การเพิ่มสมรรถนะการส่งต่อผู้ป่วย ภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้นผ่านระบบ ISBAR และแนวทางปฏิบัติมาตรฐานร่วมกันระหว่างห้องฉุกเฉินและห้องส่องกล้อง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น (Upper Gastrointestinal Bleeding: UGIB) เป็นภาวะฉุกเฉินทางอายุรกรรมที่ต้องการการดูแลอย่างเร่งด่วนและต่อเนื่องตั้งแต่ห้องฉุกเฉินจนถึงห้องส่องกล้อง บทความนี้นำเสนอการสังเคราะห์บทบาทพยาบาลเชิงระบบเพื่อส่งเสริมความปลอดภัยของผู้ป่วยและเพิ่มประสิทธิผลทางคลินิก โดยเริ่มจากการประเมินและการกู้ชีพตามหลัก ABCDE ควบคู่กับการใช้เกณฑ์ให้เลือดแบบจำกัด (เมื่อค่าฮีโมโกลบิน < 7 ก./ดล. ยกเว้นกรณีที่มีข้อบ่งชี้เฉพาะ) และการให้ยา proton pump inhibitor (PPI) ขนาดสูงทางหลอดเลือดดำก่อนและหลังการส่องกล้อง เพื่อคงระดับความเป็นกรดในกระเพาะอาหาร (pH > 6) ลดโอกาสเกิดเลือดออกซ้ำ พยาบาลฉุกเฉินมีบทบาทสำคัญในการประสานการส่งต่อระหว่างห้องฉุกเฉินและห้องส่องกล้อง โดยใช้การสื่อสารแบบ ISBAR และติดตามสัญญาณชีพระหว่างเคลื่อนย้ายอย่างใกล้ชิด เมื่อถึงห้องส่องกล้องพยาบาลส่องกล้องต้องดูแลความปลอดภัยของทางเดินหายใจ เฝ้าระวังการให้ยากล่อมประสาทตามมาตรฐานของ SGNA บันทึกสัญญาณชีพทุก 3–5 นาที และสนับสนุนการห้ามเลือด เช่น การฉีดสาร Epinephrine หรือฉีดสาร sclerosant การจี้ด้วยความร้อน และการใช้อุปกรณ์ห้ามเลือด จัดท่าตะแคงซ้าย เฝ้าระวังสัญญาณชีพและป้องกันการสำลักเลือดลงปอด (Aspiration) หลังการส่องกล้องพยาบาลในหอผู้ป่วยหรือพยาบาลดูแลผู้ป่วยวิกฤตมุ่งเน้น การฟื้นตัวอย่างปลอดภัย การให้สุขศึกษาแก่ผู้ป่วยและญาติเรื่องการหลีกเลี่ยงกลุ่มยา NSAIDs การงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การใช้ยา PPI ต่อเนื่อง และการนัดติดตาม ในระดับระบบ แนะนำให้มีแนวทางปฏิบัติมาตรฐาน (SOP) ร่วมระหว่างห้องฉุกเฉินและห้องส่องกล้อง ตั้งเป้าการส่องกล้องภายใน 12–24 ชั่วโมง จัดตั้งทีมตอบสนองฉุกเฉิน (Rapid Endoscopy Response Team) และใช้ระบบ Early Warning Score หรือ AI-based triage เพื่อคัดกรองความรุนแรง ซึ่งช่วยลดเวลา door-to-endoscopy ลดอัตราการเสียชีวิตและเลือดออกซ้ำ พร้อมยกระดับคุณภาพบริการโดยรวมของระบบสุขภาพ
(pH > 6) ลดโอกาสเกิดเลือดออกซ้ำ พยาบาลฉุกเฉินมีบทบาทสำคัญในการประสานการส่งต่อระหว่างห้องฉุกเฉินและห้องส่องกล้อง โดยใช้การสื่อสารแบบ ISBAR และติดตามสัญญาณชีพระหว่างเคลื่อนย้ายอย่างใกล้ชิด เมื่อถึงห้องส่องกล้องพยาบาลส่องกล้องต้องดูแลความปลอดภัยของทางเดินหายใจ เฝ้าระวังการให้ยากล่อมประสาทตามมาตรฐานของ SGNA บันทึกสัญญาณชีพทุก 3–5 นาที และสนับสนุนการห้ามเลือด เช่น การฉีดสาร Epinephrine หรือฉีดสาร sclerosant การจี้ด้วยความร้อน และการใช้อุปกรณ์ห้ามเลือด จัดท่าตะแคงซ้าย เฝ้าระวังสัญญาณชีพและป้องกันการสำลักเลือดลงปอด (Aspiration) หลังการส่องกล้องพยาบาลในหอผู้ป่วยหรือพยาบาลดูแลผู้ป่วยวิกฤตมุ่งเน้น การฟื้นตัวอย่างปลอดภัย การให้สุขศึกษาแก่ผู้ป่วยและญาติเรื่องการหลีกเลี่ยงกลุ่มยา NSAIDs การงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การใช้ยา PPI ต่อเนื่อง และการนัดติดตาม ในระดับระบบ แนะนำให้มีแนวทางปฏิบัติมาตรฐาน (SOP) ร่วมระหว่างห้องฉุกเฉินและห้องส่องกล้อง ตั้งเป้าการส่องกล้องภายใน 12–24 ชั่วโมง จัดตั้งทีมตอบสนองฉุกเฉิน (Rapid Endoscopy Response Team) และใช้ระบบ Early Warning Score หรือ AI-based triage เพื่อคัดกรองความรุนแรง ซึ่งช่วยลดเวลา door-to-endoscopy ลดอัตราการเสียชีวิตและเลือดออกซ้ำ พร้อมยกระดับคุณภาพบริการโดยรวมของระบบสุขภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Barkun AN, Almadi M, Kuipers EJ, Laine L, Sung JJ, Tse F, et al.Management of non-variceal upper gastrointestinal bleeding: Guideline recommendations. Ann Intern Med. 2019;171(11):805–22.
Early DS, Lightdale JR, Vargo JJ, Acosta RD, Chandrasekhara V, Chathadi KV, et al. Guidelines for sedation and anesthesia in GI endoscopy. Gastrointest Endosc.2018;87(2):327–37.
Fanara B, Manzon C, Barbot O, Desmettre T, Capellier G. Recommendations for the intra-hospital transport of critically ill patients. Ann Intensive Care. 2010;1:12. (PMC free article)
Gralnek IM, Dumonceau JM, Barkun AN, Cappell A, Kherad O, Hakimian S, et al. ESGE Guideline: Diagnosis and management of non-variceal upper gastrointestinal hemorrhage. Endoscopy. 2021;53(3):300–32.
Haig KM, Sutton S, Whittington J. SBAR: A shared mental model for improving communication between clinicians. Jt Comm J Qual Patient Saf. 2006;32(3):167-75.
Institute for Healthcare Improvement. SBAR Technique for Communication: A Situational Briefing Model. Cambridge, MA: IHI; 2021.
Kim JY, Lee HJ, Park SH. Effectiveness of multidisciplinary rapid endoscopy response in acute GI bleeding patients. Clin Endosc. 2023;56(2):155–63
Kue R, Brown P, Ness C, Scheulen J. Adverse clinical events during intrahospital transport by a specialized team: A preliminary report. Am J Crit Care. 2011;20(2):153-61. (PMC)
Lau JYW, Sung JJY, Lee KKC, Yung MY, Wong SKW, Wu JCY, et al. Effect of intravenous omeprazole on recurrent bleeding after endoscopic treatment of bleeding peptic ulcers. N Engl J Med. 2000;343(5):310-6. PubMed PMID: 10922420.
Laine L, Jensen DM. ACG Clinical Guideline: Upper gastrointestinal and ulcer bleeding. Am J Gastroenterol.2021;116(5):899–917.
Lau JYW, Yu Y, Tang RSY, Chan HCH, Yuen CM, Chan JWY, et al. Timing of endoscopy for acute UGIB. N Engl J Med. 2020;382(14):1299-308.
Practice Guidelines for Moderate Procedural Sedation and Analgesia 2018: A Report by ASA, AANA, ACEP, ACR, ASGE, and SIR. Anesth Analg. 2018;126(6):2047–59.
Resuscitation Council UK. The ABCDE approach. 2024. Available from: Resuscitation Council UK website. Resuscitation Council UK
Royal College of Physicians. National Early Warning Score (NEWS2): Standardising the assessment of acute-illness severity in the NHS. London: RCP; 2017 (updated guidance referenced in practice).
SGNA. Post-Procedural Monitoring and Discharge Criteria in Gastroenterology Nursing Practice. Chicago, IL; 2021.
Society of Gastroenterology Nurses and Associates (SGNA). Standards of Practice for Gastroenterology Nursing.Chicago, IL; 2021–2022.
Villanueva C, Colomo A, Bosch A, Concepción M, Hernandez-Gea V, Aracil C, et al.Transfusion strategies for acute upper gastrointestinal bleeding. N Engl J Med. 2013;368(1):11-21.
Zhang Y, Li M, Wang J. Application of AI-assisted triage and monitoring in gastrointestinal emergency care. Int Emerg Nurs. 2024;72:102339.
หทัยวรรณ ม่วงตาด. Instrument and Tools for Endoscopic Emergency Procedures. ใน: ชัยณรงค์ พลานุสิตเทพา, ชลลดา ครุฑศรี, บรรณาธิการ. ศัลยศาสตร์ส่องกล้อง Surgical Endoscopy Endoscopic emergency tools and techniques. กรุงเทพฯ: กรุงเทพเวชสาร; 2566 หน้า 3-11.
ธราธร สุวัฒนารักษ์., ชัยณรงค์ พลานุสิตเทพา. Tools and Techniques for Hemostasis in Peptic Ulcer Bleeding. ใน: ชัยณรงค์ พลานุสิตเทพา, ชลลดา ครุฑศรี, บรรณาธิการ. ศัลยศาสตร์ส่องกล้อง Surgical Endoscopy Endoscopic emergency tools and techniques. กรุงเทพฯ: กรุงเทพเวชสาร; 2566 หน้า 58-80.
Kongsakon R. Endoscopic Approach to Gastrointestinal Bleeding [PowerPoint slides]. Bangkok: Faculty of Medicine Siriraj Hospital, Mahidol University; 2025 Nov 21 [cited 2026 Feb 2].
