ปัจจัยทำนายภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อยในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2
คำสำคัญ:
ระดับน้ำตาลในเลือด, ภาวะซึมเศร้า, ภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย, ผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2, การทำหน้าที่ของร่างกาย, คุณภาพการนอนหลับบทคัดย่อ
ภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีความเสี่ยงต่อการเสื่อมถอยด้านการรู้คิดเร็วกว่าปกติ จากความผิดปกติทางเมตาบอลิซึมเรื้อรัง ความเข้าใจปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อยในกลุ่มนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการตรวจพบความผิดปกติแต่เนิ่น ๆ และการวางแผนป้องกันภาวะสมองเสื่อมในระยะยาว การวิจัยแบบความสัมพันธ์เชิงทำนายครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยทำนายภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อยในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 160 ราย เป็นผู้มารับบริการที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล ในเขตอำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย (1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล (2) แบบประเมินภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย ฉบับภาษาไทย (3) แบบประเมินคุณภาพการนอนหลับ (4) แบบประเมินภาวะซึมเศร้า และ (5) การทดสอบการเดินในระยะ 5 เมตร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติ correlation analysis และ multiple regression analysis
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 มีภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย ร้อยละ 81.30 (M = 18.50, SD = 4.52) มีระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับปกติ (M = 120.91, SD = 27.11) คะแนนคุณภาพการนอนหลับอยู่ในระดับที่ไม่ดี (M = 6.56, SD = 3.20) ภาวะซึมเศร้าเฉลี่ยอยู่ในระดับที่ไม่มีภาวะซึมเศร้า (M = 7.79, SD = 4.47) และการทำหน้าที่ของร่างกายอยู่ในระดับที่ไม่ดี (M = 11.36, SD = 2.55)
2. การทำหน้าที่ของร่างกายมีความสัมพันธ์เชิงลบกับภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = –.284, p < .01) และระดับน้ำตาลในเลือด คุณภาพการนอนหลับ และภาวะซึมเศร้าไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย
3. การทำหน้าที่ของร่างกายสามารถร่วมกันทำนายภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อยในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ร้อยละ 75 โดยการทำหน้าที่ของร่างกายสามารถทำนายภาวะความรู้คิดบกพร่องเล็กน้อยในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้มากที่สุด (β= –.284, p < .001)
จากผลการศึกษา ควรบูรณาการการควบคุมโรคเบาหวานร่วมกับการเฝ้าระวังและส่งเสริมสมรรถภาพทางกายในการดูแลระดับปฐมภูมิ เพื่อป้องกันหรือชะลอการเสื่อมถอยด้านการรู้คิดในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2
เอกสารอ้างอิง
Aekplakorn, W., Puckcharern, H., & Satheannoppakao, W. (2021). National health examination surveys (6th ed.). Aksorn Graphic and Design. (in Thai)
Afilalo, J., Sharma, A., Zhang, S., Brennan, J. M., Edwards, F. H., Mack, M. J., McClurken, J. B., Cleveland, J. C. Jr., Smith, P. K., Shahian, D. M., Peterson, E. D., & Alexander, K. P. (2018). Gait speed and 1-year mortality following cardiac surgery: A landmark analysis from the society of thoracic surgeons adultcardiac surgery database. Journal of the American Heart Association, 7(23), e010139. https://doi.org/10.1161/JAHA.118.010139
Alzheimer’s Association. (2022). More than normal aging: Understanding mild cognitive impairment. https://www.alzsd.org/wp-content/uploads/2023/03/Michelle-Reuwers-Summary-of-the-2022-Alzheimers-Disease-Facts-and-Figures-Report.pdf
Avery, J., Thomas, D., & Myshakivska, O. (2023). The effect of Mild Cognitive Impairment (MCI) on psychological distress among older adults in Ukraine. BMC Geriatrics, 23(1), 248. https://doi.org/10.1186/s12877-023-03906-1
Bahureksa, L., Najafi, B., Saleh, A., Sabbagh, M., Coon, D., Mohler, M. J., & Schwenk, M. (2017). The impact of mild cognitive impairment on gait and balance: A systematic review and meta-analysis of studies using instrumented assessment. Gerontology, 63(1), 67–83. https://doi.org/10.1159/000445831
Brain Rehabilitation Group. (1994). Thai geriatric depression scale. Siriraj Hospital Gazette, 46(1), 1–9. (in Thai)
Cai, Y. H., Wang, Z., Feng, L. Y., & Ni G. X. (2022). Effect of exercise on the cognitive function of older patients with type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Human Neuroscience, 16, 876935. https://doi.org/10.3389/fnhum.2022.876935
Department of Medical Services, Ministry of Public Health. (2015). Guide for the elderlyscreening/ assessment (2nd ed.). War Veterans Organization Office of Printing Mill. https://dmscaretools.dms.go.th/geriatric/download/DMS_Aging_screening.pdf (in Thai)
Department of Older Persons. (2023). Situation of Thai older persons 2022. Amarin Corporations. https://library.anamai.moph.go.th/mmi/Main/cvr/000/004/690/8/240531-135343-27123_2565_eng.pdf (in Thai)
Eze, C., Basil, E., Uma, A., & Ikenna, O. (2015). The prevalence of cognitive impairment amongst type 2 diabetes mellitus patients at Abakaliki South-East Nigeria. Journal of Metabolic Syndrome, 4, 1-3. https://doi.org/10.4172/2167-0943.1000171
Frech, F. H., Li, G., Juday, T., Ding, Y., Mattke, S., Khachaturian, A., Rosenberg, A. S., Ndiba-Markey, C., Rava, A., Batrla, R., De Santi, S., & Hampel, H. (2024). Economic impact of progression from mild cognitive impairment to alzheimer disease in the United States. The Journal of Prevention of Alzheimer's Disease, 11(4), 983-991. https://doi.org/10.14283/jpad.2024.68
Gao, F., Wei, S., Dang, L., Gao, Y., Gao, L., Shang, S., Chen, C., Huo, K., Wang, J., Wang, J., & Qu, Q. (2022). Sleep disturbance is associated with mild cognitive impairment: A community population-based cross-sectional study. BMC Public Health, 22(1), 2000. https://doi.org/10.1186/s12889-022-14391-3
Gray, M., Gills, J. L., Glenn, J. M., Vincenzo, J. L., Walter, C. S., Madero, E. N., Hall, A., Fuseya, N., & Bott, N. T. (2021). Cognitive decline negatively impacts physical function. Experimental Gerontology, 143, 111164. https://doi.org/10.1016/j.exger.2020.111164
Hemrungrojn, S., Tangwongchai, S., Charoenboon, T., Panasawat, M., Supasitthumrong, T., Chaipresertsud, P., Maleevach, P., Likitjaroen, Y., Phanthumchinda, K., & Maes, M. (2021). Use of the montreal cognitive assessment thai version to discriminate amnestic mild cognitive impairment from Alzheimer's disease and healthy controls: Machine learning results. Dementia and Geriatric Cognitive Disorders, 50(2), 183–194. https://doi.org/10.1159/000517822
Hwang, E. J. (2022). Analysis of factors associated with subjective Mild Cognitive Impairment (MCI) among older adults resident in the community. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(16), 10387. https://doi.org/10.3390/ijerph191610387
Khullar, S., Kaur, G., Dhillon, H., Sharma, R., Mehta, K., Singh, M., & Singh, P. (2017). The prevalence and predictors of cognitive impairment in type 2 diabetic population of Punjab, India. Journal of Social Health and Diabetes, 5(1), 47-53. https://doi.org/10.1007/s10597-015-9985-y
Konopka, L. M. (2015). How exercise influences the brain: A neuroscience perspective. Croatian Medical Journal, 56(2), 169-171. https://doi.org/10.3325/cmj.2015.56.169
Li, W., Yue, L., Sun, L., & Xiao, S. (2021). Elevated fasting plasma glucose is associated with an increased risk of MCI: A community-based cross-sectional study. Front Endocrinol (Lausanne), 12, 739257. https://doi.org/10.3389/fendo.2021.739257
Mignardot, J. B., Beauchet, O., Annweiler, C., Cornu, C., & Deschamps, T. (2014). Postural sway, falls, and cognitive status: A cross-sectional study among older adults. Journal of Alzheimer's Disease, 41(2), 431–439. https://doi.org/10.3233/JAD-132657
Ministry of Public Health. (2025). Incidence rate of new diabetes cases per 100,000 population in the fiscal year. https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/eeeab22e386d32e7f5f5ecefebce0001?subcatalogId=6a1fdf282fd28180eed7d1cfe0155e11 (in Thai)
Montero-Odasso, M., Oteng-Amoako, A., Speechley, M., Gopaul, K., Beauchet, O., Annweiler, C., & Muir-Hunter, S. W. (2014). The motor signature of mild cognitive impairment: Results from the gait and brain study. The Journals of Gerontology: Series A, Biological Sciences and Medical Sciences, 69(11), 1415–1421. https://doi.org/10.1093/gerona/glu155
Osborne, J. W. (2000). Prediction in multiple regression. Practical Assessment, Research & Evaluation, 7(1), 2. https://doi.org/10.7275/7j20-gg86
Petersen, R. C., Lopez, O., Armstrong, M. J., Getchius, T. S. D., Ganguli, M., Gloss, D., Gronseth, G. S., Marson, D., Pringsheim, T., Day, G. S., Sager, M., Stevens, J., & Rae-Grant, A. (2018). Practice guideline update summary: Mild cognitive impairment [RETIRED]: Report of the guideline development, dissemination, and implementation subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology, 90(3), 126-135. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000004826
Sitasuwan, T., Bussaratid, S., Ruttanaumpawan, P., & Chotinaiwattarakul, W. (2014). Reliabilityand validity of the Thai version of the Pittsburgh sleep quality index. Journal of Medical Association Thailand, 97(Suppl. 3), S57-S67.
Smith, L., Shin, J. I., López Sánchez, G. F., Oh, H., Kostev, K., Jacob, L., Law, C. T., Carmichael, C., Tully, M. A., & Koyanagi, A. (2022). Social participation and mild cognitive impairment in low- and middle-income countries. Preventive Medicine, 164, 107230. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2022.107230
Subindee, S., & Sritanyarat, W. (2014). Mild cognitive impairment in older persons with chronic illness attended at a chronic care clinic of a primary care unit Khon Kaen Province. Journal of Nursing Science & Health, 37(1), 43-50. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/nah/article/view/19747/17288 (in Thai)
Valenza, S., Paciaroni, L., Paolini, S., Bonfigli, A. R., Di Rosa, M., Rabini, R. A., Tortato, E., Pelliccioni, P., & Pelliccioni, G. (2020). Mild cognitive impairment subtypes and type 2 diabetes in elderly subjects. Journal of Clinical Medicine, 9(7), 2055. https://doi.org/10.3390/jcm9072055
You, Y., Liu, Z., Chen, Y., Xu, Y., Qin, J., Guo, S., Huang, J., & Tao, J. (2021). The prevalence of mild cognitive impairment in type 2 diabetes mellitus patients: A systematic review and meta-analysis. Acta Diabetologica, 58(6), 671–685. https://doi.org/10.1007/s00592-020-01648-9
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
