การพัฒนาจิตวิญญาณความเป็นครูแพทย์

Main Article Content

ภัทรพร นาคนาเกร็ด
เกียรติยศ กุลเดชชัยชาญ
เชิดศักดิ์ ไอรมณีรัตน์

บทคัดย่อ

ครูแพทย์ คือ ผู้ทำหน้าที่สอนแพทย์ด้วยการถ่ายทอดองค์ความรู้ทางวิชาชีพไปให้ลูกศิษย์ เพื่อให้ลูกศิษย์นำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ครูแพทย์ยังมีส่วนช่วยยกระดับความคิด จิตวิญญาณความเป็นแพทย์ให้ลูกศิษย์เป็นผู้มีคุณภาพของสังคมโดยผ่านกระบวนการอบรมสั่งสอน ดังนั้น การพัฒนาจิตวิญญาณความเป็นครูแพทย์จึงเป็นเครื่องมือที่สำคัญของการเตรียมบุคลากรให้มีคุณลักษณะหรือองค์ประกอบของผู้มีจิตวิญญาณความเป็นครูแพทย์ ซึ่งการพัฒนาคณาอาจารย์ต้องเริ่มจากกระตุ้นให้เห็นความสำคัญและจำเป็นต้องอาศัยการขับเคลื่อนทั้งในระดับบุคคล เช่น รวมกลุ่มกันของผู้ที่มีใจรัก การให้ข้อมูลป้อนกลับ การสะท้อนคิด ฯลฯ และระดับนโยบาย เช่น กำหนดทิศทางชัดเจน เวทีรับฟังปัญหา เกณฑ์ประเมิน การจูงใจ ฯลฯ ส่วนแนวทางในการพัฒนาคณาจารย์มีทั้งรูปแบบเป็นทางการ เช่น อบรมระยะสั้น รายวิชาเลือก สัมมนา โครงการด้านการศึกษา ฯลฯ และไม่เป็นทางการ เช่น การแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากครูต้นแบบ ระบบพี่เลี้ยง เพื่อนสอนเพื่อน ฯลฯ ซึ่งสามารถทำได้ทุกระดับทั้งอาจารย์ใหม่ อาจารย์อาวุโส หรืออาจเริ่มสอนตั้งแต่แพทย์ประจำบ้าน หรือนักศึกษาแพทย์ แต่เนื้อหาที่จะพัฒนาก็ควรเลือกให้เหมาะสมกับระดับนั้น และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ต้องมีการสนับสนุนต่างๆ อาทิ นโยบาย งบประมาณ และหน่วยงานที่สนับสนุนการพัฒนาคณาจารย์ให้มีจิตวิญญาณของครูแพทย์ ดังเช่น คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ได้จัดตั้ง SHEE และพัฒนาผ่านโปรแกรม SHEE

Article Details

บท
บทความทั่วไป

References

Harden RM, Crosby J. AMEE Guide No 20: The Good Teacher Is More Than a Lecturer - The Twelve Roles of The Teacher, Med Teach 2000; 22:4, 334-347.

Kikukawa M, Nabeta H, Ono M, Emura S, Oda Y, Koizumi S, Sakemi T. The Characteristics of a Good Clinical Teacher as Perceived by Resident Physicians in Japan: A Qualitative Study. BMC Med Educ 2013; 13: 100.

Shaterjalali M, Yamani N, Changiz T. Who Are the Right Teachers for Medical Clinical Students? Investigating Stakeholders’ Opinions Using Modified Delphi Approach. Adv Med Educ Pract 2018; 9: 801-809.

อารยา พรายแย้ม. การสังเคราะห์ความรู้ทางด้านการพัฒนาจิตปัญญา (วิญญาณ) จากเรื่องเล่าความสำเร็จของผู้ให้บริการและผู้รับบริการในระบบสุขภาพ (รายงานผลการวิจัย). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์; 2552.

Dombeck M, Karl J. Spiritual Issues in Mental Health Care. J Relig Health 1987; 26: 183–197. doi: 10.1007/BF01533119.

Jiang Y. A study on Professional Development of Teachers of English as a Foreign Language in Institutions of Higher Education in Western China. 1st ed. Berlin: Springer; 2017. doi:10.1007/978-3-662-53637-7

พัชดาพรรณ อุดมเพ็ชร. ประสบการณ์ของอาจารย์แพทย์ผู้มีจิตวิญญาณความเป็นครูแพทย์. ใน: การประชุมวิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลัยรังสิต ประจําปี ๒๕๖๑ (RSU National Research Conference 2018); วันที่ วันที่ 4 พฤษภาคม 2561; ณ อาคารพิฆเณศ Student Center (ตึก 6) มหาวิทยาลัยรังสิต. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย; 2561. น. 462-469.

ภัทรพร นาคนาเกร็ด และเกียรติยศ กุลเดชชัยชาญ. การวิเคราะห์โมเดลองค์ประกอบเชิงยืนยันของผู้มีจิตวิญญาณความเป็นครูแพทย์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. ใน: การประชุมวิชาการระดับชาติ ศึกษาศาสตร์วิจัยครั้งที่ 8 และนานาชาติ ครั้งที่ 4; วันที่ 1-2 มิถุนายน 2564; ณ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. สงขลา: มหาวิทยาลัย; 2564. น. 411-425.

Steinert Y. Faculty Development: Core Concepts and Principles: Faculty Development in the Health Professions. Dordrecht: Springer; 2014. p. 3-49. doi. 10.1007/978-94-007-7612-8.

Gruppen LD, Simpson D, Searle NS, Robins L, Irby DM, & Mullan PB. Educational Fellowship Programs: Common Themes and Overarching Issues. Acad Med 2006; 81(11): 990–994. DOI: 10.1097/01.ACM.0000242572.60942.97.

Swanwick T. See One, Do One, Then What? Faculty Development in Postgraduate Medical Education. Postgrad Med J 2008; 84(993): 339-43. doi: 10.1136/pgmj.2008.068288.

Schofield S J, Bradley S, Macrae C, Nathwani D, Dent J. How we encourage faculty development. Med Teach 2010; 32(11): 883-6. doi: 10.3109/0142159X.2010.506564.

Academy of Medical Educators. Professional Standards for Medical, Dental and Veterinary Educators. [Internet]. 4th ed. Cardiff: Academy of Medical Educators; 2021 [cited 2022 Apr 10]. Available from: https://www.medicaleducators.org/write/MediaManager/Documents/AoME_Professional_Standards_4th_edition_1.0_(web_full_single_page_spreads).pdf

Burgess A, Matar E, Neuen B, Fox G J. A Longitudinal Faculty Development Program: Supporting A Culture of Teaching. BMC Med Educ. 2019 ;19(1): 400. doi: 10.1186/s12909-019-1832-3.

Hammond LD, Hyler ME, Gardner M. Effective Teacher Professional Development. Learning Policy Institute. [online]. 2017. Available from: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED606743.pdf

Hussein A, Shirah B, Alshawwa L, Tekian A, Norcini. Factors To Be Considered in Designing a Faculty Development Program for Medical Education: Local Experience from The Western Region of Saudi Arabia. Yeungnam Univ J Med 2020;37(3): 210-216. doi: 10.12701/yujm.2020.00115.

Yilmaz Y, Durak H, Yildirim S. Enablers and Barriers of Blended Learning in Faculty Development. Cureus. 14(3): e22853. doi:10.7759/cureus.22853.

Yilmaz Y, Lal S, Tong XC, Howard M, Bal S, Bayer I., et al. Technology-Enhanced Faculty Development: Future Trends and Possibilities for Health Sciences Education. Med Sci Educ 2020; 30(4): 1787-1796. doi: 10.1007/s40670-020-01100-1.