ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลตำบลลำลูกกา

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสาเหตุ (Causal research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงสาเหตุและอิทธิพลของปัจจัยต่างๆ ที่มีต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2  กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 208 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง โดยกำหนดเกณฑ์คัดเข้าและเกณฑ์คัดออกตามคุณสมบัติ เก็บข้อมูลช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม พ.ศ. 2569 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถามปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและแบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ได้ค่า IOC ระหว่าง 0.66-1.00 และค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์อัลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.79 และ 0.83 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและเทคนิคการวิเคราะห์สมการเชิงโครงสร้าง (SEM) โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ด้านนโยบายภาครัฐ ด้านการสนับสนุนจากศูนย์บริการสาธารณสุข ด้านปัจจัยส่วนบุคคล และปัจจัยครอบครัวอยู่ในระดับมากที่สุด และพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ด้านการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย การปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ และการหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง อยู่ในระดับมากที่สุดเช่นกัน ผลการวิเคราะห์แบบจำลองปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ ข้อเสนอแนะ ภาครัฐควรกำหนดนโยบายสาธารณสุขที่เน้นการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพเชิงรุกในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานและหน่วยบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิ ควรจัดให้มีโปรแกรมสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อย่างต่อเนื่อง