ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนมในมารดาครรภ์แรก
คำสำคัญ:
การรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนม, พฤติกรรมการดูดนมของทารก, ความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา, มารดาครรภ์แรกบทคัดย่อ
การเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดามีประโยชน์ต่อทั้งทารก มารดา สังคม และประเทศชาติ ปัจจัยหลักที่ทำให้มารดายุติการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดาคือการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนม ซึ่งการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนมส่งผลกระทบต่อความสำเร็จในการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา โดยทำให้มารดาขาดความเชื่อมั่นและไม่พึงพอใจในการให้นมบุตร ซึ่งส่งผลให้ยุติการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดาก่อนระยะเวลาที่ตั้งใจไว้ การวิจัยเชิงพรรณนาแบบหาความสัมพันธ์ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนมในมารดาครรภ์แรก ซึ่งปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พฤติกรรมการดูดนมของทารก และความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 85 ราย เป็นมารดาครรภ์แรกหลังคลอด ที่พักฟื้น ณ หอผู้ป่วยสูติกรรม โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ จำนวน 39 ราย และที่แผนกสูติกรรม 1 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 1 เชียงใหม่ จำนวน 46 ราย รวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนมกราคม ถึงเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2560 โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างตามคุณสมบัติที่กำหนด เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย ได้แก่ แบบประเมินพฤติกรรมการดูดนมของทารกที่สร้างโดยแมทธิว (Matthews, 1988) และดัดแปลงโดยลัดดาวัลย์ จิตรขาว (Chitkow,1999) แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดา ที่พัฒนาโดย นรินทร์ทิพย์ อนันตกุลนธี (Anuntakulnthee, 2015) และแบบประเมินการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนม ที่สร้างโดย ฮิลล์ และฮูเมนิค (Hill & Humenick, 1996) แปลเป็นภาษาไทยโดย มนัสวีร์ ศรีมรกต กรรณิการ์ กันธะรักษา และนงลักษณ์ เฉลิมสุข วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรที่ศึกษา โดยใช้สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์สเปียร์แมน
ผลการวิจัยพบว่า
- มารดาครรภ์แรกมีการรับรู้พฤติกรรมการดูดนมของทารกอย่างมีประสิทธิภาพสูง ร้อยละ42.40มีประสิทธิภาพปานกลาง ร้อยละ 40.00 และไม่มีประสิทธิภาพ ร้อยละ 17.60 มีความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดาในระดับสูง ร้อยละ 89.40 ระดับปานกลาง ร้อยละ 10.60 และมารดาครรภ์แรกมีการรับรู้ความเพียงพอของน้ำนม ร้อยละ 98.80 และรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนม ร้อยละ 1.20
- พฤติกรรมการดูดนมของทารกมีความสัมพันธ์ทางลบระดับปานกลางกับการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนมในมารดาครรภ์แรก(r= -.34, p < .01)
- ความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดามีความสัมพันธ์ทางลบระดับปานกลางกับการรับรู้ความไม่เพียงพอของน้ำนมในมารดาครรภ์แรก(r= -.36, p < .01)
ผลการวิจัยครั้งนี้ สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการวางแผนการพยาบาลที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการเลี้ยงบุตรด้วยนมมารดาต่อไป
เอกสารอ้างอิง
Antenatal Clinic. (2006). Quality assurance project-promotion of breastfeeding, antenatal clinic, outpatient services and emergency patients. Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital, Faculty of Medicine, Chiang Mai University. (in Thai)
Anuntakulnthee, N. (2015). Factors predicting maternal perception of milk insufficiency in adolescent mothers (Master’s thesis). Mahidol University, Thailand. (in Thai)
Chapman, D. J., & Pérez-Escamilla, R. (2000). Maternal perception of the onset of lactation is a valid, public health indicator of lactogenesis stage II. The Journal of Nutrition, 130(12), 2972-2980. Retrieved from http://jn.nutrition.org
Chitkow, L. (1999). Effects of the administration of narcotic analgesic drugs to the mother during the first stage labor on the behavior and length of time of the first successful breast feeding among neonates during the early neonatal period (Master’s thesis). Mahidol University, Thailand. (in Thai)
Department of Health-Ministry of Public Health. (2016). Strategic plan for the development of health and environmental health promotion according to the national health development plan during the 12th national economic and social development plan. (in Thai) Retrieved from http://www.anamai.moph.go.th
Hill, P. D., & Humenick, S. S. (1989). Insufficient milk supply. The Journal of Nursing Scholarship, 21(3), 145-148. doi: 10.1111/j.1547-5069.1989.tb00120.x
Hill, P. D., & Humenick, S. S. (1996). Development of the H & H lactation scale. Nursing Research, 45(3), 136-140. Retrieved from http://ovidsp.tx.ovid.com.
Horta, B. L., & Victora, C. G. (2013). Long-term effects of breastfeeding: A systematic review. Retrieved from http://www.who.int
Huang, Y. Y., Lee, J. T., Huang, C. M., & Gau, M. L. (2009). Factors related to maternal perception of milk supply while in the hospital. Journal of Nursing Research, 17(3), 179-188. doi: 10.1097/JNR.0b013e3181b25558
Jansangsri, V., Kantaruksa, K., & Baosoung, C. (2014). Effectiveness of implementing clinical practice guidelines for promoting the early initiation of breastfeeding, Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital. Nursing Journal, 20(1), 1-12. (in Thai)
Kantaruksa, K., Baosoung, C., Sansiriphun, N., Waramukpaisith, S., Khumhaeng, A., & Jansangsri, V. (2011). Development of clinical practice guidelines for promoting the early initiation of breastfeeding, Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital. Nursing Journal, 39(4), 62-73. (in Thai)
Leeming, D., Williamson, I., Johnson, S., & Lyttle, S. (2015). Making use of expertise: A qualitative analysis of the experience of breastfeeding support for first time mothers. Maternal & Child Nutrition, 11(4), 687-702. doi: 10.1111/mcn.12033
Lin, S. S., Chien, L. Y., Tai, C. J., & Lee, C. F. (2008). Effectiveness of a prenatal education programme on breastfeeding outcomes in Taiwan. Journal of Clinical Nursing, 17(3), 296-303. doi: 10.1111/j.1365-2702.2006.01927.x
Lin, S. Y., Lee, J. T., Yang, C. C., & Gau, M. L. (2011). Factors related to milk supply perception in women who underwent cesarean section. Journal of Nursing Research, 19(2), 94-101. doi: 10.1097/JNR.0b013e31821988e9
Lowdermilk, D. L., Perry, S. E., Cashion, K., & Alden, K. R. (2016). Maternity & women's health care (11th ed.). St. Louis, Mo: Elsevier.
Matthews, M. K. (1988). Developing an instrument to assess infant breastfeeding behaviour in the early neonatal period. Midwifery, 4(4), 154-165. doi: http://dx.doi.org/10.1016/S0266-6138(88)80071-8
Moore, E. R., Bergman, N., Anderson, G. C., & Medley, N. (2016). Early skin to skin contact for mothers and their healthy newborn infants. The Cochrane Library. doi:10.1002/14651858.CD003519.pub4
Obstetric Department. (2006). Mother and child bond project Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital. Obstetric Department, Obstetrics and Gynecology Nursing, Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital, Faculty of Medicine, Chiang Mai University. (In Thai)
Otsuka, K., Dennis, C. L., Tatsuoka, H., & Jimba, M. (2008). The relationship between breastfeeding self efficacy and perceived insufficient milk among Japanese mothers. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing, 37(5), 546-555. doi: 10.1111/j.1552-6909.2008.00277.x
Polit, D. F. (2010). Statistics and data analysis for nursing research (2nd ed.). Boston: Pearson.
Regional Health Promotion Center 1. (2016). Legal development training for breastfeeding preparation Regional Health Promotion Center 1, Public health department in Chiang Mai, Thailand. (in Thai)
Semenic, S., Loiselle, C., & Gottlieb, L. (2008). Predictors of the duration of exclusive breastfeeding among first time mothers. Research in Nursing & Health, 31(5), 428-441. doi: 10.1002/nur.20275
The National Economic and Social Development Plan (2012). The National Economic and Social Development Plan No.11. (in Thai) Retrieved from http://www.nesdb.go.th
World Health Organization [WHO]. (2011). Exclusive breastfeeding. Retrieved from http://www.who.int
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
