สารสูดดมชนิดไอระเหย: อีกหนึ่งทางเลือกในการระงับความปวด

บทคัดย่อ

ความปวดเป็นความทุกข์ทรมานที่อยู่คู่กับมนุษยชาติมา เป็นเวลาช้านาน ซึ่งมีวิธีการบริหารยาระงับความปวด โดย การบริหารยาผ่านทางช่องไขสันหลังหรือช่องเหนือไขสันหลัง ภายใต้การดูแลของวิสัญญีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ในสถาบันที่มี อุปกรณ์ครบครันภายใต้เวชปฏิบัติที่มีมาตรฐาน การบริหาร ยาผ่านทางกล้ามเนื้อหรือทางหลอดเลือดดำ ที่รู้จักกันดีคือ มอร์ฟีน ซึ่งเป็นสารสกัดธรรมชาติจากฝิ่น มีฤทธิ์ระงับปวดได้ ดีและเป็นสารเสพติด และการบริหารยาผ่านทางลมหายใจ ด้วยการสูดดมสารชนิดไอระเหยที่ออกฤทธิ์ในระบบประสาท ส่วนกลาง โดยมีความสัมพันธ์กับระดับความเข้มข้นของก๊าซ นั้นในถุงลมปอด เช่น เมธท๊อกซีฟลูเรน หรือ เอ็นโทน๊อซ ซึ่ง ถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์เป็นเวลานานกว่า 40 ปี เอ็นโทน๊อซ เป็นก๊าซผสมระหว่างออกซิเจนร้อยละ 50 และไนตรัสออกไซด์ร้อยละ 50 ด้วยคุณสมบัติของไนตรัส ออกไซด์ที่แพร่กระจายตัวได้ดีและความสามารถในการนำพา ก๊าซตัวที่สอง จึงทำให้ความเข้มข้นของออกซิเจนภายในถุง ลมปอดสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ยาออกฤทธิ์ที่สมองและไขสันหลัง ช่วยระงับความปวดและทำให้รู้สึกสบาย ที่น่าสนใจคือ เป็น ยาที่ผู้ป่วยสามารถบริหารได้ด้วยตนเองตามคำแนะนำของ แพทย์ โดยหายใจเข้าลึกๆ ช้าๆ 8-10 ครั้ง ยาจะออกฤทธิ์สูงสุด ภายใน 3-5 นาที และหมดฤทธิ์ภายใน 5-8 นาทีหลังหยุด การสูดดม จึงนิยมนำมาใช้ในการระงับปวดก่อนการคลอด การเปิดหลอดเลือดดำเพื่อให้สารน้ำ งานทันตกรรม หรือ การส่องกล้องตรวจระบบทางเดินอาหาร เป็นต้น อาการข้างเคียงที่พบได้คือ ภาวะออกซิเจนต่ำ อาการชา และตะคริวของกล้ามเนื้อมือและเท้า อาการเวียนศรีษะ ง่วงซึม คลื่นไส้ อาเจียน และอาการปากแห้ง นอกจากนี้เนื่องจากไนตรัสอ๊อกไซด์สามารถแทรกซึมเข้าไปคั่งค้างใน ช่องว่างต่างๆ ภายในร่างกายได้อย่างรวดเร็ว ยังควรหลีกเลี่ยง การนำเอ็นโทน๊อซไปใช้ในการผ่าตัดบางชนิดเช่น โรคลำไส้ อุดตัน