Prevalence and Risk Factors for Colistin-resistant Acinetobacter baumannii Infection among         Patients in Udon Thani Hospital

สุรีรัตน์  วัชรสุวรรณเสรี; ฉัตริน  คนึงบุตร

ผู้แต่ง

สุรีรัตน์ วัชรสุวรรณเสรี กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี
ฉัตริน คนึงบุตร กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี

คำสำคัญ:

Acinetobacter baumannii ที่ดื้อยาโคลิสติน, ปัจจัยเสี่ยง, การติดเชื้อ

บทคัดย่อ

Acinetobacter baumannii (A. baumannii) มักเป็นเชื้อก่อโรคติดเชื้อในโรงพยาบาลโดยเฉพาะโรคปอดติดเชื้อซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต ในปัจจุบันพบว่า เชื้อมีแนวโน้มดื้อยาโคลิสติน (Colistin) มากขึ้น การศึกษา
นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อ A. baumannii ที่ดื้อยาโคลิสตินในโรงพยาบาลอุดรธานี วิธีการศึกษาเป็นการศึกษาย้อนหลัง (Retrospective study) โดยรวบรวมข้อมูลผู้ป่วยติดเชื้อ A. baumannii ในโรงพยาบาลอุดรธานี ในช่วง 3 ปี ระหว่างมกราคม 2561 ถึง ธันวาคม 2563 โดยเปรียบเทียบผู้ป่วยติดเชื้อ A. baumannii ที่ดื้อยาโคลิสติน (CoR-AB) 20 ราย กับผู้ป่วยติดเชื้อ A. baumannii ที่ไม่ดื้อยาโคลิสติน (non-CoR-AB) 140 ราย วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนาใช้ความถี่, ร้อยละ, ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงวิเคราะห์สำหรับเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มใช้ Fisher's exact test และ Student's t-test, ปัจจัยเสี่ยงการติดเชื้อ CoR-AB ใช้สถิติ โลจิสติกแบบถดถอยแบบตัวแปรเดียวและการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปร แสดงเป็น Odds Ratio (OR), ช่วงความเชื่อมั่น 95% (95% Confidence Interval; 95% CI) ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05

ผลการศึกษา ความชุกของการติดเชื้อ CoR-AB คิดเป็นร้อยละ 0.69 (20/2,907) การวิเคราะห์ข้อมูลแบบตัวแปรเดียวพบว่าปัจจัยเสี่ยงต่อการติดเชื้อ CoR-AB ได้แก่ โรคไตเรื้อรัง (OR 3.64, 95% CI 1.00-13.18, p = 0.05), ระยะเวลาการได้รับยาคลินดามัยซิน (OR 1.18, 95% CI 1.03-1.34, p = 0.02), ระยะเวลาการได้รับยาเซฟแทสซิดิม (OR 1.12, 95% CI 1.01-1.23, p = 0.03), ระยะเวลาที่ผู้ป่วยใช้เครื่องช่วยหายใจมากกว่า 14 วัน (OR 3.24, 95% CI 1.24-8.49, p = 0.02), ระยะเวลาที่ผู้ป่วยใส่สายสวนปัสสาวะมากกว่า 30 วัน (OR 3.23, 95% CI 1.15-9.08, p = 0.03), และระยะเวลานอนโรงพยาบาลก่อนการติดเชื้อ (OR 1.08, 95% CI 1.02-1.14, p = 0.01) แต่อย่างไรก็ตามจากการวิเคราะห์พหุตัวแปรของตัวแปรดังกล่าวข้างต้นพบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป ในช่วง 3 ปี ระหว่างมกราคม 2561 ถึง ธันวาคม 2563 พบความชุกของการติดเชื้อ CoR-AB คิดเป็น
ร้อยละ 0.69 จากการวิเคราะห์พหุตัวแปรของตัวแปรไม่พบปัจจัยเสี่ยงของการติดเชื้อ CoR-AB ที่มีนัยสำคัญ และควรมีการศึกษาเกี่ยวกับการติดเชื้อ CoR-AB อย่างกว้างขวางเพื่อพัฒนาการดูแลรักษาผู้ป่วยและป้องกันการแพร่ระบาดเชื้อดื้อยาต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Bergogne-Berezin E, Towner KJ. Acinetobacter spp. as nosocomial pathogens: microbiological, clinical, and epidemiological features. Clin Microbiol Rev 1996;9:148-165.

Kuo LC, Lai CC, Liao CH, Hsu CK, Chang YL, Chang CY, et al. Multidrug-resistant Acinetobacter baumannii bacteraemia: clinical features, antimicrobial therapy and outcome. Clin Microbiol Infect. 2007;13(2):196–198.

Tseng YC, Wang JT, Wu FLL, Chen YC, Chie WC, Chang SC. Prognosis of adult patients with bacteremia caused by extensively resistant Acinetobacter baumannii. Diagn Microbiol Infect Dis 2007;59(2):181–190.

Xiao D, Wang L, Zhang D, Xiang D, Liu Q, Xing X. Prognosis of patients with Acinetobacter baumannii infection in the intensive care unit: A retrospective analysis. Exp Ther Med 2017;13(4):1630–1633.

Tacconelli E, Carrara E, Savoldi A, Harbarth S, Mendelson M, Monnet DL, et al. Discovery, research, and development of new antibiotics: The WHO priority list of antibiotic-resistant bacteria and tuberculosis. Lancet Infect Dis 2018;18(8):318–327.

Results of antimicrobial resistance surveillance [Internet]. 2021 [cited 2023 Feb 26]. Available from: http:narst.dmsc.moph.go.th/data/AMR%202000-2021-12M.pdf

Naksena P, Prombhul S, Pelletier M, Ernst R, Tribuddharat, C, Thaipisuttikul. Determination of colistin resistance mechanism of Acinetobacter baumannii isolated in Siriraj Hospital, Thailand. Int J Infect Dis 2012;16:e433–e434.

Thet KT, Lunha K, Srisrattakarn A, Lulitanond A, Tavichakorntrakool R, Kuwatjanakul W, et al. Colistin heteroresistance in carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii clinical isolates from a Thai university hospital. World J Microbiol Biotechnol 2020;36(7):102.

Lertsrisatit Y, Santimaleeworagun W, Thunyaharn S, Traipattanakul J. In vitro activity of colistin mono- and combination therapy against colistin-resistant Acinetobacter baumannii, mechanism of resistance, and clinical outcomes of patients infected with colistin-resistant A. baumannii at a Thai university hospital. Infect Drug Resist 2017;10:437–443.

Kidney Disease: Improving Global Outcome (KDIGO) CKD Work group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int 2024;105(4S):S117–S314.

CLSI. Performance standards for antimicrobial susceptibility testing. 28th ed. Wayne(PA): Clinical and Laboratory Standards Institute; 2018. p.42-44.

Cai Y, Chai D, Wang R, Liang B, Bai N. Colistin resistance of Acinetobacter baumannii: clinical reports, mechanisms and antimicrobial strategies. J Antimicrob Chemother 2012;67:1607-1615.

Hejnar P, Kolar M, Hajek V. Characteristics of Acinetobacter strains (phenotype classification, antibiotic susceptibility and production of beta-lactamases) isolated from hemocultures from the patients at the Teaching Hospital in Olomouc. Acta Univ Palacki Olomuc Fac Med 1999;142:73-77.

Su G, Xu H, Riggi E, He Z, Lu L, Lindholm B, et al. Association of Kidney Function with Infections by Multidrug-Resistant Organisms: An Electronic Medical Record Analysis. Sci Rep 2018;8(1):13372.

Bergogne-Berezin E, Towner KJ. Acinetobacter spp. as nosocomial pathogens: microbiological, clinical, and epidemiological features. Clin Microbiol Rev 1996;9:148–165.

Kiddee A, Assawatheptawee K, Naudom A, Treebupachatsakul P, Wangteeraprasert A, Walsh TR, et al. Risk Factors for Gastrointestinal Colonization and Acquisition of Carbapenem-Resistant Gram-Negative Bacteria among Patients in Intensive Care Units in Thailand. Antimicrob Agents Chemother 2018;62(8):e00341-18.

da Silva MCB, Werlang MHB, Spada Jr V, Wendt GW, Vieira AP, Follador Fac, et al. Risk Factors Associated with Acinetobacter baumannii Infections in Patients in an Intensive Care Unit of a Public Hospital in Paraná. Adv Infect Dis 2022;12:90-105.

Vázquez-López R, Solano-Gálvez SG, Juárez Vignon-Whaley JJ, Abello Vaamonde JA, Padró Alonzo LA, Rivera Reséndiz A, et al. Acinetobacter baumannii Resistance: A Real Challenge for Clinicians. Antibiotics (Basel) 2020;9(4):205.

Smani Y, McConnell MJ, Pachón J. Role of Fibronectin in the Adhesion of Acinetobacter baumannii to Host Cells. PLoS ONE 2012;7(4):e33073.

Klompas M, Branson R, Cawcutt K, Crist M, Eichenwald EC, Greene LR, et al. Strategies to prevent ventilator-associated pneumonia, ventilator-associated events, and nonventilator hospital-acquired pneumonia in acute-care hospitals: 2022 Update. Infect Control Hosp Epidemiol 2022;43(6):687-713.

Patel PK, Advani SD, Kofman AD, Lo E, Maragakis LL, Pegues DA, et al. Strategies to prevent catheter-associated urinary tract infections in acute-care hospitals: 2022 Update. Infect Control Hosp Epidemiol 2023;44(8):1209-1231.

Chaiwarith R, Mahatthanaphak S, Boonchoo M, Supparatipinyo K, Sirisanthana T. Pandrug-resistant Acinetobacter baumannii at Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital. J Infect Dis Antimicrob Agents 2005;22:1-8.