การพัฒนาระบบการเฝ้าระวังและการดูแลต่อเนื่องสำหรับผู้ป่วยจิตเวชสารเสพติดที่มีความเสี่ยงสูง ต่อการก่อความรุนแรงด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชนในเขตบริการโรงพยาบาลมุกดาหาร
คำสำคัญ:
การมีส่วนร่วมของชุมชน, การดูแลต่อเนื่อง, การดูแลปฐมภูมิ, ผู้ป่วยจิตเวชสารเสพติด, พฤติกรรมรุนแรงบทคัดย่อ
การใช้ยาเสพติดอย่างต่อเนื่องจะเกิดการทำลายบริเวณสมองที่ควบคุมความคิดและอารมณ์ ส่งผลให้ผู้ใช้ขาดการยับยั้งชั่งใจ และอาจแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรงทั้งต่อตนเอง ครอบครัว และชุมชน นำไปสู่การเป็นผู้ป่วยจิตเวชสารเสพติดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรง การวิจัยและพัฒนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของระบบการเฝ้าระวังและการดูแลต่อเนื่องสำหรับผู้ป่วยจิตเวชสารเสพติดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรง ด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชนในเขตบริการโรงพยาบาลมุกดาหาร ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ (1) ศึกษาสถานการณ์จากผู้ให้ข้อมูล (2) พัฒนาระบบต้นแบบ และ (3) ประเมินประสิทธิผลโดยวัดผลก่อนและหลังการทดลองในกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 33 คน กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยจิตเวชสารเสพติดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรง สุ่มแบบเจาะจงตามเกณฑ์ เครื่องมือประกอบด้วย ระบบการเฝ้าระวังและดูแลต่อเนื่อง แนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึก แบบประเมินพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรง และแบบประเมินระดับความรุนแรงของความเสี่ยงต่อการก่อความรุนแรงในผู้ป่วยจิตเวชไทย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ ANCOVA และ GEE
ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบปัญหาเชิงระบบ 3 ประการ ได้แก่ (1) การสังเกตพฤติกรรมเสี่ยงและสัญญาณเตือนลดลง (2) การดูแลในชุมชนขาดความต่อเนื่อง และ (3) ชุมชนมีความหวาดกลัวต่อปัญหาดังกล่าว ระยะที่ 2 ได้พัฒนาระบบต้นแบบ ประกอบด้วย 2 กระบวนการ ได้แก่ การเฝ้าระวังพฤติกรรมก่อความรุนแรง และการป้องกันการก่อความรุนแรงซ้ำ ระยะที่ 3 ได้ประเมินประสิทธิผลของระบบการเฝ้าระวังและการดูแลต่อเนื่อง พบว่า ในการติดตามผลทุกเดือน กลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรงและคะแนนระดับความรุนแรงของความเสี่ยงต่อการก่อความรุนแรงต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยภาพรวม ผลต่างของค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรงระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองเท่ากับ 0.70 (95% CI: 0.49–0.90, p < 0.001) เช่นเดียวกัน ผลต่างของค่าเฉลี่ยคะแนนความรุนแรงของความเสี่ยงต่อการก่อความรุนแรงโดยภาพรวมเท่ากับ 5.79 (95% CI: 4.44–7.14, p < 0.001) โดยกลุ่มทดลองมีคะแนนต่ำกว่ากลุ่มควบคุม
ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าระบบดังกล่าวมีประสิทธิผล ดังนั้นจึงควรขยายการดำเนินงานไปยังพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง เพื่อเป็นขั้นตอนสู่การนำระบบไปใช้ในระดับจังหวัด โดยการขยายการดำเนินงานควรบูรณาการหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกับภาคีเครือข่ายในชุมชน เพื่อจัดตั้งทีมดำเนินงานระดับชุมชน
เอกสารอ้างอิง
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1986). Participatory research and development for training and organization building. International Food Policy Research Institute.
Deming, W. E. (2018). Out of the crisis. MIT Press.
Department of Mental Health. (2018). Guidelines for the care of psychiatric patients with alcohol/drug/substance abuse at high risk of violence (3rd ed.). Beyond Publishing. https://drive.google.com/file/d/1TZX-3sfJqbP6SJwWA6EaLL1Fadmephst/view
Department of Mental Health. (2020). Manual for the care system of psychiatric patients with high risk of violence for institutions/hospitals under the Department of Mental Health. Prosperous Plus. https://shorturl.asia/gEHlA
Department of Mental Health. (2023). Standard operating procedures: SOPs severe mental illness–high risk to violence (V-Care). Beyond Publishing. https://dmh-elibrary.org/items/show/1394
Fansim, B., & Sodsong, K. (2021). The participation of youth in solving the drug problem of the organization Chiang Phin Subdistrict administration, Mueang District Udon Thani Province. Journal of Dhammasuksa Research, 4(2), 86–98. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/dsr/article/view/1368/943 (in Thai)
Kaewsombat, K., Khunpiluek, I., Sujimongkol, C., & Wijitpanya, A. (2024). Contextual analysis of facilitators and barriers to community-based mental health service provision for patients with severe mental illness and substance users at high risk of violence: A multi-level mixed-methods study. Research and Development Health System Journal, 17(3), 157–171. (in Thai)
Kantathip, J., & Ngamyingyuad, N. (2025). The development of a community-based caregiver model for psychiatric patients with substance abuse in Ratchaburi Province. Journal of Research for Health Improvement and Quality of Life, 5(2), 30–41. (in Thai)
Kijpreedabrisut, B. (2017). Research methodology in public health (10th ed.). Chamchuri Product.
Krainuwat, K., & Koshakri, R. (2018). (Eds.). Community nursing (Revised Edition). Mahidol University.
Mukdahan Hospital. (2024). Report on performance indicators for mental health, psychiatry, and substance abuse for Health Region 10 inspection Round 1/2024. Mukdahan Hospital.
National Statistical Office. (2023). Executive summary: The opinion survey on the implementation of the action plan under the national policy and plan on prevention, suppression, and solution of drug problems, fiscal year 2023. https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20231004110423_58942.pdf
Railoy, A., Harabutra, T., Saisut, K., Kwanmuang, W., Sriugsorn, N., & Kitisrivorapan, P. (2024). Development of a psychosocial program to reduce aggressive behavior in schizophrenia patients. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health, 38(1), 94-114. (in Thai)
Saloo, O., & Yenyuak, C. (2023). Community leaders and participation in the prevention of drug-related problems in Saraburi Province: A case study. Journal of Social Sciences and Humanities Association of Private Higher Education Institutions of Thailand, 29(2), 36–45. (in Thai)
Sanseree, R., Meehoh, N., Tianual, K., & Wannakit, U. (2024). The development and effects of a clinical nursing practice guideline for amphetamine patients with aggressive behaviors in regional health 12. Nursing Journal CMU, 51(1), 186–203. (in Thai)
Suntaphun, P., Bussahong, S., Srisoem, C., & Vongtree, A. (2020). The effects of using self-help group on the mental health self–care behavior of schizophrenia patients, caregivers in community. UMT Poly Journal, 17(2), 50–61. (in Thai)
Tahloh, S., & Waichompu, N. (2024). Developing a care model for high-risk schizophrenia patients to prevent severe violence occurrences, Pattani Hospital. Journal of Health Sciences and Pedagogy, 4(2), 58–70. (in Thai)
Tayraukhum, S. (2014). Research and development: Method for research developing. Journal of Research for Social and Community Development, Rajabhat MahaSarakham University, 1(1), 2–11. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/rdirmu/article/view/211157/146293 (in Thai)
Thanachotpipit, T., Sangruangake, M., Thowannang, R., Singhawara, P., & Sasoom, L. (2020). The effectiveness of Cognitive Behavioral Treatment (CBT) to reduce aggressive behaviors in psychiatric patients with amphetamine use disorder. Research and Development Health System Journal, 13(2), 377–387. https://shorturl.asia/0v8WT (in Thai)
Walaisri, K. (2023). Development of a care model for serious mental illness with high risk to violence in the community through the participation process of network partners, Selaphum District, Roi-et Province. Journal of Environmental and Community Health, 8(3), 909–917. (in Thai)
Wijitphanya, A., Suntarowit, N., Klubwong, M., & Nintachan, P. (2022). Development of a combined cognitive behavior therapy and self-control program for psychiatric patients having violent behaviors. The Journal of Psychiatric Nursing and Mental Health, 36(1), 120–147. (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
