ผลของโปรแกรมการดูแลช่องปากร่วมกับการบำบัดด้วยความเย็นต่อภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ ในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด
คำสำคัญ:
โปรแกรมการดูแลช่องปาก, การบำบัดด้วยความเย็น, ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด, ภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบบทคัดย่อ
ภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ เป็นภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด ดังนั้น จึงต้องป้องกันและจัดการเพื่อลดการเกิดและความรุนแรง วัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อเปรียบเทียบการเกิดภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ ระยะเวลาเริ่มเกิด ระยะเวลาที่มีอาการ และความรุนแรง ของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบของผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด ระหว่างกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมกับกลุ่มได้รับการพยาบาลปกติ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดที่มารับบริการที่หน่วยเคมีบำบัดครั้งแรก โรงพยาบาลจอมทอง จำนวน 52 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง แบ่งเป็นกลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรม และกลุ่มควบคุมที่ได้รับการพยาบาลตามปกติ กลุ่มละ 26 คน เครื่องมือในการวิจัยได้แก่ 1) โปรแกรมการดูแลช่องปากร่วมกับการบำบัดด้วยความเย็น 2) แบบประเมินเยื่อบุช่องปากขององค์การอนามัยโลก เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบบันทึกอาการในช่องปากที่บ้าน แบบติดตามต่อเนื่องทางโทรศัพท์ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความเชื่อมั่น เท่ากับ 1 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ chi-square test, Fisher’s exact test, independent t-test และ Mann-Whitney U test
ผลการวิจัยพบว่า การเกิดของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบของกลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรมการดูแลช่องปากร่วมกับการบำบัดด้วยความเย็น (5 คน ร้อยละ 19.2) น้อยกว่ากลุ่มควบคุม (26 คน ร้อยละ 100) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ระยะเวลาที่เริ่มเกิดของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบของกลุ่มทดลอง (M = 6.6, SD = 0.54) นานกว่ากลุ่มควบคุม (M = 3.92, SD = 0.68) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ระยะเวลาที่มีอาการของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบของกลุ่มทดลอง (M = 2.80, SD = 0.44) น้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (M = 4.73, SD = 1.18, p < .001) ระดับความรุนแรงของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบของกลุ่มทดลอง (M = 0.19, SD = 0.40) น้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (M = 1.88, SD = 0.51, p < .001)
ผลการวิจัย แสดงถึงผลของการดูแลช่องปากร่วมกับการบำบัดด้วยความเย็น ที่สามารถนำไปเป็นแนวทางในการป้องกันการเกิดและลดความรุนแรงของภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ ในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับเคมีบำบัดได้
เอกสารอ้างอิง
AI Ibraheemi, A. A., & Shamoun, S. (2016). Incidence and risk factors of oral mucositis in patients with breast cancer who receiving chemotherapy in Al-Bashir Hospital. International Journal of Hematology-Oncology and Stem Cell Research, 10(4), 217-223.
Al-Rudayni, A. H. M., Gopinath, D., Maharajan, M. K., Veettil, S. K., & Menon, R. K. (2021). Efficacy of oral cryotherapy in the prevention of oral mucositis associated with cancer chemotherapy: Systematic review with meta-analysis and trial sequential analysis. Current Oncology, 28(4), 2852–2867. https://doi.org/10.3390/curroncol28040250
Berger, A. M., & Eilers, J. (1998). Factors influencing oral cavity status during high-dose antineoplastic therapy: A secondary data analysis. Oncology Nursing Forum, 25(9), 1623-1626.
Burns, N., & Grove, S. K. (2005). The practice of nursing research: Conduct, critique, and utilization (5th ed.). Elsevier.
Çakmak, S., & Nural, N. (2019). Incidence of and risk factors for development of oral mucositis in outpatients undergoing cancer chemotherapy. International Journal of Nursing Practice, 25(1), e12710. https://doi.org/10.1111/ijn.12710
Cidon, E. U. (2018). Chemotherapy induced oral mucositis: Prevention is possible. Chinese Clinical Oncology, 7(1), 6. https://doi.org/10.21037/cco.2017.10.01
Eilers, J., & Million, R. (2011). Clinical update: Prevention and management of oral mucositis in patients with cancer. Clinical Journal of Oncology Nursing, 27(4), e1-e16.
Elad, S., Cheng, K. K. F., Lalla, R. V., Yarom, N., Hong, C., Logan, R. M., Bowen, J., Gibson, R., Saunders, D. P., Zadik, Y., Ariyawardana, A., Correa, M. E., Ranna, V., Bossi. P., & Mucositis Guidelines Leadership Group of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer and International Society of Oral Oncology (MASCC/ISOO). (2020). MASCC/ISOO clinical practice guidelines for the management of mucositis secondary to cancer therapy. Cancer, 126(19), 4423-4431.
Katranci, N., Ovayolu, N., Ovayolu, O., & Sevinc, A. (2012). Evaluation of the effect of cryotherapy in preventing oral mucositis associated with chemotherapy - a randomized controlled trial. European Journal of Oncology Nursing, 16(4), 339-344.
Kim, J. W., Cha, Y., Kim, S. J., Han, S. W., Oh, D. Y., Lee, S. H., Kim, D. W., Im, S. A., Kim, T. Y., Heo, D. S., & Bang, Y. J. (2012). Association of oral mucositis with quality of life and symptom clusters in patients with solid tumors receiving chemotherapy. Supportive Care in Cancer, 20(2), 395-403. https://doi.org//10.1007/s00520-011-1126-8
Lalla, R. V., Bowen, J., Barasch, A., Elting, L., Epstein, J., Keefe, D. M., McGuire, D. B., Migliorati, C., Nicolatou-Galitis, O., Peterson, D. E., Raber-Durlacher, J. E., Sonis, S. T., Elad, S. (2014). MASCC/ISOO clinical practice guidelines for the management of mucositis secondary to cancer therapy. Cancer, 120(10), 1453-1461.
Phongnoppakhun, P. (2013). Treatment guideline of severe oral mucositis during chemo-radiotherapy in head and neck cancer. Journal of Thai Society of Therapeutic Radiation Oncology, 19(1), 47-55. (in Thai)
Phongsuphot, K., Chimruang, J., & Intapa, C. (2021). Incidence, severity, and risk factors of oral mucositis in adult and elderly cancer patients after receive chemotherapy in Uttaradit Hospital. Chiang Mai Dental Journal, 42(1), 159–172. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/cmdj/article/view/235173
Polit, D. F., & Hungler, B. P. (1999). Nursing research principle and methods (6th ed.). Lippincott.
Puangkamyad, A., Namjuntr, R., & Binhosen, V. (2017). Effects of an oral care program on oral care ability and oral mucositis among cancer patients receiving chemotherapy. Thai Red Cross Nursing Journal, 10(2), 57-73.
Quinn, B., Stone, R., Uhlenhopp, M., McCann, S., & Blijlevens, N. (2016). Ensuring accurate oral mucositis assessment in the European group for blood and marrow transplantation prospective oral mucositis audit. European Journal of Oncology Nursing, 11(Suppl 11), S10-S18.
Reinwatee, C. (2014). Outcomes of clinical nursing practice guideline for prevention and relief of oral mucositis in cancer patients receiving 5-fluorouracil. Journal of Health Science of Thailand, 23(3), 477-484.
Saito, H., Watanabe, Y., Sato, K., Ikawa, H., Yoshida, Y., Katakura, A., Takayama, S., & Sato, M. (2014). Effects of professional oral health care on reducing the risk of chemotherapy-induced oral mucositis. Supportive Care Cancer, 22(11), 2935-2940.
Scully, C., Sonis, S., & Diz, P. D. (2006). Oral mucositis. Oral Diseases, 12(3), 229-241.
Songthong, A. (2014). Caring for patients with oral mucositis. Journal of Thai Society of Therapeutic Radiology and Oncology, 20(1), 77-82. (in Thai)
Sonis, S. T., Elting, L. S., Keefe, D., Peterson, D. E., Schubert, M., Hauer-Jensen, M., Bekele, B. N., Raber-Durlacher, J., Donnelly, J. P., Rubenstein, E. B., & Mucositis Study Section of the Multinational Association for Supportive Care in Cancer; International Society for Oral Oncology. (2004). Perspectives on cancer therapy-induced mucositis injury: Pathogenesis, measurement, epidemiology, and consequences for patients. Cancer, 100(9), 1995-2025.
World Health Organization. (1979). WHO handbook for reporting results of cancer treatment. https://iris.who.int/handle/10665/37200
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
