ผลของการพัฒนาโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอสำโรงทาบ จังหวัดสุรินทร์
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุ, ภาวะพึ่งพิง, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบทดลองเบื้องต้น (pre – experimental research) แบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง(one group pretest-posttest design) เพื่อศึกษาผลของการพัฒนาโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอสำโรงทาบ จังหวัดสุรินทร์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน จำนวน 38 คน และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 51 คน รวม 89 คน เครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ 1.แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2.แบบประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (Barthel ADL) 3.แบบสอบถามสมรรถนะการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ได้ค่าความตรงระหว่าง 0.67 – 1.00 ได้ความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาคได้เท่ากับ 0.91 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนาและสถิติทดสอบที (paired t-test)
ผลการศึกษา 1.การพัฒนาโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอสำโรงทาบ จังหวัดสุรินทร์ ประกอบด้วยกิจกรรม 5 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การเสริมสร้างความรู้การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง (สัปดาห์ที่ 1) ระยะที่ 2 การวิเคราะห์ปัญหาสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง (สัปดาห์ที่ 2) ระยะที่ 3 การรวบรวมและวางแผนแก้ปัญหาจากสถานการณ์จริง (สัปดาห์ที่ 3) ระยะที่ 4 ปฏิบัติการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน (สัปดาห์ที่ 4 - 6) และระยะ ที่ 5 การประเมินผลและสะท้อนผลการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน (สัปดาห์ที่ 8) 2.ผลของโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชนโดยการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอสำโรงทาบ จังหวัดสุรินทร์ พบว่า ค่าคะแนนความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน(Barthel index score)ของผู้สูงอายุในกลุ่มภาวะพึ่งพิงในชุมชนหลังโปรแกรม(x̅ =8.45 ±2.04) สูงกว่าก่อนโปรแกรม (x̅ =7.89±2.11) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p <0.001 และ ค่าคะแนนสมรรถนะการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านหลังเข้าโปรแกรม(x̅ =4.53±0.37) สูงกว่าก่อนโปรแกรม (x̅ =3.85±0.48) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p <0.001
สรุป หลังจากได้รับโปรแกรมทำให้คะแนนความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุในกลุ่มภาวะพึ่งพิงในชุมชนหลังโปรแกรมและคะแนนสมรรถนะการดูแลผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านสูงขึ้น
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ.รายงานภาพรวมผู้สูงอายุ พ.ศ. 2567: สัดส่วนผู้สูงอายุและโครงสร้างตามช่วงอายุ. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2568.
สุมิตรา วิชา, ณัชพันธ์ มานพ, สุภา ศรีรุ่งเรือง, เบญจพร เสาวภา, ศิริรัตน์ ศรีภัทรางกูร, ณัฐกานต์ ตาบุตรวงศ์. การพัฒนาระบบเครือข่ายบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้านติดเตียง (กรณีศึกษาผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน และกลุ่มติดเตียงในเขตรับผิดชอบของ รพ.สต.ฮ่องห้า อ.แม่ทะ จ.ลำปาง). กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2560.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สังคมผู้สูงอายุในปัจจุบันและเศรษฐกิจในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 22 มิถุนายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/1/926
อัญชิษฐฐา ศิริคำเพ็ง, ภักดี โพธิ์สิงห์. การดูแลผู้สูงอายุระยะยาวที่มีภาวะพึ่งพิงในยุคประเทศไทย 4.0.ว.วิชาการธรรมทรรศน์ 2560;17(3):235-243.
กระทรวงสาธารณสุข. กรมอนามัย. ภาวะพึ่งพิงของผู้สูงอายุไทย ในอนาคตอีก 20 ปี: อนามัยพยากรณ์ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 8 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hfd.anamai.moph.go.th
/th/news-anamai-3/229198
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุรินทร์. ข้อมูลผู้มีอายุ 60 ปีขึ้นไป [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 14 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://srn.hdc.moph.go.th/hdc/admin/login.php
อรวรรณ แผนคง, สุนทรีย์ คําเพ็ง, ภทริตา สุวรรณโน, กมลลักษณ์ สูตรสุข. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความสามารถในการดูแลของอาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุโรคเรื้อรังภาวะพึ่งพิง. ว.วิชาการสาธารณสุขชุมชน 2564;7(4):29-41.
ทิพยรัตน์ กันทะ. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสวด อำเภอบ้านหลวง จังหวัดน่าน. ว.วิชาการสาธารณสุข 2564;30(3):451-459.
กระทรวงสาธารณสุข. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. คู่มือ อสม.“สมาร์ท อสม. และ อสม. หมอประจำบ้าน” ปีงบประมาณ 2565 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 21 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hss.moph.go.th/HssDepartment/file_reference/202204251434510886.pdf
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2559.
Wagner EH, Glasgow RE, Davis C, Bonomi AE, Provost L, McCulloch D, Carver P, et al. Quality improvement in chronic illness care: A collaborative approach. Jt Comm J Qual Improv 2001;27(2):63-80.
Kemmis, McTaggart, R. The Action research planner. 3rd ed. Geelong: Deakin University; 1988.
Krejcie, R.V., D.W. Morgan. Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement 1970;30(3):607–610.
สัมฤทธิ์ ศรีธำรงสวัสดิ์, ไพบูลย์ สุริยะวงศ์ไพศาล, วิชช์ เกษมทรัพย์, วิชัย เอกพลากร, บวรศม ลีระพันธ์.การวิจัยเพื่อพัฒนาระบบการดูแลระยะยาว (Long-term care) สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2561.
Mahoney, F. I., Barthel, D. W. Functional evaluation: The Barthel index. Md State Med J 1965;14(2):61-65.
กุลวีณ์ วุฒิกร. รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะของผู้ดูแลผู้สูงอายุ [วิทยานิพนธ์]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2559.
Bloom, B. S., Madaus, G. F., Hastings, J. T. Hand book on Formative and Summative Evaluation of Student. Learning. New York: Mc Graw-Hill Book Company; 1971.
สุนันทา อุ่นศรี, จีรนุช จงพัธนะโชติกุล. ประสิทธิผลของโปรแกรมการดูแลต่อเนื่องสำหรับผู้ป่วยสูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงต่อความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน. ว.อนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2568;10(3):43-53.
บุญเลิศ นิลละออง. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของกองทุนดูแลผู้สูงอายุระยะยาวในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น. ว.สุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา2566;8(1):281-292.
สุจินดา นันที. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสมรรถนะอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ต่องานสุขภาพผู้สูงอายุในระบบปฐมภูมิ จังหวัดเลย. ว.สาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา 2568;20(1):51–65.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้ส่งบทความโดยตรง
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของผู้นิพนธ์ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความในวารสารไปเผยแพร่ทางการค้าก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
