การมีส่วนร่วมของมารดาและครอบครัวในการส่งเสริมการกินนมและการดูแลเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของทารกเกิดก่อนกำหนด: การทบทวนวรรณกรรมแบบบูรณาการ

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

ทารกเกิดก่อนกำหนดมักมีพัฒนาการด้านการประสานงานระหว่างการดูด การกลืน และการหายใจไม่สมบูรณ์ ส่งผลให้เริ่มกินนมทางปากล่าช้า ต้องพึ่งพาการให้อาหารทางสายยาง และนอนโรงพยาบาลนานขึ้น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักฐานเชิงประจักษ์เกี่ยวกับรูปแบบการมีส่วนร่วมของมารดาและครอบครัว ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และผลลัพธ์ด้านการดูดนม พัฒนาการ และทางคลินิกของทารกเกิดก่อนกำหนด ดำเนินการตามกรอบการทบทวนวรรณกรรมแบบบูรณาการของ Whittemore และ Knafl ร่วมกับแนวทาง PRISMA โดยสืบค้นงานวิจัยปี พ.ศ. 2560–2569 จากฐานข้อมูล CINAHL, MEDLINE Complete, Academic Search Ultimate, PsycINFO และ PubMed ประเมินคุณภาพงานวิจัยด้วยเครื่องมือ Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT 2018) และสังเคราะห์ข้อมูลเชิงประเด็น

ผลการศึกษาพบงานวิจัยตรงตามเกณฑ์ 15 เรื่อง จาก 255 เรื่อง รูปแบบการมีส่วนร่วมที่พบ ได้แก่  การดูดที่ไม่ใช่เพื่อรับสารอาหาร การกระตุ้นช่องปาก การสัมผัสเต้านม และการดูแลแบบจิงโจ้ โดยมีปัจจัยสนับสนุนคือ การได้รับความรู้ การสนับสนุนด้านอารมณ์ และการดูแลแบบครอบครัวเป็นศูนย์กลาง สำหรับผลลัพธ์สังเคราะห์ได้ 5 ประเด็น ได้แก่ 1) การดูดที่ไม่ใช่เพื่อรับสารอาหารและการกระตุ้นช่องปากส่งเสริมความพร้อมในการดูดนม 2) การกระตุ้นผ่านเต้านมและการสนับสนุนการให้นมส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ 3)   การดูแลแบบจิงโจ้และการสัมผัสเชิงบวกสนับสนุนความคงที่ทางสรีรวิทยาและพัฒนาการ 4) การให้ความรู้และการดูแลแบบครอบครัวเป็นศูนย์กลางเอื้อต่อการมีส่วนร่วมของครอบครัว และ 5) การประเมินผลความสำเร็จควรครอบคลุมด้านการดูดนม พฤติกรรมประสาท ผลลัพธ์ทางคลินิก และครอบครัว ทั้งนี้ หลักฐานโดยตรงชี้ว่าช่วยปรับปรุงพฤติกรรมการดูดและการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ขณะที่หลักฐานเชิงบริบทช่วยเสริมสร้างความผูกพันและความมั่นใจของผู้ดูแล

การมีส่วนร่วมของมารดาและครอบครัวเป็นองค์ประกอบสำคัญของการส่งเสริมการกินนมและการดูแลเพื่อส่งเสริมพัฒนาการของทารกเกิดก่อนกำหนด การนำไปใช้ควรเริ่มจากการประเมินความพร้อมของทารก  การให้ความรู้และฝึกปฏิบัติแก่ครอบครัว การสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการเฝ้าระวังความปลอดภัยอย่างเป็นระบบ

คำสำคัญ: ทารกเกิดก่อนกำหนด, การกระตุ้นช่องปาก, การมีส่วนร่วมของมารดา, ความสามารถในการดูดนม,การทบทวนวรรณกรรมแบบบูรณาการ

*ผู้ให้การติดต่อ (Corresponding email: juthatip.d@mail.bcnlp.ac.th)

Abstract

Preterm infants often have immature coordination of sucking, swallowing, and breathing, resulting in delayed oral feeding onset, dependence on tube feeding, and prolonged hospitalization. This study aimed to synthesize empirical evidence on patterns of maternal and family involvement, related factors, and outcomes concerning sucking/feeding, development, and clinical status among preterm infants. This  integrative review was conducted using Whittemore and Knafl's framework in conjunction with PRISMA guidelines, searching studies published from 2017–2026 across the CINAHL, MEDLINE Complete, Academic Search Ultimate, PsycINFO, and PubMed databases. Study quality was appraised using the Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT 2018), and data were synthesized thematically.

Fifteen studies meeting the eligibility criteria were identified from 255 records. The patterns of involvement identified included non-nutritive sucking, oral stimulation, breast stimulation, and kangaroo care, supported by facilitating factors such as knowledge acquisition, emotional support, and family-centered care. Five outcome themes were synthesized: 1) non-nutritive sucking and oral stimulation promote feeding readiness; 2) breast stimulation and lactation support promote breastfeeding; 3) kangaroo care and positive touch support physiological stability and development; 4) education and family-centered care facilitate family involvement; and 5) success evaluation should encompass feeding, neurobehavioral, clinical, and family outcomes. Direct evidence indicated improvements in sucking behavior and breastfeeding, while contextual evidence contributed to strengthening caregiver bonding and confidence.

Maternal and family involvement is a key component of promoting feeding and developmental care among preterm infants. Implementation should begin with assessing infant readiness, providing education and hands-on training for families, supporting breastfeeding, and maintaining systematic safety monitoring.

Keywords: Preterm Infants, Oral Stimulation, Maternal Involvement, Feeding Performance, Integrative Review