และ 2) ความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มอายุ จำนวนพรรษา ดัชนีมวลกาย ภาวะอ้วนลงพุง การเป็นพระคิลานุปัฏฐาก กับพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของพระสงฆ์ในจังหวัดพิษณุโลก กลุ่มตัวอย่างได้แก่พระสงฆ์ จำนวน 1,108 รูป ที่มีข้อมูลพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ครบถ้วน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาระบบ Health Temple ของกรมอนามัย ซึ่งประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์  วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการแจกแจงค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และหาความสัมพันธ์โดยใช้สถิติทดสอบไค-สแควร์ 

ผลการศึกษาพบว่า 1) กลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ครบ 7 ด้าน ประกอบด้วย ด้านทันตกรรม/การดูแลช่องปาก ด้านการนอนหลับอย่างเพียงพอ ด้านการมีกิจกรรมทางกาย ด้านการฉันน้ำเปล่า ด้านการลด/หลีกเลี่ยงการฉันเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของน้ำตาล ด้านการฉันผักและผลไม้สด และด้านการไม่สูบบุหรี่/ไม่สูบยาเส้น ร้อยละ 11.0 โดยส่วนใหญ่มีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ด้านทันตกรรม ร้อยละ 89.7 และด้านที่มีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์น้อยที่สุดคือ ด้านการลด/หลีกเลี่ยงการฉันเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของน้ำตาล ร้อยละ 45.0 และ 2) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 กับพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์พระสงฆ์ของกลุ่มตัวอย่างคือ จำนวนพรรษา ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรเร่งการสร้างความรอบรู้ด้านพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม เพื่อลดการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในอนาคต และส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคมเพื่อส่งเสริมให้พระสงฆ์มีสุขภาพที่ดีขึ้น

ประวัติผู้แต่ง

มธุรส เพ็ชรดี, ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก

พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ

พงศ์ปณต สมบูรณ์พงษ์กิจ, ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก

นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ

ธนากร ฤทธิรอน, ศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก

พยาบาลวิชาชีพปฏิบัติการ

เอกสารอ้างอิง

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. คู่มือแนวทางการอบรมหลักสูตรพระคิลานุปัฏฐาก (พระอาสาสมัครส่งเสริมสุขภาพประจำวัด-อสว. กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2561.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.). ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ. กรุงเทพฯ: วุฒิวัฒน์การพิมพ์ จำกัด; 2566.

สำนักงานเลขานุการกรมและสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. ข้อมูลพื้นฐานทางพระพุทธศาสนา ปี 2565 [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2567 กุมภาพันธ์ 29]. เข้าถึงได้จาก: https://www.onab.go.th/th/ebook/category/detail/id/1/iid/130

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2562 โรงพยาบาลสงฆ์ [อินเตอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 2567 กุมภาพันธ์ 29]. เข้าถึงได้จาก: https://www.priest-hospital.go.th/pdf/2562

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2565 โรงพยาบาลสงฆ์ [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึง เมื่อ 2567 กุมภาพันธ์ 29]. เข้าถึงได้จาก: https://www.priest-hospital.go.th/pdf/2565/

กระทรวงสาธารณสุข. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ Health Data Center [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 2567 กุมภาพันธ์ 29]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. คู่มือการดำเนินงานสำรวจพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของพระสงฆ์ [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2567 กุมภาพันธ์ 29]. เข้าถึงได้จาก: https://eh.anamai.moph.go.th/th/elderly-manual/212281 .

จรรยา นราธรสวัสดิกุล, ประพันธ์ เข็มแก้ว. การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของพระสงฆ์ในจังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร. 2563;1(1):10-23.

พระมหามินภัทร คำชะนาม. พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของพระสงฆ์ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยาชุมชน]. นครปฐม: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร; 2552.

ศศิกานต์ ศรีมณี, ชนิดา มัททวางกูร, พรพิมล ภูมิฤทธิกุล, ระชี ดิษฐจร, พรรณี ตรังคสันต์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการบริโภคของพระสงฆ์และพฤติกรรมการถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์ของประชาชนในเขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม. 2561;19(37): 22-28.

คณิศฉัตร วุฒิศักดิ์สกุล. ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพของพระสงฆ์ในเขตอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ. 2561;24(1):71-83.

พีระพล หมีเอี่ยม, ธนัช กนกเทศ. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมสุขภาพของพระภิกษุสงฆ์ในเขตอำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง. 2563;9(3):1-12.

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. รายงานประจำปี 2566 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 ธันวาคม 25]. เข้าถึงได้จาก: https://eh.anamai.moph.go.th/th/anniversary-eport/download/did=216604&id=116837&reload=

สุพัฒตรา สังข์กร. สถานการณ์พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของพระสงค์ เขตสุขภาพที่ 6 [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2569 มกราคม 28]; เข้าถึงได้จาก: https://hpc6.anamai.moph.go.th/web-upload/31x1af1f7ef8d871a3c2d13d7517b0e6d77/202501/m_news/7423/232476/file_download/207b688daf28bde0c3a442fca21cd430.pdf .

ธิดาพร บุษบงค์, สุภาวดี ขจรเกียรติสกุล, อรวรรณ นามมนตรี, จีระวัฒน์ บุตรโคตร. ทัศนคติ การรับรู้ความสามารถของตนเองและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของพระสงฆ์ในเขตอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น. วารสารทันตาภิบาล 2563;31(2):77-89.

เจษาภรณ์ สุธรรม, วราภรณ์ บุญเชียง, อักษรา ทองประชุม. ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองและภาวะสุขภาพของพระสงฆ์ อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน. วารสารสาธารณสุขล้านนา 2566;19(2):102-16.

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. รายงานประจำปี 2563 โรงพยาบาลสงฆ์ [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2567 กุมภาพันธ์ 29]. เข้าถึงได้จาก: https://www.priest-hospital.go.th/pdf/2563/mobile/index.html

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการควบคุมและป้องกันภาวะอ้วนลงพุง. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย; 2563.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-08-2026

รูปแบบการอ้างอิง

เพ็ชรดี ม., สมบูรณ์พงษ์กิจ พ., & ฤทธิรอน ธ. (2026). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของพระสงฆ์ในจังหวัดพิษณุโลก. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 21(1), 12–24. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/281350

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย