การประเมินผลกระทบสุขภาพชุมชนต่อการจัดการขยะมูลฝอย เทศบาลตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
การประเมินผลกระทบสุขภาพชุมชน, ข้อเสนอเชิงนโยบาย, การจัดการขยะมูลฝอยชุมชน, เทศบาลตำบลขี้เหล็กบทคัดย่อ
การศึกษาแบบผสานวิธีนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของชุมชนจากการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน และ (2) สังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการลดและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพบนฐานการมีส่วนร่วมของชุมชน กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณประกอบด้วยประชาชนในพื้นที่เทศบาลตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 382 ครัวเรือน และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน จำนวน 12 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม การสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์การถดถอยพหุ และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า กลไกการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนเริ่มต้นจากระดับครัวเรือน โดยมีการรวบรวมขยะเพื่อให้บริษัทเอกชนภายนอกดำเนินการเก็บขนและกำจัดขั้นสุดท้าย ระดับผลกระทบต่อสุขภาพของชุมชนโดยรวมอยู่ในระดับมาก (𝑥̅ = 3.54 ± 0.56) ทั้งนี้ ปัจจัยที่สามารถพยากรณ์ผลกระทบต่อสุขภาพของชุมชนได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ จำนวนสมาชิกในครัวเรือน (B = -0.040, p = 0.020) และทัศนคติต่อการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน (B = 0.694, p < 0.001) ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการลดและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพของชุมชน ประกอบด้วยการส่งเสริมแนวคิด 3Rs (Reduce, Reuse, Recycle) และการจัดตั้งธนาคารขยะชุมชนเพื่อสนับสนุนการมีส่วนร่วมและการจัดการขยะอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2565). รายงานสถานการณ์สถานที่กําจัดขยะมูลฝอยชุมชนของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2565. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
กรมควบคุมมลพิษ. (2567). รายงานสถานการณ์สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยชุมชนของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2567. https://thaimsw.pcd.go.th/articledetail.php?id=97
กองจัดการกากของเสียและสารอันตราย. (2566). ข้อเสนอการยกระดับสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยที่ไม่ถูกต้อง. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
กิตติ ชยางคกุล. (2555). ผลกระทบด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมจากการจัดการขยะมูลฝอย: ศึกษากรณีการจัดการขยะมูลฝอยขององค์การบริหารส่วนตำบลคลองสาม อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี. วารสารมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเซีย, 2(1), 154–165.
ณิชรัตน์ ป้องแก้ว, สามารถ ใจเตี้ย และสิวลี รัตนปัญญา. (2565). ผลของกิจกรรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนโดยใช้หลัก 5R ของประชาชน ตำบลกลางเวียง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน. ใน การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติครั้งที่ 13 (น. 791 – 804). มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.
ดิษฐพล ใจซื่อ, เรณุวัฒน์ โคตรพัฒน์, ณฐพร คำศิริรักษ์, สัมฤทธิ์ ขวัญโพน, อาภรณ์รัตน์ เนาวะดี และธรรวรา ตันติกุลวัฒนกิจ. (2560). สถานการณ์ขยะและการจัดการขยะที่ต้นทางในชุมชน อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 14(3), 38–46.
เทศบาลตำบลขี้เหล็ก. (2567). รายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี 2567. เอกสารอัดสำเนา. เทศบาลตำบลขี้เหล็ก.
บุญมี เลคะฉันท์. (2566). การพัฒนารูปแบบการจัดการธนาคารขยะในชุมชน กรณีศึกษา ตำบลแก้ง อำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 3(2), 41–61.
ปิ่นรัตน์ สิริพันธ์พงศ์. (2566). การวิเคราะห์กลยุทธ์ในการจัดการขยะของเทศบาลตำบลชะมาย อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารหาดใหญ่วิชาการ, 21(2), 349-367.
ปิยะดา วชิระวงศกร, พัชราภรณ์ วงทวี และสุภาวดี น้อยน้ำใส. (2561). การประเมินผลกระทบทางสุขภาพของชุมชนที่อยู่รอบสถานที่ฝังกลบมูลฝอยเทศบาลสุโขทัยธานี จังหวัดสุโขทัย. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 6(2), 376–387.
พัชราพรรณ ชอบธรรม. (2567). การขับเคลื่อนการจัดการขยะด้วยแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนของเทศบาลตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. พิฆเนศวร์สาร, 20(1), 15-37.
มธุรส บุญติ๊บ, สามารถ ใจเตี้ย และสิวลี รัตนปัญญา. (2565). ผลกระทบสุขภาพจากการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน กรณีศึกษาเทศบาลตำบลเมืองยาว อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 18(2), 77–90.
ศิวะพร ภู่พันธ์. (2563). รูปแบบการวิจัยแบบผสมวิธี. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 26(1), 16–32.
สมพร เพ็งค่ำ และเขมวไล ธีรสุวรรณจักร. (2562). ฝ่าข้ามความเหลื่อมล้ำด้วยกระบวนการสร้างความรู้ร่วม: การประเมินผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน. วารสารวิจัยสังคม, 42(1), 53–80.
สามารถ ใจเตี้ย, สิวลี รัตนปัญญา, จันจิราภรณ์ สท้านไตรภพ และเอมพิกา ตาใจ. (2566). การทบทวนแนวปฏิบัติการประเมินผลกระทบทางสุขภาพจากการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนสำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารก้าวทันโลกวิทยาศาสตร์, 23(1), A11–A26.
อุไรวรรณ อินทร์ม่วง, ยรรยงค์ อินทร์ม่วง และภาณี ฤทธิมาก. (2555). การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของชุมชน ตําบลท่าพระ อําเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิจัย มข, 16(6), 716–727.
เอมพิกา อุดมพิทยาสรรพ์ และสามารถ ใจเตี้ย. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับผลกระทบสุขภาพชุมชนจากการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน เทศบาลตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. ใน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. การประชุมวิชาการและแลกเปลี่ยนเรียนรู้การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพ ประจำปี 2567 (น. 128). คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Agamuthu, P., & Babel, S. (2023). Waste management developments in the last five decades: Asian perspective. Waste Management & Research, 41(12), 1699-1716.
Camarillo, M. E. C., & Bellotindos, L. M. (2021). A study of policy implementation and community participation in the municipal solid waste management in the Philippines. Applied Environmental Research, 43(2), 30–45.
Cameron, C., Ghosh, S., & Eaton, S. L. (2011). Facilitating communities in designing and using their own community health impact assessment tool. Environmental Impact Assessment Review, 31(4), 433–437.
Choudhary, S. (2021). Community health and its importance. Primary Health Care, 11(2), 1-2.
Daniel, W. W. (2010). Biostatistics: basic concepts and methodology for the health sciences (9th ed.). John Wiley & Sons.
Delia, T. S., & Osman, N. A. (2004). Impact of leachate recirculation and recirculation volume on stabilization of municipal solid wastes in simulated anaerobic bioreactors. Process Biochemistry, 39(12), 2157-2165.
Ernesto, D. T., & Savino, A. (2024). Human health impact of municipal solid waste mismanagement: A review. Advances in Environmental and Engineering Research, 5(2), 1-36. https://doi.org/10.21926/aeer.2402014
Forastiere, F., Badaloni, C., de Hoogh, K., von Kraus, M. K., Martuzzi, M., Mitis, F., Palkovicova, L., Porta, D., Preiss, P., Ranzi, A., Perucci, C. A., & Briggs, D. (2011). Health impact assessment of waste management facilities in three European countries. Environmental Health, 10(53), 1-13. https://doi.org/10.1186/1476-069X-10-53
Kitole, F. A., Ojo, T. O., Emenike, C. U., Khumalo, N. Z., Elhindi, K. M., & Kassem, H. S. (2024). The impact of poor waste management on public health initiatives in shanty towns in Tanzania. Sustainability, 16(24), Article 10873. https://doi.org/10.3390/su162410873
Kumar, M., & Nandini, N. (2013). Community attitude, perception and willingness towards solid waste management in Bangalore city, Karnataka, India. International Journal of Environmental Sciences, 4(1), 87-95.
Mangoro, N., & Kubanza, N. S. (2023). Community perceptions on the impacts of solid waste management on human health and the environment in Sub-Saharan African cities: A study of Diepsloot, Johannesburg, South Africa. Development Southern Africa, 40(6), 1214-1233.
Mogalakwe, M. (2006). The use of documentary research Methods in social research. African Sociological Review, 10(1), 221-230.
Rahmaddin, M., Taufik, H., Bagyo, Y., & Suyadi. (2015). Knowledge, attitude, and action of community towards waste management in River Bank of Martapura. International Journal of Applied Psychology, 5(4), 96-102.
Tran, L. H., Murayama, T., & Nishikizawa, S. (2019). Social impact of odor induced by municipal solid waste treatment facilities in Ho Chi Minh city. Asian Journal of Environment & Ecology, 9(4), 1–13.
United Nations Environment Programme. (2024). Global Waste Management Outlook 2024: Beyond an Age of Waste – Turning Rubbish into a Resource. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/44939
World Bank. (2022). Solid Waste Management. https://www.worldbank.org/en/topic/urbandevelopment/brief/solid-waste-management
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
