ปัจจัยทำนายพฤติกรรมสุขภาพของผู้ที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราว หลังได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ 6 เดือนขึ้นไป
คำสำคัญ:
พฤติกรรมสุขภาพ, ปัจจัยทำนาย, โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราวบทคัดย่อ
โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราว ถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญของการเกิดโรคหลอดเลือดสมองในอนาคต การส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมและต่อเนื่องในผู้ที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราว จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ การวิจัยเชิงพยากรณ์แบบมีความสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาตัวทำนายทางจิตวิทยาที่สำคัญของพฤติกรรมสุขภาพในกลุ่มบุคคลที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราวมาแล้วอย่างน้อย 6 เดือน โดยอ้างอิงกรอบแนวคิดความเชื่อด้านสุขภาพของเบคเกอร์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราวที่มารับการรักษาแบบผู้ป่วยนอกจำนวน 160 ราย จากโรงพยาบาล 3 แห่งในประเทศไทย โดยใช้การสุ่มแบบโควต้าเพื่อให้ได้สัดส่วนที่เหมาะสม เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพในผู้ที่โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราว 3) แบบสอบถามการรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง 4) แบบสอบถามการรับรู้ความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมอง 5) แบบสอบถามการรับรู้ประโยชน์ของการปฏิบัติพฤติกรรมสุขภาพ และ 6) แบบสอบถามการรับรู้อุปสรรคของการปฏิบัติพฤติกรรมสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติ stepwise multiple regression analysis
ผลการวิจัยพบว่า มีเพียงการรับรู้อุปสรรคของการปฏิบัติพฤติกรรมสุขภาพเท่านั้น ที่สามารถทำนายพฤติกรรมสุขภาพได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ß = –.431, p < .001) โดยสามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมสุขภาพได้ร้อยละ 18.1 (Adjusted R² = .181, F = 36.057, p < .001) ขณะที่องค์ประกอบอื่นในกรอบแนวคิดความเชื่อด้านสุขภาพ ได้แก่ การรับรู้โอกาสเสี่ยง ความรุนแรง และการรับรู้ประโยชน์ ไม่เป็นตัวทำนายที่มีนัยสำคัญ
ผลการศึกษานี้ สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นที่บุคลากรทางการพยาบาลควรพัฒนาและดำเนินกิจกรรมการพยาบาลที่มุ่งลดอุปสรรคของการปฏิบัติพฤติกรรมสุขภาพในผู้ที่เป็นโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดมาเลี้ยงชั่วคราว หลังได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ 6 เดือนขึ้นไป พยาบาลมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนผู้ป่วยให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ดีและป้องกันการเกิดโรคหลอดเลือดสมองซ้ำ
เอกสารอ้างอิง
Becker, M. H. (1974). The health belief model and sick role behavior. Health Education & Behavior, 2(4), 409-419. https://doi.org/10.1177/109019817400200407
Brooks, G. P., & Barcikowski, R. S. (1994). A new sample size formula for regression. Paper presented at the meeting of the American Educational Research Association. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED412247.pdf
Brouwer-Goossensen, D., den Hertog, H. M., Mastenbroek-de Jong, M. A., van Gemert-Pijnen, L. J. E. W. C., & Taal, E. (2021). Patient perspectives on health-related behavior change after transient ischemic attack or ischemic stroke. Brain and Behavior, 11(4), e01993. https://doi.org/10.1002/brb3.1993
Bunsonti, N., Soivong, P., & Tachaudomdach, C. (2020). Factors related to health behaviors among persons with transient ischemic attack. Nursing Journal, 47(2), 262-273. (in Thai)
Chaiwang, P. (2019). Health beliefs and preventive behaviors among older persons with prehypertension. [Master's thesis, Chiang Mai University]. Chiang Mai University Digital Collections (CMUDC). https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:143243 (in Thai)
Channuan, S., & Panomai, N. (2018). Perception and self-care behavior to prevent stroke in diabetic patients at Khonsawan Hospital, Chaiyaphum Province. Journal of Sakon Nakhon Hospital, 21(2), 120-128. (in Thai)
Dehghani-Tafti, A., Mazloomy, S. S. M., Morowatisharifabad, M. A., Ardakani, M., Rezaeipandari, H., & Lotfi, M. H. (2015). Determinants of self-care in diabetic patients based on health belief model. Global Journal of Health Science, 7(5), 33-42. https://doi.org/10.5539/gjhs.v7n5p33
Gray, J. R., & Grove, S. K. (2021). Burns & Grove’s the practice of nursing research: Appraisal, synthesis, and generation of evidence (9th ed.). Elsevier.
Grove, S. K., & Cipher, D. J. (2020). Statistics for nursing research a workbook for evidence-based practice (3th ed.). Elsevier.
Heron, N., Kee, F., Mant, J., Reilly, P. M., Cupples, M., Tully, M., & Donnelly, M. (2017). Stroke prevention rehabilitation intervention trial of exercise (SPRITE)-a randomised feasibility study. BMC Cardiovascular Disorders, 17(1), 290. https://doi.org/10.1186/s12872-017-0717-9
Joychoo, N., Pinyopasakul, W., & Chareonkitkarn, V. (2014). Relationships among age, perceived benefits of health behaviors, perceived barriers of health behaviors and health behaviors in patients with ischemic stroke. Ramathibodi Nursing Journal, 20(2), 236-248. (in Thai)
Konghasook, P., Rattanagreethakul, S., & Junprasert, S. (2020). Factors influencing preventive behaviors for cerebrovascular disease among people with chronic disease in Chon Buri. Journal of Phrapokklao Nursing College, 31(2), 28-40. (in Thai)
Lioutas, V. A., Ivan, C. S., Himali, J. J., Aparicio, H. J., Leveille, T., Romero, J. R., Beiser, A. S., & Seshadri, S. (2021). Incidence of transient ischemic attack and association with long-term risk of stroke. JAMA, 325(4), 373-381.
Louis, E. D., Rowland, L. P., Mayer, S. A., & Noble, J. M. (2022). Merritt’s neurology (14th ed.). Wolters Kluwer.
Runions, S., Arnaert, A., & Sourial, R. (2006). Causal attributions and health behavior choices among stroke and transient ischemic attack survivors. Journal of Neuroscience Nursing, 38(4 Suppl), 288-295. https://doi.org/10.1097/01376517-200609000-00004
Sajatovic, M., Tatsuoka, C., Welter, E., Colon-Zimmermann, K., Blixen, C., Perzynski, A. T., Amato, S., Cage, J., Sams, J., Moore, S. M., Pundik, S., Sundararajan, S., Modlin, C., & Sila, C. (2018). A targeted self-management approach for reducing stroke risk factors in African American men who have had a stroke or transient ischemic attack. American Journal of Health Promotion, 32(2), 282-293. https://doi.org/10.1177/0890117117695218
Smith, W. S., Johnston, C., & Hemphill, C. (2022). Introduction to cerebrovascular diseases. In J. Loscalzo, A. S. Fauci, D. L. Kasper, S. L. Hauser, D. L. Longo, & J. L, Jameson (Eds.), Harrison’s principles of internal medicine (21st ed., pp. 3324-3335). Harrison's manual of medicine.
Srisodsaluk, P., Noparoojjinda, S., Meethong, P., & Chansaeng, S. (2024). Factors predicting health promoting behaviors among persons at risk of stroke. Journal of Research for Health Improvement and Quality of Life, 4(2), 25-36. (in Thai)
Strategy and Planning Division of Ministry of Public Health. (2020). Public health statistics A.D.2019. http://dmsic.moph.go.th/index/detail/8297
Sukrueangkul, A., Vannarit, T., & Tachaudomdach, C. (2019). Factors predicting health promoting behaviors among persons with coronary artery disease and undergone percutaneous coronary intervention. Nursing Journal, 46(3), 118-129. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/cmunursing/article/view/218544/151367 (in Thai)
Wiebers, D. O., Feigin, V. L., & Brown, R. D. (2020). Handbook of stroke (3rd ed.). Wolters Kluwer.
World Stroke Organization. (2021). World stroke campaign. https://www.world-stroke.org/world-stroke-day-campaign
Yulertlob, A. (2023). Factors influencing stroke prevention behaviors among hypertension patients under aged 60 years old, Tak Province. [Master's thesis, Naresuan University]. NU Intellectual Repository. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/6063 (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
