ข้อเสนอเชิงกลยุทธ์ในการนำนโยบายสะเต็มศึกษาสู่การปฏิบัติ โดยใช้ทฤษฎีระบบชีวนิเวศวิทยา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการนำนโยบายสะเต็มศึกษาไปสู่การปฏิบัติในประเทศไทยและจัดทำข้อเสนอเชิงกลยุทธ์ในการนำนโยบายสะเต็มศึกษาไปสู่การปฏิบัติ การเก็บข้อมูลแบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ 1) การวิเคราะห์เอกสารทางวิชาการ จำนวน 15 ชิ้น ตั้งแต่ พ.ศ. 2558 จนถึงปัจจุบัน โดยใช้แบบวิเคราะห์เอกสาร 2) การสัมภาษณ์เชิงลึก ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ  จำนวน 39 ท่าน จากโรงเรียนศูนย์สะเต็มศึกษาภาคทั้งหมด 13 โรงเรียน ครอบคลุมทั้ง 4 ภาคของประเทศไทย ได้แก่   1) ครูกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีและครูกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ที่มีประสบการณ์ในการสอนสะเต็มศึกษาอย่างน้อย 2 ปี จำนวน 26 ท่าน และ 2) ศิษย์เก่าที่เคยผ่านการเรียน สะเต็มศึกษาในระดับมัธยมศึกษาและกำลังศึกษาระดับปริญญาตรี จำนวน 13 ท่าน    ใช้กรอบการวิเคราะห นโยบายเชิงวิพากษ์และและทฤษฎีระบบเชิงชีวนิเวศวิทยาในการวิเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายสะเต็มศึกษา ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาและอุปสรรคในการจัดการเรียนรู้ตามแนวทางสะเต็มศึกษา ได้แก่ 1) ด้านกระบวนการ ผู้บริหารยังขาดความตระหนักและขาดการสนับสนุนในการขับเคลื่อนสะเต็มศึกษา 2) ด้านทรัพยากรด้านบุคคล เกิดความคลุมเครือและการเปลี่ยนถ่ายหน่วยงานรับผิดชอบส่งผลให้กระทบต่อการดำเนินงานของโรงเรียนเครือข่าย 3) ด้านบริบท ยังขาดความสัมพันธ์ภายในโรงเรียนและระหว่างโรงเรียนกับสิ่งแวดล้อมภายนอก และ 4) ช่วงเวลาในการเรียนรู้ของเด็ก การจัดการเรียนรู้สะเต็มศึกษายังขาดความสอดคล้องกับช่วงวัยในการเรียนรู้ของนักเรียนแต่ละวัย นอกจากนี้การประยุกต์ใช้ทฤษฎีชีวนิเวศวิทยามาใช้ในการกำหนดข้อเสนอเชิงกลยุทธ์เพื่อขับเคลื่อนนโยบายสะเต็มศึกษาให้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน ผู้ขับเคลื่อนนโยบายควรคำนึงถึงด้านกระบวนการ โรงเรียนควรสร้างความตระหนักให้เกิดเป้าหมายเดียวกันในการดำเนินการ และสร้างความเชื่อมั่นให้นักเรียนเกิดเจตคติที่ดีต่อสะเต็มศึกษา รวมทั้งพิจารณาบริบทต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องโดยการเปลี่ยนมุมมองที่ดีต่อวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ต่อผู้เรียน