การยอมรับเทคโนโลยีและพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ

นูรซาฮีดา เจ๊ะมามะ; สาธิมาน  มากชูชิต; พิชญ์ชญานิษฐ์  เรืองเริงกุลฤทธิ์

ผู้แต่ง

นูรซาฮีดา เจ๊ะมามะ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ยะลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
สาธิมาน มากชูชิต วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ยะลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
พิชญ์ชญานิษฐ์ เรืองเริงกุลฤทธิ์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ยะลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

พฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีสุขภาพ, ผู้สูงอายุ, การยอมรับเทคโนโลยี

บทคัดย่อ

ความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีสุขภาพทำให้เทคโนโลยีกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ อย่างไรก็ตาม ยังคงมีข้อจำกัดด้านการยอมรับและการใช้งานเทคโนโลยีในกลุ่มผู้สูงอายุไทย การวิจัยครั้งนี้ใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธีเชิงอธิบายลำดับ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการยอมรับเทคโนโลยีและพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีด้านสุขภาพ วิเคราะห์ความสัมพันธ์กับปัจจัยส่วนบุคคล และใช้ข้อมูลเชิงคุณภาพเพื่ออธิบายประสบการณ์ และมุมมองของผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุ ที่อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลเมือง จังหวัดยะลา ในระยะการศึกษาเชิงปริมาณ จำนวน 134 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มตัวอย่างอย่าง-ง่าย และผู้ให้ข้อมูลสำหรับการสนทนากลุ่ม 16 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามการยอมรับเทคโนโลยี และพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยี รวมทั้งแนวคำถามการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ chi-square tests, Spearman’s rank correlation และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุมีการยอมรับเทคโนโลยีโดยรวมอยู่ในระดับสูง (M = 3.66, SD = 0.61) โดยทัศนคติต่อการใช้งานมีค่าสูงสุด (M = 3.92, SD = 0.82) ขณะที่ความปลอดภัยของข้อมูลมีค่าต่ำสุด (M = 3.33, SD = 0.77) พฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M = 1.92, SD = 0.79) ปัจจัยด้านระดับการศึกษา อาชีพ และรายได้มีความสัมพันธ์กับการยอมรับเทคโนโลยีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และพบว่า ความปลอดภัยของข้อมูลมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการใช้งานสูงสุด (r = 0.48, p = 0.00) ทั้งนี้ ผลการศึกษาเชิงคุณภาพช่วยอธิบายว่า แม้ผู้สูงอายุจะมีทัศนคติเชิงบวกแต่พฤติกรรมการใช้งานที่จำกัดมีสาเหตุหลักจากความกังวลด้านความปลอดภัยของข้อมูล ความซับซ้อนของระบบ และการขาดระบบสนับสนุนในพื้นที่

ด้วยเหตุนี้ การออกแบบเทคโนโลยีจึงควรให้ความสำคัญกับความง่าย และคุณสมบัติด้านความปลอดภัยระดับสูง เพื่อส่งเสริมการใช้งานที่ยั่งยืนและเป็นประโยชน์ในกลุ่มผู้สูงอายุ

เอกสารอ้างอิง

Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Routledge.

Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE.

Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340. https://doi.org/10.2307/249008

Hoque, R., & Sorwar, G. (2017). Understanding factors influencing the adoption of mHealth by the elderly: An extension of the UTAUT model. International Journal of Medical Informatics, 101, 75-84. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2017.02.002

Jandaeng, P. (2025). Health information seeking and utilization among elderly students at Mae Ka Elderly School, Mueang District, Phayao Province. TLA Bulletin, 69(1), 105–121. (in Thai)

Jokisch, M. R., Schmidt, L. I., & Doh, M. (2022). Acceptance of digital health services among older adults: Findings on perceived usefulness, self-efficacy, privacy concerns, ICT knowledge, and support seeking. Frontiers in Public Health, 10, 1073756. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1073756

Keawseesod, N., Deramae, W., & Suthanaphinyo, S. (2026). Malay language: The cultural spirit of the Southern Border. Institute of Culture and Arts Journal Srinakharinwirot University, 27(2), 10–20. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jica/article/view/279652/189371 (in Thai)

Kleechaya, P. (2021). Digital technology utilization of elderly and framework for promoting Thai active and productive aging. Journal of Communication Arts, 39(2), 56–78. (in Thai)

National Statistical Office. (2024). The 2024 survey of the older persons in Thailand provincial level. National Statistical Office. https://www.nso.go.th/nsoweb/nso/survey_detail/iM?set_lang=en#gsc.tab=0 (in Thai)

Nilwatta, N. (2020). The use of information technology and health service accessibility of the Thai elderly [Master’s thesis, Mahidol University]. Thesis and Thematic paper. https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/91985 (in Thai)

Park, H. K., Chung, J., & Ha, J. (2023). Acceptance of technology related to healthcare among older Korean adults in rural areas: A mixed-method study. Technology in Society, 72, 102182. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2022.102182

Peek, S. T. M., Wouters, E. J. M., van Hoof, J., Luijkx, K. G., Boeije, H. R., & Vrijhoef, H. J. M. (2014). Factors influencing acceptance of technology for aging in place: A systematic review. International Journal of Medical Informatics, 83(4), 235–248. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2014.01.004

Phatanet, P. (2024). Factors related to self-reliance and technology acceptance among the elderly digital age in Nong Khai Province. NEU Academic and Research Journal, 14(3), 93–107. (in Thai)

Punjathumjarern, N., & Fukfon, K. (2023). Inequality and exploitation in the accessibility of social welfare services through digital technology among older adults: A descriptive qualitative study. Journal of Prachomklao College of Nursing, Phetchaburi Province, 6(3), 46–58. (in Thai)

Quan-Haase, A., & Ho, D. (2020). Online privacy concerns and privacy protection strategies among older adults in East York, Canada. Journal of the Association for Information Science and Technology, 71(9), 1089-1102. https://doi.org/10.1002/asi.24364

Sitthimunkong, W. (2020). Technology acceptance and the intention to use telemedicine in the Bangkok Metropolitan Area. [Master’s independent study, Thammasat University]. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:186245 (in Thai)

Thepsud, K., & Korcharoen, M. (2019). Behavior using online social media regarding health and media literacy among the elderly with diabetes mellitus in Bangkok. Payap University Journal, 29(1), 67–78. (in Thai)

Wattatham, S., Dami, D., Nakpan, S., Noothongmark, K., Nuseng, N., Kaewbubha, P., Chansi, N., & Putnoi, T. (2024). Factors influencing technology acceptance among the elderly in the digital age: Case study of Koh Yor Sub-district Administrative Organization, Mueang District, Songkhla Province. Journal of Kanchanaburi Rajabhat University, 13(1), 65–75. (in Thai)

Wildenbos, G. A., Peute, L., & Jaspers, M. (2018). Aging barriers influencing mobile health usability for older adults: A literature based framework (MOLD-US). International Journal of Medical Informatics, 114, 66-75. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2018.03.012

Wilson, J., Heinsch, M., Betts, D., Booth, D., & Kay-Lambkin, F. (2021). Barriers and facilitators to the use of e-health by older adults: A scoping review. BMC Public Health, 21(1), 1556. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11623-w

Wongkampun, S., & Panitrat, R. (2023). Factors influencing health information technology utilization behaviors among older people in Bangkok Metropolitan. Journal of Thailand Nursing and Midwifery Council, 38(3), 182–199. (in Thai)

World Health Organization. (2025). Ageing and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health