ความตระหนักต่ออันตรายของการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและบทบาทในการป้องกัน การสูบบุหรี่ไฟฟ้า ของผู้ปกครองนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดนครพนม

ณัฐธยาน์ สอนรมย์; ศศิวรรณ ทัศนเอี่ยม

ผู้แต่ง

ณัฐธยาน์ สอนรมย์ นักศึกษาปริญญาโท หลักสูตรสาธารณสุขศาตรมหาบัณฑิต สาขาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
ศศิวรรณ ทัศนเอี่ยม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร https://orcid.org/0000-0003-3258-164X

คำสำคัญ:

ความตระหนักต่ออันตราย, บทบาทของผู้ปกครอง, การป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า, นักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความตระหนักต่ออันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า ระดับบทบาทของผู้ปกครองในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า และความสัมพันธ์ระหว่างความตระหนักต่ออันตรายและปัจจัยส่วนบุคคลของผู้ปกครองกับบทบาทในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของผู้ปกครองนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดนครพนม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ปกครองของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 จำนวน 322 คน ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการวิจัยพบว่า ผู้ปกครองมีความตระหนักต่ออันตรายของบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมอยู่ในระดับสูงมาก ( $\bar{x}$ =4.57, SD=0.14) โดยด้านการตระหนักถึงความรุนแรงมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ( $\bar{x}$ =4.63, SD=0.29) ส่วนบทบาทของผู้ปกครองในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมอยู่ในระดับสูง ( $\bar{x}$ =4.09, SD=0.17) โดยด้านการสนับสนุนกิจกรรมเชิงบวกมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ( $\bar{x}$ =4.36, SD=0.23) ขณะที่การเป็นแบบอย่างที่ดีมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด ( $\bar{x}$ =3.65, SD=0.25) ความตระหนักต่ออันตรายของบุหรี่ไฟฟ้าโดยรวมมีความสัมพันธ์เชิงบวกระดับต่ำกับบทบาทในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.120, p=0.035) โดยการรับรู้ความเสี่ยง (r=0.130, p=0.020) และการตระหนักถึงผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม (r=0.185, p=0.001) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับบทบาทในการป้องกัน นอกจากนี้ระดับการศึกษา อาชีพ สถานภาพสมรส ประวัติการสูบบุหรี่ของบุคคลในครอบครัว และการมีบุคคลในครอบครัวที่ยังสูบบุหรี่ในปัจจุบัน มีความสัมพันธ์กับบทบาทในการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Tobacco: e-cigarettes [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Aug 18]. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/tobacco-e-cigarettes

World Health Organization. Thailand-Global Youth Tobacco Survey 2022 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Jul 28]. Available from: https://extranet.who.int/ncdsmicrodata/index.php/catalog/973

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. รายงานสถานการณ์การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชนไทย [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ค. 2569].เข้าถึงได้จาก: https://prgroup.hss.moph.go.th

Sittibusaya C, Benjakul S, Noonak O, Tontiram R, Nalaem C, Sakulsawat T, et al. Global youth tobacco survey 2022 for developing tobacco control policies in Thailand. Dis Control J. 2025;51(2):339-53. doi:10.14456/dcj.2025.28.

Rosenstock IM. Historical origins of the Health Belief Model. Health Educ Monogr. 1974;2(4):328-35. doi:10.1177/109019817400200403.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. บุหรี่ไฟฟ้า ภัยคุกคามเยาวชน ทำลายสุขภาพ ทำร้ายคนรอบข้าง [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 28 ก.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaihealth.or.th

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. รายงานสถานการณ์การใช้บุหรี่ไฟฟ้าในจังหวัดนครพนม. นครพนม: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม; 2566.

Simons-Morton BG, Farhat T. Recent findings on peer group influences on adolescent smoking. J Prim Prev. 2010;31(4):191-208. doi:10.1007/s10935-010-0220-x.

ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา. รายงานสถานการณ์บุหรี่ไฟฟ้าในเยาวชนไทย. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา; 2565.

มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่. ความเข้าใจผิดของผู้ปกครองเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าและผลกระทบต่อเยาวชน. กรุงเทพฯ: มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่; 2565.

Thongsutt T, Yusote C, Jubprang S, Sasisuwan A, Poonchuay N, Chanawong A, et al. Factors associated with knowledge and attitude towards e-cigarettes among undergraduate students in Thailand: a cross-sectional study. Asian Pac J Cancer Prev. 2023;24(2):559-67. doi:10.31557/APJCP.2023.24.2.559.

Hair JF Jr, Page M, Brunsveld N. Essentials of business research methods. 4th ed. New York: Routledge; 2021.

Smith L, Brar K, Srinivasan K, Enja M, Lippmann S. E-cigarettes: how "safe" are they? J Fam Pract. 2016;65(6):380-5.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม. ข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษา ปีการศึกษา 2568 [อินเทอร์เน็ต]. นครพนม: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม; 2568 [สืบค้นเมื่อ 18 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.sesaonkp.go.th/

Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.

บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น; 2560.

Doherty J, Davison J, McLaughlin M, Giles M, Dunwoody L, McDowell C, et al. Prevalence, knowledge and factors associated with e-cigarette use among parents of secondary school children. Public Health Pract (Oxf). 2022;4:100334. doi:10.1016/j.puhip.2022.100334.

Egger S, Watts C, Dessaix A, Brooks A, Jenkinson E, Grogan P, et al. Parent's awareness of, and influence on, their 14-17-year-old child's vaping and smoking behaviours: an analysis of 3242 parent-child pairs in Australia. Addict Behav. 2024;150:107931. doi:10.1016/j.addbeh.2023.107931.

Wang Y, Duan Z, Weaver SR, Self-Brown SR, Ashley DL, Emery SL, et al. Association of e-cigarette advertising, parental influence, and peer influence with US adolescent e-cigarette use. JAMA Netw Open. 2022;5(9). doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.33938.

Kodl MM, Mermelstein R. Beyond modeling: parenting practices, parental smoking history, and adolescent cigarette smoking. Addict Behav. 2004;29(1):17-32. doi:10.1016/S0306-4603(03)00087-X.

Assari S, Mistry R, Caldwell CH, Bazargan M. Protective effects of parental education against youth cigarette smoking: diminished returns of Blacks and Hispanics. Adolesc Health Med Ther. 2020;11:63-71. doi:10.2147/AHMT.S238441.