ประสิทธิผลของรูปแบบการส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชน (Community-Acquired Sepsis) ของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย : กรณีศึกษา ศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองวัดป่าโนนนิเวศน์

บทคัดย่อ

งานวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองเพื่อป้องกันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชนของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย มี 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์ด้วยการสนทนากลุ่มและสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูล 22 คน เครื่องมือมีค่า IOC = 0.67–1.00 ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบโดยประชุมภาคีเครือข่าย 16 คน โดยประยุกต์ผลการศึกษาการมีส่วนร่วมและผลการพัฒนาโปรแกรมความรู้สำหรับ อสม. ในการเฝ้าระวังและป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชน ตรวจสอบข้อมูลด้วยวิธี Member checks ระยะที่ 3 ประเมินประสิทธิผลของรูปแบบโดยวัดความรู้ก่อน-หลังด้วยแบบวัดความรู้ (IOC = 0.67–1.00, KR-20 = 0.78) ผู้เข้าร่วมวิจัย 42 คน  วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างก่อน–หลังด้วยสถิติ McNemar’s test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ 0.05 ติดตามเยี่ยมบ้านสอบถามอาการและการดูแลตนเอง ติดตามรายงานติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชนก่อน–หลัง 6 เดือนด้วยจำนวน  และร้อยละ

          ผลการวิจัย พบว่าระยะที่1สถานการณ์การดูแลตนเองของผู้สูงอายุในการป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากการรับรู้อาการสงสัย การตัดสินใจเข้าสู่ระบบการรักษา และการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันตัวเองยังไม่เพียงพอเนื่องจาก อสม.ให้คำแนะนำได้เพียงบางกลุ่มคนและไม่ครบถ้วนทุกประเด็นการป่วยและเสียชีวิตมักพบในผู้มีโรคประจำตัวร่วมกับการผ่าตัดหรือหัตถการ ระยะที่2 รูปแบบที่พัฒนาประกอบด้วย(1)การอบรมแบบมีส่วนร่วมโดยการเล่าเรื่องจากผู้เคยป่วย เจ้าหน้าที่บรรยายด้วยสื่อความรู้ที่เข้าใจง่าย การแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากผู้สูงอายุสุขภาพดี (2) เจ้าหน้าที่เยี่ยมบ้านสอบถามอาการการดูแลตนเองและการปฏิบัติตัวร่วมกับอสม. (3) การติดตามอาการโดย อสม. ทางโทรศัพท์ในเดือนที่ 2–3 ระยะที่3 ประเมินผลหลังดำเนินโครงการ ผู้สูงอายุมีความรู้เกี่ยวกับการสังเกตอาการและการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดในชุมชนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) สามารถสังเกตอาการและตัดสินใจเข้าสู่ระบบการรักษาได้ ไม่มีผู้ติดเชื้อในกระแสเลือดรายใหม่ อัตราการเสียชีวิตจากภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดแบบรุนแรงในชุมชนลดลงจากร้อยละ 50.00 เป็นร้อยละ 0.00 หลังดำเนินโครงการ 6 เดือน

          สรุป รูปแบบการส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายสัมพันธ์กับความรู้ด้านการป้องกันภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดเพิ่มขึ้น