ผลของการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง และการควบคุมน้ำหนักตัวในผู้ที่ได้รับการคาสายสวนหลอดเลือดดำ ชนิดระยะยาวสำหรับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
คำสำคัญ:
การควบคุมน้ำหนักตัว, การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม, พฤติกรรมการดูแลตนเอง, การพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้บทคัดย่อ
ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการคาสายสวนหลอดเลือดดำชนิดระยะยาว ต้องได้รับการสนับสนุนและให้ความรู้เพื่อทำให้สามารถดูแลตนเองได้ การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและการควบคุมน้ำหนักตัว กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย ที่ได้รับการคาสายสวนหลอดเลือดดำชนิดระยะยาวและได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ในโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดพิษณุโลก จำนวน 60 ราย โดยแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 30 ราย กลุ่มทดลองได้รับการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แผนการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ที่พัฒนาจากแนวคิดของโอเร็ม สื่อนำเสนอภาพนิ่ง คู่มือการดูแลตนเอง แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง เครื่องชั่งน้ำหนักระบบอิเล็กทรอนิกส์หน่วยเป็นกิโลกรัม และบันทึกน้ำหนักตัว วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติ chi-square test, Fisher's exact test, paired t-test และ independent t-test.
ผลการศึกษาพบว่า คะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองของกลุ่มทดลองภายหลังได้รับการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ (M = 65.73, SD = 3.66) สูงกว่าก่อนได้รับการพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ (M = 42.33, SD = 1.68) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุม (M = 45.83, SD = 2.56) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และหลังการทดลองพบว่า กลุ่มทดลองจำนวน 22 คน คิดเป็นร้อยละ 73.3 และกลุ่มควบคุมจำนวน 20 คน คิดเป็นร้อยละ 66.7 คุมน้ำหนักตัวได้ตามเกณฑ์ แต่พบว่าไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
การพยาบาลระบบสนับสนุนและให้ความรู้ สามารถส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่ดีขึ้น ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการคาสายสวนหลอดเลือดดำชนิดระยะยาวสำหรับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ควรมีการติดตามผลลัพธ์ระยะยาวเพื่อให้เห็นประสิทธิภาพชัดเจนขึ้น
เอกสารอ้างอิง
Asasi, B., & Lovirakorn, S. (2022). Food consumption behavior and factors affecting food consumption behavior of chronic kidney disease patients at chronic disease clinic, Chiang Yuen Hospital, Mahasarakham Province. KKU Journal of Public Health Research, 15(2), 28-38. (in Thai)
Chaiprasert, A. (2022). Chronic kidney disease. In B. Satirapoj, N. Natha, P. Thimachai, P. Tassanawipas, & O. Supasyndh (Eds.), Pocket Dialysis (2nd ed., pp. 32.). Phramongkutklao College of Medicine Textbook Project.
Chitphanthakun, S. (1998). Principles of geriatric medicine. Faculty of Medicine, Chulalongkorn University.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
Jantarakana, K., & Sitsiraat, S. (2017). Factors related to self-care agency and happiness of the end stage renal disease patients. Srinakharinwirot Research and Development Journal of Humanities and Social Sciences, 9(17), 7-8. (in Thai)
Kaewput, W. (2022). Catheter access for hemodialysis. In B. Satirapoj, N. Natha, P. Thimachai, P. Tassanawipas, & O. Supasyndh (Eds.), Pocket Dialysis (2nd ed., pp. 129-130.). Phramongkutklao College of Medicine Textbook Project.
Kotchaseni, P., & Chittinan, A. (2019). Chronic kidney disease and initiation of dialysis. In A. Nongnuch, K. Teeranathanakul, K. Srisuwan, & W. Opacharoensuk (Eds.), Essentials in hemodialysis (2nd ed., p. 1). Text and Journal Publication.
Levings, J. L., & Gunn, J. P. (2014). The imbalance of sodium and potassium intake: Implications for dietetic practice. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 114(6), 838–841. https://doi.org/10.1016/j.jand.2014.02.015
Lkizler, T., A., Burrowes, J., D., Byham-Gray, L., D., Campbell, K., L., Carrero, J. J., Chan, W., Fouque, D., Friedman, A. N., Ghaddar, S., Goldstein-Fuchs, D. J., Kaysen, G. A., Kopple, J. D., Teta, D., Wang, A. Y. M., & Cuppari, L. (2020). KDOQI clinical practice guideline for nutrition in CKD: 2020 update. American Journal of Kidney Diseases, 76(3 Suppl. 1), S1-S107. https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2020.05.006
Lok, C., E., Huber, T., S., Lee, T., Shenoy, S., Yevzlin, A., S., Abreo, K., Allon, M., Asif, A., Astor, B. C., Glickman, M. H., Graham, J., Moist, L. M., Rajan, D. K., Roberts. C., Vachharajani, T. J., & Valentini, R. P. (2020). KDOQI clinical practice guideline for vascular access: 2019 update. American Journal of Kidney, 75(4 Suppl. 2), S1-S164. https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2019.12.001
Narawutthiphon, P. (2015). The outcomes of supportive-educative nursing system for prevention of peritoneal dialysis related infections in chronic kidney disease patients receiving continuous ambulatory peritoneal dialysis at a tertiary level hospital in Nakhon Pathom Province [Master’s thesis, Christian University]. http://library.christian.ac.th/thesis/document/T038293.pdf (in Thai)
Orem, D. E. (2001). Nursing: Concepts of practice (5th ed.). Mosby Year Book.
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2014). Essential of nursing research: Appraising evidence for nursing practice (8th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2017). Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice (10th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Pramathikun, M., & Sriwattana, A. (2019). Exercise in patients with chronic kidney disease. In A. Nongnuch, K. Teeranathanakul, K. Srisuwan, & W. Opacharoensuk (Eds.), Essentials in hemodialysis (2nd ed., p. 462). Text & Journal Publication.
Riegel, B., Jaarsma, T., Lee, C. S., & Strömberg, A. (2019). Integrating symptoms into the middle-range theory of self-care of chronic illness. Advances in Nursing Science 2019, 42(3), 206-215. https://doi.org/10.1097/ANS.0000000000000237
Samrannet, W., Korissaranuphab, N., & Chansri, P. (2020). Self–management on volume overload in end–stage renal disease undergoing hemodialysis patients. Journal of Health Research and Development, Nakhon Ratchasima Provincial Public Health Office, 6(2), 5-20. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/journalkorat/article/view/251420/170772 (in Thai)
Sueasum, R., & Namchanthra, R. (2018). Effects of self-efficacy promotion on a fluid control program on the fluid control behaviors and body weight changes in end stage renal disease patients undergoing hemodialysis. Journal of the Thai Red Cross Society, 11(2), 188-203. (in Thai)
Taweebut, P., Kerdmongko, P., & Amnatsatsue, K. (2017). The effect of a supportive-educative nursing program for chronic disease patients with early stage kidney disease. Journal of Public Health Nursing, 31(1), 129-145. (in Thai)
Thanirat, S., Radaburt, M., Wichainrat, S., & Sumawan, W. (2021). Perceptions and self-care experiences of patients with chronic kidney disease in the community. Journal of Health Science Research, 15(3), 83-94. (in Thai)
The Institute for Health Metrics and Evaluation. (2019). Global Burden of Disease (GBD 2019). https://www.healthdata.org/research-analysis/gbd
The Nephrology Society of Thailand. (2020). Annual report Thailand renal replacement therapy year 2020. https://www.nephrothai.org/wp-content/uploads/2022/06/Final-TRT-report-2020.pdf
The Nephrology Society of Thailand. (2022). Annual report Thailand renal replacement therapy year 2021-2022. https://www.nephrothai.org/wp-content/uploads/2024/10/New-Annual-report-2021-2022.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
