ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุภายหลังภาวะการระบาดโรคโควิด-19 สู่ชีวิตปกติวิถีถัดไป อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, โรคโควิด-19, ชีวิตปกติวิถีถัดไปบทคัดย่อ
การวิจัยหาความสัมพันธ์เชิงทำนายครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับพฤติกรรมการจัดการตนเองและศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 สู่ชีวิตปกติวิถีถัดไป กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 161 คน สุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถาม ประกอบด้วย เจตคติในการป้องกันโรคโควิด-19 ความรอบรู้ทางสุขภาพในการจัดการตนเอง เพื่อป้องกันโรคโควิด-19 แรงสนับสนุนทางสังคมในการป้องกันโรคโควิด-19 และพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 มีค่าความเที่ยงแต่ละด้านเท่ากับ 0.72, 0.70, 0.75 และ 0.82 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมานด้วย Pearson’s Correlation และ Enter Multiple Regression Analysis
ผลการวิจัยพบว่า พฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 อยู่ระดับปานกลาง (Mean = 3.29, S.D. = 0.64) และปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 ซึ่งได้แก่ เจตคติในการป้องกันโรคโควิด-19 ความรอบรู้ทางสุขภาพในการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 และแรงสนับสนุนทางสังคม ในการป้องกันโรคโควิด-19 ร่วมกันทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 สู่ชีวิตปกติวิถีถัดไปได้ร้อยละ 35 (R2 = 0.35, F = 27.64, p-value < 0.001) โดยความรอบรู้ทางสุขภาพในการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 มีอิทธิพลในการทำนายมากที่สุด (Beta = 0.51, p-value < 0.001) รองลงมาคือ แรงสนับสนุนทางสังคมในการป้องกันโรคโควิด-19 (Beta = 0.19, p-value < 0.01) ตามลำดับ สรุปได้ว่า ความรอบรู้ทางสุขภาพและแรงสนับสนุนทางสังคมสามารถทำให้ผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 ได้ ดังนั้นเจ้าหน้าที่สาธารณสุขควรนำความรอบรู้ทางสุขภาพ และแรงสนับสนุนทางสังคมไปเป็นข้อมูลพื้นฐานในการจัดโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพให้แก่ผู้สูงอายุเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 ในช่วงชีวิตปกติวิถีถัดไปได้ต่อไป
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2564). คู่มือแนวทางการดูแลผู้สูงอายุในช่วงที่มีการระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ฉบับปรับปรุง. กรุงเทพฯ: กองส่งเสริมสวัสดิการและคุ้มครองสิทธิผู้สูงอายุ.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางการพัฒนาโรงเรียนรอบรู้ด้านสุขภาพ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2567). ข่าวเพื่อสื่อมวลชน. สืบค้นเมื่อ 23 กันยายน 2567 จาก https://ddc.moph.go.th/uploads/files/4423820240703070652.pdf.
กองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2565). โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. สืบค้นเมื่อ 22 กันยายน 2567 จาก https://ddc.moph.go.th/uploads/files/2426720220330084652.pdf.
กองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2566). โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. สืบค้นเมื่อ 22 กันยายน 2567 จาก https://www.ddc.moph.go.th/uploads/files/3146920230120095730.pdf.
จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. (2562). พฤติกรรมสุขภาพ แนวคิด ทฤษฎี และการประยุกต์ใช้. (พิมพ์ครั้งที่ 3). พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์.
จิตนธี ริชชี่. (2565). โควิด-19 และความปกติถัดไป: การปฏิบัติการพยาบาลอนามัยโรงเรียน. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 23(2), 1-12.
ฉัตรชัย สุกสิ, พุธิตา กีรติมงคลชัย, ธีรังกูร วรบำรุงกุล, เริงวิชญ์ นิลโคตร, วัยวุฒิ บุญลอย และอรุณเกียรติ จันทร์ส่งแสง. (2565). ผู้บริหารมืออาชีพยุคชีวิตวิถีถัดไป. วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย, 18(2), 65-76.
ณัฐรัตน์ จันเครื่อง (2565). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้สูงอายุภายใต้การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในชุมชน อำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย. การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยพะเยา.
ดรัญชนก พันธ์สุมา และพงษ์สิทธิ์ บุญรักษา. (2564). ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันโควิด 19 ของประชาชนในตำบลปรุใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. ศรีนครินทร์เวชสาร, 36(5), 597-604.
ธันยนันท์ สมบูรณ์รัตนโชค และสันต์ ลมไธสง. (2564). การบริหารแบบไร้ผู้บริหาร : รูปแบบองค์กรธุรกิจยุควิถีชีวิตแบบ NEW NORMAL. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี, 7(3), 1-13.
นูรซาฮีดา เจ๊ะมามะ, สาธิมาน มากชูชิต และพิชญ์ชญานิษฐ์ เรืองเริงกุลฤทธิ์. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันการติดเชื้อไวรัสโคโรนาของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในภาคใต้. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 40(4), 1-13.
ปริญญาภรณ์ ธนะบุญปวง. (2565). การดูแลสุขภาวะและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในยุคปกติถัดไป. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 2(1), 74-84.
พนม คลี่ฉายา. (2564). การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของผู้สูงอายุและข้อเสนอเพื่อการเสริมสร้าง ภาวะพฤฒิพลังและผลิตภาพของผู้สูงอายุไทย. วารสารนิเทศศาสตร์, 39(2), 56-78.
พนัส จันทร์ศรีทอง. (2565). ชีวิตวิถีถัดไปกับการศึกษา. วารสารครุศาสตร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 5(3), 25-36.
พรรณี ปานเทวัญ, อภิญญา อินทรรัตน์ และองค์อร ประจันเขตต์. (2567). พยาบาลกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ: แนวคิด ทฤษฎี สู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: รักงานพิมพ์ 2017 จำกัด.
พิชญามณฑ์ วรรณโก และอรุณรัตน์ สู่หนองบัว. (2565). ความสัมพันธ์ของวัคซีนโควิด-19 และความรุนแรงของการเจ็บป่วยโรคโควิด-19 โรงพยาบาลชัยภูมิ ปี 2564-2565. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 16(3), 1057-1069.
มานะชัย จรูญไธสง. (2565). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด 19 ในผู้สูงอายุ อำเภอเมืองยาง จังหวัดนครราชสีมา. วิทยานิพนธ์ปริญญา สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ยุภาวรรณ จุ้ยสวัสดิ์, วรรณดี ศรีคงจันทร์, ญาณันธร กราบทิพย์, กัมปนาท ฉายชูวงษ์, และบุญมี โพธิ์คำ. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันตนเองหลังการระบาดของโรคโควิด-19 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลเสม็ด อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา, 30(2), 18-30.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ. (2566). ข้อมูลของระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. สืบค้นเมื่อ 25 เมษายน 2568 จาก https://hdc.moph.go.th/cpm/public/standard-report-detail/.
อลิษา เปียจันทร์, สลักจิต แจ้งเอี่ยม, วาสนา บุณยมณี, ศิริลักษณ์ วรรณละเอียด และวิมล อ่อนเส็ง. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของประชาชนตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(6), 227-239.
อารยา เชียงของ. (2566). สุขภาพคนเมือง: ทฤษฎี กลยุทธ์ในการส่งเสริมสุขภาพ และการป้องกันโรค ประเด็นปัญหาและมุมมองอนาคต. นนทบุรี: พี.เค.เค.พริ้นท์ติ้ง จำกัด.
Azami, M., Sharifi, H., & Alvandpur, S. (2020). Evaluating the relationship between information literacy and evidence-based nursing and their impact on knowledge and attitude of nurses working in hospitals affiliated to Kerman University of Medical Sciences on medication errors. Journal of Family Medicine and Primary Care, 9(8), 4097-4106. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_5_20
Best, J. W. (1981). Research in education (4th ed.). New Jersey: Prentice-Hall.
Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals; Handbook I: Cognitive domain. In M. D.
Engelhart, E. J. Furst, W. H. Hill, & D. R. Krathwohl (Eds.), Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals; Handbook I: Cognitive domain. New York: David McKay.
Cronbach, L. J. (1951). "Coefficient alpha and the internal structure of tests". Psychometrika, 16, 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
Hambleton, R. K. (1980). Test score validity and standard-setting methods. In R. A. Berk (Ed.), Criterion-referenced measurement: The state of the art. Baltimore: The John Hopkins University Press.
Hati, B. A., Manurung, I. F. E., & Dodo, D. O. (2024). Covid-19 prevention behaviors and social support for elderly group in the working area of the Atambua City Puskesmas. Journal of Ageing and Family, 2(1), 1-10. https://doi.org/10.52643/joaf.v3i2.4133
Juntakot, N., Boonyamalik, P., Kerdmongkol, P., & Rawiworrakul, T. (2023). Factors predicting preventive behaviors of coronavirus disease 2019 infection among older adults in Rayong Province. Thai Journal of Public Health, 53(2), 501-517.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health and education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15, 259-267. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Peng, J., Qi, H., Fan, Z., Zhou, Q., & Lin, Y. (2024). Social support and health behaviors of older adults during the COVID-19 pandemic in China: A moderated mediation model of loneliness and economic income. BMC Public Health, 24(1), 2780. https://doi.org/10.1186/s12889-024-20272-8
Shumaker, S. A., & Brownell, A. (1984). Toward a theory of social support: Closing conceptual gaps. Journal of Social Issues, 40(4), 11-36. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1984.tb01105.x
Stevens, J. (1996). Applied multivariate statistics for the social sciences (3rd ed.). Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Suksatan, W., Teravecharoenchai, S., & Sarayuthpitak, J. (2024). Determinants of the health-promoting behaviors among community dwelling older adults with non-communicable diseases during the post-COVID-19 Era. Journal of Nursing and Midwifery Sciences, 11(1), 1-11. https://doi.org/10.5812/jnms-144587
Thoits, P. A. (1982). Conceptual, methodological, and theoretical problems in studying social support as a buffer against life stress. Journal of Health and Social Behavior, 23(2), 145-159.
Yodmai, K., Pechrapa, K., Kittipichai, W., Charupoonpol, P., & Suksatan, W. (2021). Factors associated with good COVID-19 preventive behaviors among older adults in urban communities in Thailand. Journal of Primary Care & Community Health, 12, 21501327211036251. https://doi.org/10.1177/21501327211036251
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข ที่เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน บรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
2. บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข
