ผลของการใช้กลยุทธ์หลากหลายวิธีต่อการปฏิบัติเพื่อป้องกันวัณโรคของพยาบาลวิชาชีพ แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลศูนย์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นเป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (quasi-experimental research) ชนิดหนึ่งกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง (one group pretest-posttest design) มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการปฏิบัติที่ถูกต้องในการป้องกันวัณโรคของพยาบาลวิชาชีพแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลศูนย์ ก่อนและหลังการใช้กลยุทธ์หลากหลายวิธีตามแนวคิด The PRECEDE-PROCEED Model (Green & Kreuter, 1991)  กลุ่มตัวอย่างที่ศึกษาคือพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานในแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลศูนย์ในจังหวัดเชียงใหม่ ผู้วิจัยได้เลือกกลุ่มตัวอย่างโดยเลือกแบบเจาะจง  (purposive sampling) จาก 2 หน่วยงาน คือ จุดคัดกรองผู้ป่วย และห้องตรวจผู้ป่วยนอกอายุรกรรม มีจำนวน 11 คน ระยะเวลาที่ศึกษา 3 เดือนตั้งแต่เดือนสิงหาคม ถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2560 กลยุทธ์และวิธีการส่งเสริม ประกอบด้วย 3 ปัจจัย คือ 1)ปัจจัยนำ (Predisposing factors) ใช้วิธีการให้ความรู้ในการปฏิบัติการป้องกันวัณโรคประกอบด้วยการบรรยาย อภิปราย การสาธิต และการสาธิตย้อนกลับ ร่วมกับการแจกคู่มือการปฏิบัติในการป้องกันวัณโรค 2 )ปัจจัยเสริม (Reinforcing factors) ใช้วิธีการแจกและติดโปสเตอร์เตือน และการให้ข้อมูลย้อนกลับด้านการปฏิบัติการป้องกันวัณโรค 3)ปัจจัยเอื้อ (Enabling factors)  ให้การสนับสนุนอุปกรณ์ป้องกันทางเดินหายใจสำหรับผู้ป่วยและพยาบาลวิชาชีพอย่างเพียงพอ รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบบันทึกการสังเกตการปฏิบัติเพื่อป้องกันวัณโรคของพยาบาลวิชาชีพแผนกผู้ป่วยนอก โดยเครื่องมือได้ผ่านการตรวจสอบความถูกต้องตามเนื้อหา และความเชื่อมั่น

แล้วโดยการสังเกตร่วมกับผู้ร่วมสังเกตจนได้ค่าความเชื่อมั่นของการสังเกตเท่ากับ 1  การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่หาค่าร้อยละค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน โดยใช้สถิติทดสอบไคว์สแควร์ (chi-square) หรือ สถิติ Fisher's Exact Test         

          การศึกษาพบว่าหลังการใช้กลยุทธ์ฯ การปฏิบัติในภาพรวมของกลุ่มตัวอย่างหลังใช้กลยุทธ์หลากหลายวิธี ร้อยละ 69.9 ซึ่งสูงกว่าก่อนการใช้กลยุทธ์ฯ ที่ร้อยละ 38.3 และ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อแยกตามกิจกรรมพบว่า กิจกรรมการแยกผู้ป่วยเพิ่มขึ้นมากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 86.2 รองลงมาหมวดการให้คำแนะนำผู้ป่วยและญาติขณะอยู่ห้องตรวจ ถูกต้องเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 78.3 หมวดคัดกรองผู้ป่วยร้อยละ 71.0 หมวดการให้คำแนะนำผู้ป่วยและญาติในการปฏิบัติตัวขณะอยู่บ้าน ถูกต้องเพิ่มขึ้น เป็นร้อยละ 37.9 แตกต่างจากก่อนการใช้กลยุทธ์ฯ  อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนหมวดการใช้อุปกรณ์ป้องกันระบบทางเดินหายใจ ถูกต้องเพิ่มขึ้นร้อยละ 63.0 และหมวดการทำความสะอาดมือ ถูกต้องลดลง เป็นร้อยละ 39.3 ซึ่งไม่แตกต่างทางสถิติก่อนและหลังการส่งเสริมการปฎิบัติ

            ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าการส่งเสริมการปฏิบัติตามแนวคิด PRECEDE-PROCEED Model ได้ผลในการปฏิบัติในการป้องกันการติดเชื้อวัณโรค ของพยาบาลวิชาชีพในแผนกผู้ป่วยนอก แต่ในขณะเดียวกันควรหากลยุทธ์อื่นๆ ส่งเสริมการปฏิบัติในกิจกรรมที่ยังไม่มีการเพิ่มขึ้น ได้แก่ การส่งเสริมการทำความสะอาดมือและการสวม N 95 ของพยาบาลวิชาชีพ