ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะสุขภาพตามความเสี่ยงจากการทำงานของอาจารย์พยาบาล

บทคัดย่อ

อาจารย์พยาบาล เป็นกลุ่มวิชาชีพที่เผชิญกับปัจจัยคุกคามสุขภาพจากหลากหลายบริบทการทำงาน ซึ่งอาจส่งผลต่อสุขภาพทั้งทางกายและจิตใจ การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะปัจจัยคุกคามสุขภาพจากการทำงาน ภาวะสุขภาพตามความเสี่ยง และความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยคุกคามสุขภาพจากการทำงานกับภาวะสุขภาพตามความเสี่ยงของอาจารย์พยาบาล กลุ่มตัวอย่าง คือ อาจารย์พยาบาล จำนวน 146 คน จากคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศ ที่ได้ผลิตบัณฑิตจากหลักสูตรพยาบาลศาสตร-บัณฑิตมาแล้วอย่างน้อยหนึ่งรุ่น และมีคุณสมบัติตามเกณฑ์ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามปัจจัยคุกคามสุขภาพจากการทำงาน และแบบสอบถามภาวะสุขภาพตามความเสี่ยง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติ chi-square test และ Fisher’s exact test 

ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยคุกคามสุขภาพจากการทำงานที่พบมากที่สุด ได้แก่ ด้านกายภาพ จากการสัมผัสแสงหน้าจอคอมพิวเตอร์เป็นประจำ (ร้อยละ 87.67) รองลงมา คือ ด้านการยศาสตร์จากการนั่งทำงานนานกว่า 2 ชั่วโมงต่อวัน (ร้อยละ 85.62) และการใช้มือหรือแขนทำงานซ้ำ ๆ เป็นประจำ (ร้อยละ 78.77) ส่วนภาวะสุขภาพตามความเสี่ยง อาการที่พบมากที่สุด คือ ความเครียดจากความเร่งรีบ (ร้อยละ 85.62) ปวดไหล่ (ร้อยละ 82.19) ปวดคอ (ร้อยละ 80.14) และแสบตา (ร้อยละ 80.14) โดยพบว่า กลุ่มที่มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) ได้แก่ ปัจจัยด้านการยศาสตร์กับอาการปวดตามร่างกาย ปัจจัยด้านกายภาพ กับอาการทางตาและศีรษะ และปัจจัยด้านจิตสังคม เช่น ความเครียดจากปริมาณงาน สำหรับกลุ่มที่มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ได้แก่ ปัจจัยด้านเคมี เช่น อาการระคายเคืองจากการสัมผัสแอลกอฮอล์ และปัจจัยด้านสภาพการทำงานที่ไม่ปลอดภัย เช่น การบาดเจ็บจากพื้นที่ทำงานที่แออัดและไม่เป็นระเบียบ ระดับของความสัมพันธ์มีค่าอยู่ในช่วง r ≈ 0.17-0.51

ผลการวิจัยครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่า อาจารย์พยาบาลมีความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการทำงาน โดยเฉพาะด้านกายภาพ การยศาสตร์ และจิตสังคม จึงควรปรับสภาพแวดล้อมการทำงานและส่งเสริมมาตรการป้องกันอย่างเหมาะสม