ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้ป่วยที่มีอาการปวดหลังส่วนล่างแบบไม่เฉพาะเจาะจง

บทคัดย่อ

อาการปวดหลังส่วนล่างแบบไม่เฉพาะเจาะจง รบกวนการดำเนินชีวิต ลดความสามารถในการทำงานและการทำกิจวัตรประจำวัน แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ สามารถส่งเสริมให้เกิดพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ได้ งานวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้ป่วยที่มีอาการปวดหลังส่วนล่างแบบไม่เฉพาะเจาะจง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 56 คน ในตำบลแม่ข้าวต้ม และตำบลท่าสุด อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย คัดเลือกด้วยวิธีการเจาะจงตามเกณฑ์ แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละเท่า ๆ กัน เครื่องมือในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ประกอบด้วย 1) บทเรียนโดยการบรรยายประกอบสื่อ และ 2) สื่อวิดีโอ เรื่องการออกกำลังกายประยุกต์จากแนวทางการออกกำลังกายแบบแมคแคนซี่ เครื่องมือในการรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล และแบบบันทึกพฤติกรรมการออกกำลังกายการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือผ่านผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 3 คน ทดสอบความเชื่อมั่นของแบบบันทึกพฤติกรรมการออกกำลังกาย โดยหาค่า Cronbach’s alpha coefficient ได้เท่ากับ 0.84 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติ Fisher exact probability test, pair t-test และ independent t-test

ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มทดลองหลังได้รับโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ มีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการออกกำลังกาย (M = 14.18, SD = 1.59) สูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม (M = 7.57, SD = 2.74) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 12.23, p < 0.001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุม (M = 8.36, SD = 2.02) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 11.97, p < 0.001)

การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ต่อพฤติกรรมการออกกำลังกายในผู้ป่วยที่มีอาการปวดหลังส่วนล่างแบบไม่เฉพาะเจาะจง มีประสิทธิภาพ ดังนั้นแนวคิดนี้จึงสามารถใช้ในการสร้างเสริมสุขภาพผู้ป่วยที่มีอาการปวดหลังได้