อนาคตภาพ: แนวทางการให้บริการสุขภาพเพื่อพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุปสรรคของการเกิดความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง และศึกษาอนาคตภาพของแนวทางการให้บริการสุขภาพเพื่อพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่เหมาะสมกับสภาพสังคมและความคาดหวังของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ดำเนินการวิจัยโดยใช้การวิจัยอนาคตแบบชาติพันธุ์วรรณาด้วยเทคนิคเดลฟาย (Ethnographic Delphi Futures Research: EDFR) เริ่มจากการค้นหาอุปสรรคของการใช้ข้อมูลสุขภาพในการดูแลตนเองจากกลุ่มผู้ป่วยเรื้อรังที่มีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพต่ำ โดยประเมินจากแบบวัดความรู้แจ้งแตกฉานด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงจากผู้ป่วย 25 คน และกลุ่มผู้ให้บริการทางสุขภาพที่ให้บริการในคลินิกโรคเรื้อรังอย่างน้อย 10 ปีจำนวน 3 คน เมื่อได้ข้อมูลจากการค้นหาอุปสรรคจึงนำมาใช้เป็นประเด็นในการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญจำนวน 20 คน เพื่อดำเนินการวิจัย EDFR รอบที่ 1-3  วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าสถิติเชิงพรรณนา และค่าพิสัยระหว่างควอไทล์

ผลการวิจัยพบว่า อุปสรรคการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพมี 4 ประการ คือ 1) ความรู้ทางสุขภาพ  2) สมรรถนะในการค้นหาข้อมูลทางสุขภาพและการประยุกต์ใช้ข้อมูลทางสุขภาพ  3) การเจรจาต่อรองเพื่อการมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพของตนเอง และ 4) ความสามารถในการจัดการตนเองเพื่อควบคุมและป้องกันโรคเรื้อรัง  ส่วนแนวทางการให้บริการสุขภาพที่สามารถยกระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเรื้อรังแบ่งเป็น 5  แนวทาง คือ 1) การปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมทางสุขภาพเพื่อวิถีชีวิตที่ควบคุมโรคเรื้อรัง 2) การสนับสนุนการเข้าถึงและการเพิ่มช่องทางในการแลกเปลี่ยนข้อมูลสุขภาพ 3) การพัฒนากำลังคนทางสุขภาพ 4) การบูรณาการระบบสาธารณสุขและการศึกษา และ 5 ) พัฒนาแนวทางการสื่อสารระหว่างผู้รับและผู้ให้บริการสุขภาพ

งานวิจัยนี้เสนอแนะให้ผู้บริหารสามารถนำผลการวิจัยไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบาย และวางแผนในการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เพื่อให้ผู้ป่วยเรื้อรังพัฒนาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เพียงพอต่อการดูแลตนเอง เพื่อชะลอการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคเรื้อรัง