การเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และผู้ดูแล: การทบทวน แบบกำหนดขอบเขตของปัจจัยที่มีอิทธิพลและการจัดการ จากมุมมองปฏิสัมพันธ์อย่างเป็นระบบ
คำสำคัญ:
ผู้ดูแล, มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก, การเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์, การทบทวนแบบกำหนดขอบเขต, ทฤษฎีเชิงระบบ-ปฏิสัมพันธ์บทคัดย่อ
มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับสามของโลก โดยส่งผลกระทบทั้งต่อผู้ป่วยและผู้ดูแลผู้ป่วย การเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ หมายถึง กระบวนการที่คู่สัมพันธ์ร่วมกันจัดการกับความเครียดที่เกิดขึ้นภายในความสัมพันธ์ของตน การเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ เป็นกระบวนการปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่มีสำคัญอย่างยิ่ง ซึ่งคู่ผู้ป่วยและผู้ดูแลร่วมกันจัดการกับความเครียดที่เกี่ยวข้องกับโรคมะเร็ง อย่างไรก็ตาม หลักฐานที่มีอยู่ในปัจจุบันเกี่ยวกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการรับมือแบบคู่ ประสบการณ์ร่วมด้านความเจ็บป่วยและความสัมพันธ์ของคู่เหล่านี้ รวมถึงการจัดการที่ตรงเป้าหมาย ยังคงกระจัดกระจายและขาดการบูรณาการทางทฤษฎีอย่างเป็นระบบ การทบทวนขอบเขตงานวิจัยนี้อาศัยกรอบทฤษฎีเชิงระบบ-ปฏิสัมพันธ์ เพื่อสังเคราะห์หลักฐานเกี่ยวกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ ประสบการณ์ของคู่สัมพันธ์ รูปแบบการจัดการ และประสิทธิผลของการจัดการในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และผู้ดูแล ตามกรอบการทบทวนขอบเขตของสถาบันโจแอนนาบริกส์ (JBI) และแนวทาง PRISMA-ScR ผู้วิจัยได้สืบค้นงานวิจัยอย่างเป็นระบบจาก 9 ฐานข้อมูล ประกอบด้วย CNKI, Wanfang Data, CBM, VIP, PubMed, Web of Science, Cochrane Library, CINAHL และ Embase เพื่อค้นหาการศึกษาที่เกี่ยวข้องซึ่งตีพิมพ์ระหว่างเดือนมกราคม ปี ค.ศ. 1995 ถึง เดือนเมษายน ปี ค.ศ. 2025 กำหนดเกณฑ์การคัดเลือกโดยใช้กรอบ PICOS ผู้วิจัยสองคนคัดกรองบทความอย่างอิสระ สกัดข้อมูล โดยใช้แบบฟอร์มมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา
ผลลัพธ์การทบทวนแบบการกำหนดขอบเชต จากการสกัดข้อมูลบทความทั้งหมด 22 บทความ (10 บทความศึกษาเชิงปริมาณ 2 บทความศึกษาเชิงคุณภาพ และ 10 บทความศึกษาการจัดการ) มี 18 บทความศึกษาจากประเทศจีน สะท้อนถึงความสำคัญของการวิจัยในพื้นที่ที่มีภาระโรคสูง ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ถูกจัดประเภทเป็นระดับบุคคล ระดับความสัมพันธ์ และระดับสิ่งแวดล้อม ตามรูปแบบของปฏิสัมพันธ์อย่างเป็นระบบ (STM) ได้แก่ ลักษณะประชากรศาสตร์ ระยะของโรค และภาระที่เกี่ยวข้องกับการรักษา สภาวะทุกข์ทางจิต วิธีการสื่อสาร การสนับสนุนทางสังคม และค่านิยมทางวัฒนธรรม ระบุหัวข้อเชิงคุณภาพ 4 ประเด็นที่สอดคล้องกับปฏิสัมพันธ์อย่างเป็นระบบ ได้แก่ ระบบสนับสนุนและการมีปฏิสัมพันธ์ (การเผชิญปัญหาร่วมกัน) ความท้าทาย (การสื่อสารความเครียด) การปรับตัวของครอบครัว (การเผชิญปัญหาเชิงบวก) และการใช้ทรัพยากรทางสังคม (บริบทสิ่งแวดล้อม) รูปแบบการจัดการแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ แบบอิงปฏิสัมพันธ์อย่างเป็นระบบ การจัดการความเจ็บป่วยแบบคู่สัมพันธ์ และการจัดการเสริมสร้างความสัมพันธ์ รูปแบบการจัดการทั้งหมดช่วยส่งเสริมความสามารถในการเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ คุณภาพความสัมพันธ์ และสุขภาวะทางจิต โดยมีความเป็นไปได้และการยอมรับสูง
การทบทวนแบบกำหนดขอบเขตนี้ ได้รวบรวมหลักฐานเกี่ยวกับการเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ ในคู่ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และผู้ดูแล โดยระบุถึงปัจจัยที่มีอิทธิพลหลายระดับ ประสบการณ์เผชิญปัญหาของคู่สัมพันธ์ และรูปแบบการจัดการที่มีประสิทธิภาพ ความแตกต่างทางวัฒนธรรมทำให้จำเป็นต้องปรับปรุงการจัดการเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ ให้สอดคล้องกับบริบทการปฏิบัติทางคลินิกในประเทศจีน การวิจัยในอนาคตควรพัฒนาโปรแกรมที่สอดคล้องกับวัฒนธรรม ศึกษาการสนับสนุนเชิงนโยบาย และบูรณาการประเมินการเผชิญปัญหาแบบคู่สัมพันธ์ และการฝึกฝนทักษะเพื่อนำไปใช้ในการปฏิบัติงานด้านมะเร็งวิทยาที่ทำเป็นประจำ เพื่อปรับปรุงผลลัพธ์ทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแล
เอกสารอ้างอิง
Arksey, H., & O’Malley, L. (2005). Scoping studies: Towards a methodological framework. International Journal of Social Research Methodology, 8(1), 19-32. https://doi.org/10.1080/1364557032000119616
Bodenmann, G., Falconier, M. K., & Randall, A. K. (2019). Editorial: Dyadic coping. Frontiers in Psychology, 10, 1498. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01498
Chen, M., Gong, J., Lin, C., Luo, H., & Li, Q. (2023a). A couple-based dyadic coping intervention for couples coping with colorectal cancer: A pilot feasibility study. European Journal of Oncology Nursing, 63, 102226. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2022.102226
Chen, X., Wang, Z., Zhou, J., Lin, C., Luo, H., Zhao, J., Loke, A. Y., & Li, Q. (2023b). The impact of self-perceived burden, caregiver burden, and dyadic coping on negative emotions in colorectal cancer patient-spousal caregiver dyads: A dyadic analysis. Frontiers in Psychology, 14, 1238924. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1238924
Folkman, S., Lazarus, R. S., Dunkel-Schetter, C., DeLongis, A., & Gruen, R. J. (1986). Dynamics of a stressful encounter: Cognitive appraisal, coping, and encounter outcomes. Journal of Personality and Social Psychology, 50(5), 992-1003. https://doi.org/10.1037//0022-3514.50.5.992
Fujinami, R., Otis-Green, S., Klein, L., Sidhu, R., & Ferrell, B. (2012). Quality of life of family caregivers and challenges faced in caring for patients with lung cancer. Clinical Journal of Oncology Nursing, 16(6), E210-E220. https://doi.org/10.1188/12.CJON.E210-E220
Gong, J., Chen, M., Cao, Q., Lin, Y., Loke, A. Y., & Li, Q. (2023). A qualitative study about colorectal cancer patients and spousal caregivers' experience and needs during COVID-19: Implications for self-efficacy intervention. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 10(2), 100179. https://doi.org/10.1016/j.apjon.2022.100179
Jin, Y., Li, X., Ma, H., Xiong, L., Zhao, M., & Wang, H. (2024). Dyadic effects of perceived stress, relationship satisfaction and distress disclosure on emotional distress in colorectal cancer patients and their family caregivers: An actor-partner interdependence mediation model. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 11(10), 100580. https://doi.org/10.1016/j.apjon.2024.100580
Kong, P. P. (2021). Research on the impact of the dyadic coping model on the quality of life of intestinal stoma patients and the burden level of caregivers. Journal of Colorectal & Anal Surgery, 27(3), 289-294. https://doi.org/10.19668/j.cnki.issn1674-0491.2021.03.027
Lin, Y., Luo, X., Li, J., Xu, Y., & Li, Q. (2021). The dyadic relationship of benefit finding and its impact on quality of life in colorectal cancer survivor and spousal caregiver couples. Supportive Care in Cancer, 29(3), 1477-1486. https://doi.org/10.1007/s00520-020-05602-x
Luo, X., Li, J., Cao, Q., Sun, L., Chen, Y., Zhao, J., & Li, Q. (2021). A feasibility study of an integrated couples-based supportive programme for Chinese couples living with colorectal cancer. Nursing Open, 8(2), 920-926. https://doi.org/10.1002/nop2.700
Lyons, R. F., Mickelson, K. D., Sullivan, M. J., & Coyne, J. C. (1998). Coping as a communal process. Journal of Social and Personal Relationships, 15(5), 579-605. https://doi.org/10.1177/0265407598155001
Moher, D., Schulz, K. F., Simera, I., & Altman, D. G. (2010). Guidance for developers of health research reporting guidelines. PLOS Medicine, 7(2), e1000217. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000217
Peters, M. D. J., Marnie, C., Tricco, A. C., Pollock, D., Munn, Z., Alexander, L., McInerney, P., Godfrey, C. M., & Khalil, H. (2020). Updated methodological guidance for the conduct of scoping reviews. JBI Evidence Synthesis, 18(10), 2119-2126. https://doi.org/10.11124/JBIES-20-00167
Qin, F., Wei, T., Zhao, X., Yuan, S., He, Y., Chen, M., Luo, Z., Shi, L., & Li, G. (2024). Relationship between family resilience and dyadic coping in colorectal cancer patients and their spouses, based on the actor-partner interdependence model. European Journal of Oncology Nursing: the official journal of European Oncology Nursing Society, 70, 102622. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2024.102622
Qiu, X., Mao, J., Wang, C., Yang, X., Zhao, J., & Li, Q. (2025a). Interdependence relationships between unmet supportive care needs and its influencing factors in couples coping with colorectal cancer: A cross-sectional study. Supportive Care in Cancer, 33(4), 297. https://doi.org/10.1007/s00520-025-09350-8
Qiu, X., Wang, C., Zhang, Y., Mao, J., Yang, X., Zhao, J., Lin, Y., & Li, Q. (2025b). A feasibility study of a coping-focused, couple-based family resilience intervention (CCFRI) in supporting couples experiencing colorectal cancer. European Journal of Oncology Nursing: The Official Journal of European Oncology Nursing Society, 75, 102821. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2025.102821
Ren, L. W., & Xue, W. N. (2019). Effects of dyadic coping interventions on the psychological distress and intimate relationships of colorectal cancer patients and their spouses. Chinese Nursing Research, 33(15), 2568-2572. https://doi.org/10.12102/j.issn.1009-6493.2019.15.004
Ştefǎnuţ, A. M., Vintilǎ, M., & Tudorel, O. I. (2021). The relationship of dyadic coping with emotional functioning and quality of the relationship in couples facing cancer-a meta-analysis. Frontiers in Psychology, 11, 594015. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.594015
Stulz, A., Favez, N., & Flahault, C. (2022). Influence of individual and dyadic factors in sexual adjustment of couples with colon cancer/partners' interdependence in sexual adjustment. Psycho-Oncologie, 16(3), 303-312. https://doi.org/10.3166/pson-2022-0206
Sun, Z., Yang, X., Wang, Y., Li, R., Zhang, Y., Li, Q., & Zhao, J. (2024). A couple-based unmet supportive care needs intervention for colorectal cancer couples: A preliminary feasibility study. European Journal of Oncology Nursing: The Official Journal of European Oncology Nursing Society, 70, 102608. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2024.102608
Sung, H., Ferlay, J., Siegel, R. L., Laversanne, M., Soerjomataram, I., Jemal, A., & Bray, F. (2021). Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 71(3), 209-249. https://doi.org/10.3322/caac.21660
Wang, Z., Chen, M., Gong, J., Zhou, J., Chen, X., Zhao, J., Lin, C., & Li, Q. (2024). A couple-based dyadic coping intervention for colorectal cancer patient-spousal caregiver dyads: A randomized controlled study. European Journal of Oncology Nursing: The Official Journal of European Oncology Nursing Society, 70, 102565. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2024.102565
Wei, T., Feng, Q., A, T., Hu, S., Ni, P., Zhuang, D., & Yu, S. (2024). Dyadic coping and related factors among couples with colorectal cancer: A latent profile analysis. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 11(10), 100571. https://doi.org/10.1016/j.apjon.2024.100571
Yang, F., Cui, S., Cai, M., Feng, F., Zhao, M., Sun, M., & Zhang, W. (2024). The experiences of family resilience in patients with permanent colostomy and their spouses: A dyadic qualitative study. European Journal of Oncology Nursing: The Official Journal of European Oncology Nursing Society, 70, 102590. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2024.102590
Zhang, Y., Sun, Z., Qiu, X., Li, R., Wang, Y., Zhao, J., & Li, Q. (2024). A feasibility study of a couple-based illness perception intervention for couples coping with colorectal cancer. European Journal of Oncology Nursing, 73, 102723. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2024.102723
Zhou, J., Wang, Z., Chen, X., Lin, C., Zhao, J., Loke, A. Y., & Li, Q. (2024). Mutual communication intervention for colorectal cancer patient-spousal caregiver dyads: A randomized controlled trial. British Journal of Health Psychology, 29(4), 855-876. https://doi.org/10.1111/bjhp.12734
Zhu, N., & Cui, J. (2022). Nursing effect of the dyadic coping model in rectal cancer patients with intestinal stomas. Chinese Journal of Clinical Oncology and Rehabilitation, 29(9), 1122-1126. https://doi.org/10.13455/j.cnki.cjcor.2022.09.25
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
