พลวัตและบทบาทเชิงการเมืองของเครือข่ายภาคประชาสังคมในพื้นที่ความขัดแย้งชายแดนใต้ภายใต้การเปลี่ยนผ่านสู่สันติภาพ
คำสำคัญ:
เครือข่ายภาคประชาสังคม, จังหวัดชายแดนภาคใต้, กระบวนการสันติภาพ, พลวัตเชิงยุทธศาสตร์, การพัฒนาที่ยั่งยืนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งวิเคราะห์พลวัตการทำงานและบทบาทเชิงการเมืองของเครือข่ายภาคประชาสังคมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ในช่วงเปลี่ยนผ่านของสถานการณ์ความไม่สงบ ผ่านการถอดบทเรียนและการพัฒนาแผนที่นำทางสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคต ด้วยระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า ภาคประชาสังคมในพื้นที่มีการปรับเปลี่ยนบทบาทเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญ จากการเคลื่อนไหวเพื่อการเข้าถึงทรัพยากรเบื้องต้น สู่การเป็นผู้อำนวยความสะดวกหลักในกระบวนการสันติภาพ โดยใช้บทบาท “ความเป็นตัวแทนของท้องถิ่น” ในฐานะตัวแสดงที่เป็นกลางและอิสระ ผลการวิเคราะห์ SWOT ชี้ให้เห็นว่า จุดแข็งภายในองค์กรโดยเฉพาะความไว้วางใจจากชุมชนและความยืดหยุ่นของเครือข่ายเป็นกลไกสำคัญที่ขับเคลื่อนความสำเร็จ ในขณะที่ความไม่มั่นคงทางการเงินและการแทรกแซงจากอำนาจรัฐเป็นอุปสรรคเชิงโครงสร้างที่สำคัญ บทความนี้ได้สังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายและโมเดลการพัฒนาศักยภาพสำหรับเครือข่ายคนรุ่นใหม่ เพื่อเป็นกรอบยุทธศาสตร์ในการยกระดับภาคประชาสังคมให้สามารถขับเคลื่อนสันติภาพและการพัฒนาได้อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ดวงยิหวา อุตรสินธุ์. (2559). บันทึกความทรงจำของการต่อสู้ที่ถูกลืม: การประท้วงใหญ่ที่ปัตตานีปี 2518. มติชนสุดสัปดาห์. https://www.matichon.co.th/weekly/deep/article_17453
พินธกร นามดี. (2564). การประท้วงใหญ่ปัตตานี พ.ศ. 2518: บทเรียนที่ถูกลืม. วารสารมนุษยสังคมปริทัศน์ (มสป.), 23(2), 50-61.
มูฮำมัดอายุบ ปาทาน และคณะ. (2555). โครงการสำรวจและจัดทำแผนผังองค์กรประชาสังคม/องค์กรชุมชนที่ทำงานในภาคใต้. ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (Deep South Watch). http://deepsouthwatch.org/th/node/3201
รอมฎอน ปันจอร์. (12 พฤษภาคม 2555). ฮิญาบและกรือเซะ: ประวัติศาสตร์ปาตานีระยะใกล้และการต่อรองทางการเมืองที่หายไป. ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้. https://deepsouthwatch.org/node/1831
ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้. (2568). Conflict Incident Database. https://deepsouthwatch.org
เอกรินทร์ ต่วนศิริ. (2556). เครือข่ายประชาสังคม: พลวัต และบทเรียนการพัฒนาสู่สันติภาพชายแดนใต้. สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา.
Anuwong, K., Vajirakachorn, S., & Chaiaksornwet, A. (2023). Social Cohesion in Southern Border Provinces of Thailand. Asia Social Issue, 16(3), 1-17. https://doi.org/10.48048/asi.2023.259187
Boonpunth, K., & Rolls, M. (2016). The role of civil society in peacebuilding in southern Thailand. Journal of Public Affairs, 16(4), 376-383. https://doi.org/10.1002/PA.1598
Boonpunth, K. C., & Saheem, N. (2025). Building bridges to sustainable peace: assessing civil society’s sustainability index in Thailand’s Deep South1. Asian Affairs: An American Review, 53(1), 15–35. https://doi.org/10.1080/00927678.2025.2604451
Ginty, R. M. (2014). Everyday Peace: Bottom-up and Local Agency in Conflict-Affected Societies. Security Dialogue, 45(6), 548–564. https://doi.org/10.1177/0967010614550899
Paffenholz, T. (Ed.). (2010). Civil society and peacebuilding: A critical assessment. Lynne Rienner Publishers.
Richmond, O. P. (2011). A post-liberal peace. Routledge.
Svensson, I. (2014). International mediation bias and peacemaking: Taking sides in civil wars. Routledge.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
