อุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้อง โรงพยาบาลอุดรธานี

ตวงสิทธิ์  สุนทรพินิจ

ผู้แต่ง

ตวงสิทธิ์ สุนทรพินิจ กลุ่มงานศัลยกรรม โรงพยาบาลอุดรธานี

คำสำคัญ:

อุบัติการณ์ภาวะแทรกซ้อน, หลังการผ่าตัด, การผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้อง

บทคัดย่อ

การรักษาโรคในถุงน้ำดีโดยการผ่าตัดผ่านกล้อง เป็นการรักษาที่แพร่หลายเนื่องจากเป็นการผ่าตัดบาดเจ็บน้อย แต่ยังพบว่า มีอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีได้หลายปัจจัย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้องและปัจจัยที่มีผลต่อภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้อง เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง ในผู้ป่วย จำนวน 308 ราย เครื่องมือการวิจัย คือ แบบบันทึกข้อมูลผู้ป่วยย้อนหลังจากเวชระเบียนระหว่าง 31 พฤษภาคม 2566 ถึง 31 กรกฎาคม 2568 วิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา Chi-square test เปรียบเทียบอุบัติการณ์ภาวะแทรกซ้อนด้วย Repeated Measures ANOVA logistic regression

ผลการวิจัย: การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้อง โรงพยาบาลอุดรธานี ในระยะเวลาเก็บข้อมูล 26 เดือน ระหว่าง 31 พฤษภาคม 2566 ถึง 31 กรกฎาคม 2568 พบว่า อุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อน ร้อยละ 1.9 ต่อปี การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้อง มีปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.05) ได้แก่ อาการสำคัญก่อนเข้ารักษาในโรงพยาบาล, การวินิจฉัยโรค, การใช้ยาระงับปวด, โรคประจำตัว, ระยะเวลาในการผ่าตัด, ผู้ป่วยซีดที่ต้องให้เลือดหลังผ่าตัด จากการจัดตัวแปรเป็นกลุ่มเข้าวิเคราะห์พบว่า ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดถุงน้ำดีโดยใช้กล้องอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ อาการสำคัญก่อนเข้ารักษาในโรงพยาบาล คืออาการอืดแน่นท้อง (AOR= 7.13; 95%CI: 1.23-41.16, p = 0.008), การวินิจฉัยโรคเป็น Cholelithiasis (AOR = 0.02; 95% CI: 0.00-0.15, p=0.024), chronic cholecystitis (AOR = 0.18; 95% CI: 0.06-0.58, p= 0.004) โรคประจำตัว ได้แก่ ความดันโลหิตสูง (AOR = 4.86; 95%CI: 1.23-8.67, p= 0.001) ไขมันในเลือดสูง (AOR = 2.01; 95% CI: 1.02-1.63, p= 0.024) และเบาหวาน (AOR = 1.04; 95%CI: 0.02-0.64, p= 0.037)

สรุป การรักษาโรคในถุงน้ำดีโดยการผ่าตัดผ่านกล้องในโรงพยาบาลอุดรธานี พบอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัด ร้อยละ 1.9 ต่อปี

เอกสารอ้างอิง

Hassler KR, Collins JT, Philip K, Jones MW. Laparoscopic Cholecystectomy. StatPearls Treasure Island [internet]. 2025 [Cited 2025 April 4] Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/

Kazi IA, Siddiqui A, Thimmappa ND, Davis R, Abdelaziz A, Kimchi E, et al. Post‑operative complications of cholecystectomy: what the radiologist needs to know. Abdominal Radiology 2025; 50:109–30.

อรรถสิทธิ์ ศรีสุบัติ, ยศ ตีระวัฒนานนท์, ทวี รัตนชูเอก, รัชมน ภิญโญเทพประทาน, สุรวุฒิ ไผ่ประเสริฐ, องอาจ วิจินธนสาร, ทวีชัย วิษณุโยธิน และคณะ. การประเมินทางเศรษฐศาสตร์การผ่าตัดผ่านกล้องเปรียบเทียบกับการผ่าตัดแบบเปิด ในการรักษานิ่วในถุงน้ำดี. นนทบุรี: สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2563.

ภัคพงศ์ วัฒนโอฬาร, ชนินทร์ ปั้นดี, ปริศนา สิรยานนท์, มณเฑียร มรุตกรกุล, ธวัชชัย อัครวิพุธ. การผ่าตัดนิ่วในถุงน้ำดี-รักษาอย่างไร. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 9 พฤษภาคม 2568] เข้าถึงได้จาก: https://sira.si.mahidol.ac.th/jw/web/userview/prjSiRA

โรงพยาบาลอุดรธานี. เวชระเบียนอิเลคทรอนิคส์ผู้ป่วยผ่าตัด. อุดรธานี: โรงพยาบาลอุดรธานี [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 8 พฤษภาคม 2568] เข้าถึงได้จาก https://udh.moph.go.th/udh

กำพล พฤกษาอุดมชัย. การเปรียบเทียบผลการผ่าตัดรักษาภาวะนิ่วในถุงน้ำดีระหว่างการผ่าตัดแบบเปิดและการผ่าตัดแบบส่องกล้องในโรงพยาบาลมะการักษ์. วารสารวิชาการและการพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช 2564;1(2): 81-94.

สุทธิรักษ์ บัวแก้ว. การผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้อง ณ โรงพยาบาลพัทลุง. วารสารวิชาการแพทย์เขต 11; 2562;33(2): 303-10.

ถนอมศิลป์ ก้านมะลิ. การศึกษาประสิทธิผลของการผ่าตัดแบบส่องกล้องในผู้ป่วยโรคนิ่วในถุงน้ำดีที่มีภาวะอักเสบเฉียบพลัน โดยใช้วิธีการการเจาะถุงน้ำดีในขณะผ่าตัด โรงพยาบาลกาฬสินธุ์.

เศรษฐบุตร เอื้อพานิชเจริญ. การบาดเจ็บต่อท่อน้ำดีระหว่างผ่าตัดถุงน้ำดี: ทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วย 1,437 ราย. ศรีนครินทร์เวชสาร 2562;34(2): 134-38.

Gupta OP, Khan S. Incidents and Complications in Laparoscopic Cholecystectomy: A Retrospective Analysis of 336 Cases. Ijcmsr 2019;4(2):1-5. DOI: http://dx.doi.org/ 10.21276/ijcmsr.2019.4.2.1

Fu JN, Liu S, Chen Y, Zhao J, Ma T. Analysis of risk factors for complications after laparoscopic cholecystectomy. Heliyon 2023;9(18883). doi.org/10.1016/j. heliyon.2023.e18883

ภานุวัฒน์ ขันธสะอาด. การผ่าตัดถุงน้ำดีแบบส่องกล้องสองบาดแผลโดยใช้อุปกรณ์นำเครื่องมือผ่าตัดเข้าช่องท้องชนิดประดิษฐ์เองด้วยถุงมือร่วมกับโทรคาร์เสริม. ศรีนครินทร์เวชสาร 2564; 36(5): 534-40.

Thunnissen FM, Baars C, Arts R, Latenstein CSS, Drenth JPH, Laarhoven CJHM, et al. Persistent and new-onset symptoms after cholecystectomy in patients with uncomplicated symptomatic cholecystolithiasis: A post hoc analysis of 2 prospective clinical trials. Surgery. 2023;174(4):781-6.

Barazanchi AWH, MacFater WS, Rahiri JL, Tutone S, Hill AG, Joshi GP. Evidence-based management of pain after laparoscopic cholecystectomy: a PROSPECT review update. British Journal of Anaesthesia 2018;121(4):787-803.

โกลัญญา ต่างวิวัฒน์. ผลการผ่าตัดถุงน้ำดี และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเปลี่ยนผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้องเป็นการผ่าตัดแบบเปิด ในโรงพยาบาลสระบุรี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2567;9(5): 685-90.

อรรถพร ปฏิวงศ์ไพศาล. ปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนผ่าตัดถุงน้ำดีแบบส่องกล้องเป็นการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้อง โรงพยาบาลเทพรัตน์นครราชสีมา. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม 2562;16(3): 176-87.

Ray S, Sanyal S, Das S, Jana K, Das AK, Khamrui S. Outcomes of surgery for post-cholecystectomy bile duct injuries: An audit from a tertiary referral center. Journal of Visceral Surgery 2020;157(1): 3-11.

อัญชลี สุชฎา. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนจากยาระงับความรู้สึกแบบทั่วร่างกายหลังการผ่าตัดของผู้ป่วยผ่าตัดถุงน้ำดีด้วยการส่องกล้องในห้องพักฟื้น โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยนครราชสีมา 2567;3(1):12-21.