ประสิทธิผลของสื่อส่งเสริมการบริโภคผักท้องถิ่นต่อความรู้ด้านโภชนาการ ของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ตำบลหนองลาด อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร
คำสำคัญ:
สื่อการบริโภคผักท้องถิ่น, ผู้ป่วยโรคเบาหวาน, ความรู้ด้านโภชนาการบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อประสิทธิผลของสื่อส่งเสริมการบริโภคผักท้องถิ่นต่อความรู้ด้านโภชนาการของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ตำบลหนองลาด อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์และมารับบริการที่คลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านดอนแคนใต้ ตำบลหนองลาด อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร จำนวน 39 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง คือ สื่อภาพพลิกในรูปแบบปฏิทินตั้งโต๊ะ เรื่องการบริโภคผักท้องถิ่นสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับการบริโภคผักท้องถิ่นและแบบประเมินความพึงพอใจต่อสื่อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่ามัธยฐาน ค่าต่ำสุด และค่าสูงสุด และเปรียบเทียบคะแนนความรู้ก่อนและหลังการทดลองด้วยสถิติ Wilcoxon Signed-Rank test โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้เกี่ยวกับการบริโภคผักท้องถิ่นสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (Z=-4.628, p<0.001) และมีความพึงพอใจต่อสื่อส่งเสริมการบริโภคผักท้องถิ่นโดยรวมอยู่ในมากที่สุด (𝑥̄=4.75, SD=0.32) ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่า สื่อการบริโภคผักท้องถิ่นในรูปแบบปฏิทินตั้งโต๊ะสามารถส่งเสริมความรู้ด้านการเลือกบริโภคผักที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานได้ และสามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นสื่อสุขศึกษาในคลินิกเบาหวานและหน่วยบริการปฐมภูมิเพื่อส่งเสริมการดูแลตนเองด้านโภชนาการของผู้ป่วยโรคเบาหวานได้
เอกสารอ้างอิง
Magliano DJ, Boyko EJ; IDF Diabetes Atlas 11th Edition Scientific Committee. IDF Diabetes Atlas [Internet]. 11th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2025 [cited 2026 Aug 4]. Available from: https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/
American Diabetes Association Professional Practice Committee. Introduction and methodology: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care. 2025;48 (Suppl 1):S1-S5. doi:10.2337/dc25-SINT.
Evert AB, Dennison M, Gardner CD, Garvey WT, Lau KHK, MacLeod J, et al. Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes: A Consensus Report. Diabetes Care. 2019 May;42(5):731-754. doi: 10.2337/dci19-0014.
Jenkins DJA, Dehghan M, Mente A, Bangdiwala SI, Rangarajan S, Srichaikul K, et al. Glycemic index, glycemic load, and cardiovascular disease and mortality. N Engl J Med. 2021;384(14):1312-22. doi:10.1056/NEJMoa2007123.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. กรมอนามัย เผยคนไทยป่วย NCDs พุ่ง แนะปรับพฤติกรรม ลดหวาน มัน เค็ม เพิ่มผักผลไม้ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2569 สิงหาคม 9]. เข้าถึงได้จาก: https://planning.anamai.moph.go.th/web-upload/20xa4d80079fdd38ace9fb48a050e5b52e4/202012/m_document/31509/13377/file_download/9a3b9146e38d9190e86da0802648d7d0.pdf
Truman E, Lane D, Elliott C. Defining food literacy: A scoping review. Appetite. 2017 Sep 1;116:365-371. doi: 10.1016/j.appet.2017.05.007.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000;15(3):259-67. doi:10.1093/heapro/15.3.259.
จันทร์จิรา ไกรสังข์. ประสิทธิผลของคู่มือการจัดกลุ่มอาหารตามสัญญาณไฟจราจรต่อความรู้ พฤติกรรมการบริโภคอาหาร และระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน โรงพยาบาลหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์. วารสารโรคและภัยสุขภาพ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดนครสวรรค์. 2564;15(2):5-20.
เกรียงไกร ทองศิริประภา, เรวดี จงสุวัฒน์, พัชราณี ภวัตกุล. ประสิทธิผลของสื่อวีดิทัศน์เรื่องการเตรียมอาหารทางสายให้อาหารในกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วย. วารสารสุขศึกษา. 2564;44(2):126-40.
เกตุแก้ว เจ็งประเสริฐ, สุวิมล คงรอต. ผลของการสอนด้วยสื่อวีดิทัศน์การปฏิบัติตัวเมื่อตรวจด้วยกล้องคอลโปสโคป ต่อความรู้และความพึงพอใจของสตรีที่มีผลการตรวจมะเร็งปากมดลูกผิดปกติ. วารสารสุขศึกษา. 2564;44(1):176-85.
ธนาพร โพธิจักร, อุไรวรรณ ชัชวาลย์, พรรณี ปึงสุวรรณ, วนิดา ดรปัญหา, วิชัย อึงพินิจพงศ์. การให้ความรู้โดยการใช้สื่อวีดิทัศน์เรื่องภาวะแทรกซ้อนของเบาหวานและการนวดเท้าด้วยตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารเทคนิคการแพทย์และกายภาพบำบัด. 2562;30(3):347-53.
เนตรนภา ปาวงค์, พรภิมล สุขเพีย. ผลของการให้ความรู้โดยใช้สื่อวีดิทัศน์และคู่มือการดูแลเท้าต่อพฤติกรรมการปฏิบัติเพื่อป้องกันการเกิดแผลที่เท้าของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2567;14(1):78-91.
สุระเดช ไชยตอกเกี้ย, สุพรรณี พฤกษา, จิตติมา พีรกมล, บุญเลี้ยง สุพิมพ์, จิราพัชร สุมะลิ. การพัฒนารูปแบบการให้ความรู้ด้านการนับหน่วยคาร์โบไฮเดรตโดยใช้สื่อเรียนรู้ในท้องถิ่นสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน เทศบาลตำบลโพนแพง จังหวัดสกลนคร. วารสารสถาบันบำราศนราดูร. 2566;17(2):116-26.
สุทธานันท์ กัลกะ, รุ่งนภา จันทรา, อติญาณ์ ศรเกษตริน, ศุภลักษณ์ ธนาโรจน์, วิลาวัณย์ เศาจวุฒิพงษ์. ผลของการใช้สื่อวีดิทัศน์หนังตะลุงและคู่มือการดูแลตนเองต่อความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2560;27(1):146-56.
American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes*. 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes-2026. Diabetes Care. 2026 Jan 1;49(Supplement_1):S89-S131. doi: 10.2337/dc26-S005.
กระทรวงสาธารณสุข. ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ (Health Data Center: HDC) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; [เข้าถึงเมื่อ 2567 กันยายน 16]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php
Best JW. Research in education. 4th ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1981.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9
