ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองของบุคคลและครอบครัวต่อพฤติกรรมการจัดการตนเอง และความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกายในผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
คำสำคัญ:
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, ความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกาย, การจัดการตนเองของบุคคลและครอบครัว, ผู้สูงอายุ, พฤติกรรมการจัดการตนเองบทคัดย่อ
ผู้สูงอายุโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังจำเป็นต้องได้รับการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเอง เพื่อให้สามารถควบคุมอาการกำเริบของโรค การวิจัยเชิงทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองของบุคคลและครอบครัวต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองและความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกายในผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป ที่มีความรุนแรงของโรคอยู่ในระดับ 3-4 ในตำบลแม่เมาะ อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง จำนวน 56 ราย สุ่มแบบง่ายเข้ากลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองกลุ่มละ 28 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้แบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ 1) เครื่องมือคัดกรองกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ แบบประเมินสติปัญญาการรู้คิดฉบับสั้น (SPMSQ form) แบบประเมินความสามารถในการดำเนินกิจวัตรประจำวัน และแบบสอบถามพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง 2) เครื่องมือที่ใช้ดำเนินการวิจัย ได้แก่ โปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองของบุคคลและครอบครัวผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และ 3) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ข้อมูลส่วนบุคคล แบบบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกาย และแบบสอบถามพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ independent t-test และ dependent t-test
ผลการวิจัยพบว่า หลังได้รับโปรแกรม ค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังที่ได้รับโปรแกรมฯ (M = 87.68, SD = 7.53) มากกว่ากลุ่มที่ได้รับการดูแลตามปกติ (M = 61.64, SD = 3.57) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -16.525, p < .001) และมากกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯ (M = 63.11, SD = 9.19) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -12.689, p < .001) ความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกายของผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังที่ได้รับโปรแกรมฯ (M = 377.64, SD = 17.88) มากกว่ากลุ่มที่ได้รับการดูแลตามปกติ (M = 363.61, SD = 21.42) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -2.662, p = .010) และมากกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯ (M = 364.86, SD = 22.09) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -4.012, p < .001)
ผลการวิจัยนี้ สามารถใช้เป็นแนวทางให้บุคลากรสุขภาพนำโปรแกรมไปประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการตนเองของบุคคลและครอบครัว เพื่อให้ผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมีพฤติกรรมการจัดการตนเองที่เหมาะสม และมีความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกายที่ดี เพื่อควบคุมอาการกำเริบของโรคได้
เอกสารอ้างอิง
Apirukworakul, W., Khampolsiri, T., & Lasuka, D. (2008). Effects of Fawn Jerng Mor Chor exercise on functional capacity and dyspnea among elders with chronic obstructive pulmonary disease. Nursing Journal, 36(4), 85-95. (in Thai)
Arena, R., Myers, J., Williams, M. A., Gulati, M., Kligfield, P., Balady, G. J., Collins, E., Fletcher, G., American Heart Association Committee on Exercise, Rehabilitation, and Prevention of the Council on Clinical Cardiology., & American Heart Association Council on Cardiovascular Nursing. (2007). Assessment of functional capacity in clinical and research settings: A scientific statement from the American Heart Association committee on exercise, rehabilitation, and prevention of the council on clinical cardiology and the council on cardiovascular nursing, Circulation, 116(3), 329-343. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.106.184461
Berry, M., & Woodard, C. M. (2003). Chronic obstructive pulmonary disease. In J. K. Ehrman, P. M. Gordon, P. S. Visich, & S. J. Keteyian (Eds.), Clinical exercise physiology (pp.339-365). Human Kinetics.
Chamnan, A., Kitsripisarn, S., & Tasanarong, A. (2021). Impact of individual and family self-management programme on hemodialysis-treated patients’ adherence to phosphorus control and on their calcium x phosphorus product. Journal of Thailand Nursing and Midwifery Council, 36(2), 49-65. (in Thai)
Chanaman, P. (2017). A causal model of factors affecting self-management behavior among old-aged chronic obstructive pulmonary disease. Academic Journal of Mahasarakham Provincial Public Health Office, 1(2), 75-86. (in Thai)
Chest Disease Institute, Department of Medicine. (2019). Chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Chest Disease Institute.
Chiangmai Provincial Public Health. (2018). Health screening guide for the elderly with health promotion. https://www.chiangmaihealth.go.th/cmpho_web/main_section.php?info_id=4197
Chuyod, C. (2004). Factors affecting self-care behaviors in patients with chronic obstructive pulmonary disease at the Chest Disease Institute [Unpublished master’s thesis]. Kasetsart University.
Danyuthasilpe, C. (2017). Promoting self-management for patient with chronic obstructive pulmonary disease. Journal of Nursing and Health Sciences, 11(2), 97-104. (in Thai)
Fasai, S., Pinyokham, N., & Sittisombut, S. (2016). Factors related to pulmonary rehabilitation practices among persons with chronic obstructive pulmonary disease. Nursing Journal, 43(Suppl.), 48-58. (in Thai)
Glasgow, R. E., Emont, S., & Miller, D. C. (2006). Assessing delivery of five ‘AS’ for patient-centered counseling. Health Promotion International, 21(3), 245-255.
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. (2022). Global strategy for prevention, diagnosis, and management of COPD: 2022 report. https://goldcopd.org/2022-gold-reports/
Health Data Center, Ministry of Public Health. (2019). Chronic obstructive pulmonary diseases (COPD), central chest institute of Thailand development model treatment for patients with COPD. https://dhes.moph.go.th/wp-content/uploads/2019/01/8.-one-page-COPD-edit-8-10-61.pdf
Kanfer, F. H. (1980). Helping people change (2rd ed.). Pergamon.
Kara Kaşikçi, M., & Alberto, J. (2007). Family support, perceived self-efficacy and self-care behaviour of Turkish patients with chronic obstructive pulmonary disease. Journal of Clinical Nursing, 16(8), 1468–1478. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2006.01782.x
Kiantah, W. (2017). Development of family participation program for promoting health care behaviors among persons with chronic obstructive pulmonary disease [Master's thesis, Chiang Mai University]. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:126266 (in Thai)
Lorig, K. R., & Holman, H. (2003). Self-management education: History, definition, outcomes, and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 26(1), 1-7. https://doi.org/10.1207/S15324796ABM2601_01
Neurological Institute of Thailand. (2019). Clinical practice guidelines for ischemic stroke. Tana Press & Graphic. https://shorturl.asia/T7mAC (in Thai)
Ryan, P., & Sawin, K. J. (2009). The individual and family self-management theory: Background and perspectives on context process and outcomes. Nursing Outlook, 57(4), 217-225. https://doi.org/10.1016/j.outlook.2008.10.004
Sairat, P., Wattana, C., & Takviriyanun, N. (2014). Effects of a self-management training program on functional performance, acute exacerbation and quality of life among patients chronic obstructive pulmonary disease. Nursing Journal, 41(4), 23-35. (in Thai)
Simon, S. T., Altfelder, N., Alt-Epping, B., Bausewein, C., Weingärtner, V., Voltz, R., Ostgathe, C., Radbruch, L., Lindena, G., & Nauck, F. (2017). Characteristics of patients with breathlessness. Pneumologie (Stuttgart, Germany), 71(1), 40–47. https://doi.org/10.1055/s-0042-112837
World Health Organization [WHO]. (2020). The top 10 causes of death. World Health Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
