แนวทางการปฏิบัติงานในการรักษาผู้ป่วยมะเร็งนรีเวชด้วยรังสีระยะใกล้ที่มีอัตราความเข้มสูง ณ ศูนย์รังสีรักษาระยะใกล้ โรงพยาบาลศิริราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความฉบับนี้นำเสนอภาพรวมของกระบวนการปฏิบัติงานในการรักษาด้วยรังสีระยะใกล้ที่มีอัตราความเข้มสูง (High Dose Rate Brachytherapy; HDR-BT) สำหรับผู้ป่วยมะเร็งนรีเวช ณ ศูนย์รังสีรักษาระยะใกล้ โรงพยาบาลศิริราช ซึ่งเป็นรูปแบบการรักษาที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกระยะลุกลามเฉพาะที่ กระบวนการรักษาประกอบด้วย 5 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ การเตรียมผู้ป่วย การใส่ applicator การสร้างภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือภาพคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า การวางแผนการรักษา และการโหลดแร่โดยใช้ระบบ remote afterloader ร่วมกับโปรแกรมวางแผนการรักษาแบบสามมิติ ดำเนินการโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ ประกอบด้วยแพทย์รังสีรักษา นักฟิสิกส์การแพทย์ นักรังสีการแพทย์ และพยาบาล เพื่อให้มั่นใจถึงความแม่นยำและความปลอดภัยในทุกขั้นตอน ผลข้างเคียงส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรงและสามารถหายได้เองโดยไม่ต้องรักษาเพิ่มเติม ขณะที่การให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและการติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอมีความสำคัญต่อการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว นอกจากนี้ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี เช่น การรักษาด้วยภาพนำวิถี (image-guided brachytherapy; IGBT) และการประยุกต์ใช้ Applicator แบบพิมพ์สามมิติ (3D-printed applicator) มีส่วนช่วยเพิ่มความแม่นยำ ความปลอดภัย และผลลัพธ์ทางคลินิกของการรักษา ส่งผลให้การดูแลผู้ป่วยมะเร็งนรีเวชของศูนย์รังสีรักษาระยะใกล้มีคุณภาพและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล
กระบวนการดังกล่าวใช้เครื่อง Varian Bravos™ ร่วมกับโปรแกรม BrachyVision 3D Treatment Planning System ดำเนินการโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ ประกอบด้วยแพทย์รังสีรักษา นักฟิสิกส์การแพทย์ นักรังสีการแพทย์ และพยาบาล เพื่อให้มั่นใจถึงความแม่นยำและความปลอดภัยในทุกขั้นตอน ผลข้างเคียงส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรงและสามารถหายได้เองโดยไม่ต้องรักษาเพิ่มเติม ขณะที่การให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและการติดตามอย่างสม่ำเสมอมีความสำคัญต่อการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว
ทั้งนี้ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี เช่น การรักษาด้วยภาพนำวิถี (Image-Guided HDR-BT) และการประยุกต์ใช้ Applicator แบบพิมพ์สามมิติ (3D-Printed Applicator) มีส่วนช่วยเพิ่มความแม่นยำ ความปลอดภัย และผลลัพธ์ทางคลินิก ส่งผลให้คุณภาพการดูแลผู้ป่วยมะเร็งนรีเวชของศูนย์รังสีรักษาระยะใกล้ก้าวสู่มาตรฐานระดับสากล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Robert H. Lurie Comprehensive Cancer Center of Northwestern University. Gynecologic cancers [Internet]. Chicago (IL): Northwestern University; [cited 2025 Oct 2]. Available from: https://www.cancer.northwestern.edu/types-of-cancer/gynecologic/
Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital, Mahidol University. มะเร็งนารีเวช [Internet]. กรุงเทพฯ: Ramathibodi Hospital; [cited 2025 Oct 2]. Available from: https://www.rama.mahidol.ac.th/cancer_center/th/protfolio/knowledge/gyne
National Cancer Institute. Radiation therapy for cancer [Internet]. Bethesda (MD): National Cancer Institute; 2024 [cited 2025 Oct 2]. Available from: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy
Chino J, Annunziata CM, Beriwal S, Bradfield L, Erickson BA, Fields EC, et al. Radiation therapy for cervical cancer: Executive summary of an ASTRO clinical practice guideline [Internet]. Pract Radiat Oncol 2020 [cited 2025 Oct 4];10(4):220-34. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8802172/
Viswanathan AN, Beriwal S, De Los Santos JF, Demanes DJ, Gaffney D, Hansen J, et al. GEC-ESTRO Recommendations on Target Volume Definition and Dose Specification for Cervical Cancer Brachytherapy. Radiother Oncol 2010;94(1):111-7.
Department of Radiology, Faculty of Medicine Siriraj Hospital, Mahidol University. High dose rate brachytherapy (HDR-BT) [Internet]. กรุงเทพฯ: Faculty of Medicine Siriraj Hospital; [cited 2025 Oct 4]. Available from: https://sirirajradonco.org/HealingTool-detail/10
Poder J, Howie A, Pencea S, Pang E, Gill S, Asena A, et al. Risk and quality in brachytherapy: from a technical quality assurance perspective [Internet]. Clin Oncol (R Coll Radiol) 2023 [cited 2025 Oct 4];35(5):293-300. Available from: https://www.clinicaloncologyonline.net/article/S0936-6555(23)00002-X/fulltext
เรืองกาญจนเศรษฐ์ ร. การใส่แร่ ทางเลือกการรักษาโรคมะเร็งปากมดลูก [Internet]. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; [cited 2025 Oct 9]. Available from: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/infographic/การใส่แร่-ทางเลือกการ/
โรงพยาบาลมะเร็งกรุงเทพ วัฒโนสถ. Brachytherapy [Internet]. 2024 Sep 14 [cited 2025 Oct 9]. Available from: https://www.bangkokhospital.com/th/bangkok-cancer/content/brachytherapy
Liu S, Jones E. Clinical implementation of failure modes and effects analysis for gynecological high-dose-rate brachytherapy [Internet]. J Contemp Brachytherapy 2024 [cited 2025 Oct 10];16(1):35-47. Available from: https://www.termedia.pl/Clinical-implementation-of-failure-modes-and-effects-analysis-for-gynecological-high-dose-rate-brachytherapy%2C54%2C52643%2C1%2C1.html
กานตรัชต์ โรจนพันธ์, อังกาบ แสนยันต์. การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่ได้รับรังสีรักษาระยะใกล้ด้วยสารกัมมันตรังสีอัตราปริมาณรังสีสูง [Internet]. J Siriraj Radiol 2017;4(1):24-38. Available from: https://sirirajradiology.com/josr-ver-4no1-2017/
นิยดา พิพัฒน์ภานุกุล, มธุรส กอมบอฟ. การพยาบาลผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่ได้รับการฝังทองเพื่อระบุตำแหน่งในการฉายรังสี [Internet]. J Siriraj Radiol 2021;8(1):10-25. Available from: https://sirirajradiology.com/wp-content/uploads/2022/07/05-Nursing-in-imaged-guide-radiotherapy.pdf
Varian Medical Systems. Brachytherapy products and solutions catalogue [Internet]. Palo Alto (CA): Varian Medical Systems; 2025. Available from: https://varian.widen.net/s/xcvxrvdwlv/brachy-catalogue_april2025_rad10536f_qr700022219_final.pdf
Sullivan T, Yacoub JH, Harkenrider MM, Small W Jr, Surucu M, Shea SM. Providing MR Imaging for Cervical Cancer Brachytherapy: Lessons for Radiologists [Internet]. RadioGraphics 2018;38(3):932-44.
Sittiwong W, Dankulchai P, Puangragsa U, Prasartseree T, Tuntapakul P, Sathitwatthanawirot C, et al. Clinical outcomes of using 3D-printed applicators for high-dose-rate brachytherapy in gynecological malignancy. J Contemp Brachytherapy. 2024;16(6):428-436.
Lu Z, Zhu G, Qiu Z, Guo H, Li J, Zheng L, et al. 3D-printed brachytherapy in patients with cervical cancer: improving efficacy and safety outcomes [Internet]. Radiat Oncol 2024;19(1):152. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11531177/
Mahantshetty U, Kannan S, Chopra S, Chaudhari S, Shrivastava SK, Engineer R, et al. IBS-GEC ESTRO-ABS recommendations for CT based contouring in image guided adaptive brachytherapy for cervical cancer [Internet]. Radiother Oncol 2021;158:285-94. Available from: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167814021062484
Beddy P, Rangarajan RD, Sala E. Role of MRI in intracavitary brachytherapy for cervical cancer: what the radiologist needs to know [Internet]. AJR Am J Roentgenol 2011;196(3):W341-7. Available from: https://ajronline.org/doi/10.2214/AJR.10.5050
International Commission on Radiation Units and Measurements. Prescribing, recording, and reporting brachytherapy for cancer of the cervix. Bethesda (MD). (ICRU Report No. 89) J ICRU. 2016;16(1):272.
Haie-Meder C, Pötter R, Van Limbergen E, De Brabandere M, Dimopoulos J, Dumas I, et al. Recommendations from Gynaecological (GYN) GEC ESTRO Working Group (I): concepts and terms in 3D image based 3D treatment planning in cervix cancer brachytherapy with emphasis on MRI. Radiother Oncol. 2005;74(3):235-245.
Pötter R, Haie-Meder C, Van Limbergen E, Barillot I, De Brabandere M, Dimopoulos J, et al. Recommendations from gynaecological (GYN) GEC ESTRO working group (II): concepts and terms in 3D image-based treatment planning in cervix cancer brachytherapy—3D dose volume parameters, as compared to 2D dose-point parameters. Radiother Oncol. 2006;78(1):67-77.
