สายตาผู้สูงอายุและการมองที่ใกล้

บทคัดย่อ

ภาวะสายตาผู้สูงอายุ (presbyopia) หรือภาวะสายตายาวตามวัย คือสภาวะที่คนไม่สามารถมองวัตถุที่ระยะใกล้ได้ชัดเจน ถึงแม้การมองเห็นระยะไกลจะได้ 6/6 เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางสรีระภายในลูกตาเมื่อเราอายุ 40 ปีขึ้นไป ในตอนที่เรายังอายุน้อยเลนส์ตายังสามารถเปลี่ยนภาพร่างและเปลี่ยนโฟกัสไปมาระหว่างระยะไกลและใกล้ได้ดีในตอนที่เรามองวัตถุที่ระยะใกล้ ๆ เลนส์ตาจะมีการเปลี่ยนภาพร่าง รูม่านตาหดเล็กลง และดวงตาทั้ง 2 ข้างจะหมุนเข้าหากัน ภาวะที่เกิดขึ้นนี้เรียกว่า การปรับสายตาเพื่อมองใกล้ (accommodation) แต่พอเราอายุมากขึ้น ความยืดหยุ่นของส่วนต่าง ๆ ของเลนส์ ได้แก่ เลนส์ตา ถุงหุ้มเลนส์ และเอ็นยึดเลนส์ลดลง จึงไม่สามารถเพ่งมองวัตถุที่ระยะใกล้ได้ เราสามารถสังเกตว่าตัวเองเริ่มมีปัญหาสายตาผู้สูงอายุได้ เช่น จำเป็นต้องยื่นหนังสือหรือโทรศัพท์มือถือห่างออกจากตัวเพื่อให้มองเห็นชัดขึ้น มีอาการปวดศีรษะ หรือปวดตาเวลาทำงานที่ต้องเพ่งมองที่ระยะใกล้ ๆ นอกจากนี้ ภาวะหรือโรคบางอย่างอาจทำให้ภาวะสายตาผู้สูงอายุแย่ลงด้วย เช่น เบาหวาน โรคประสาทอักเสบ (multiple sclerosis) โรคหลอดเลือดและหัวใจ หรือ การรับประทานยาบางกลุ่ม เช่น ยาต้านฮีสทามีน ยาต้านอาการทางจิต ยาขับปัสสาวะ เป็นต้น เราสามารถทดสอบภาวะสายตาผู้สูงอายุได้ โดยให้คนไข้อ่านแผ่นทดสอบระยะใกล้ที่เรียกว่า “Rosenbaum near vision card” โดยให้คนไข้ถือแผ่นทดสอบไว้ที่ระยะ 14 นิ้ว วิธีการรักษาภาวะสายตา
ผู้สูงอายุตามวัยสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การใส่แว่นตาสำหรับอ่านหนังสือ เลนส์ 2 ชั้น หรือเลนส์โปรเกรสซีฟ คอนแทคเลนส์แบบโมโน หรือ แบบหลายโฟกัส การฝังวัสดุในผิวกระจกตาเพื่อช่วยในการมองเห็น การใช้เลเซอร์ หรือการใช้ยาหยอดตา ซึ่งวิธีการหยอดตานั้น เพิ่งมีการอนุมัติยา pilocarpine 1.25% โดยองค์การอาหารและยาในสหรัฐอเมริกา ในปี พ.ศ. 2564 ที่ผ่านมา ในการรักษาสายตายาวประเภทนี้