การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดอุดรธานี ระหว่างปี พ.ศ. 2561 - 2568

สุนิตย์ เหมนิล

ผู้แต่ง

สุนิตย์ เหมนิล มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี (บึงกาฬ)

คำสำคัญ:

การสังเคราะห์งานวิจัย, วิสาหกิจชุมชน, การพัฒนา, จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดอุดรธานี ที่เผยแพร่ระหว่างปี พ.ศ. 2561-2568 โดยใช้วิธีการวิจัยเอกสารร่วมกับแนวทางการสังเคราะห์งานวิชาการ สืบค้นงานวิจัยจากแหล่งข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตของวารสารในประเทศไทย และคัดกรองคุณภาพตามเกณฑ์ที่กำหนดจนได้งานวิจัยที่ใช้ในการสังเคราะห์ครั้งนี้ จำนวน 41 เรื่อง ซึ่งชี้ให้เห็นว่า การดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนได้มีความสำคัญกับระบบเศรษฐกิจชุมชน แต่กลับเผชิญปัญหาและข้อจำกัดทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอก จนกลายเป็นอุปสรรคในการพัฒนาอาชีพและรายได้ของชุมชน จากการสังเคราะห์งานวิจัยทำให้ได้แนวทางการพัฒนาเพื่อยกระดับวิสาหกิจชุมชนประกอบด้วย 10 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านผลิตภัณฑ์และการบริการ 2) ด้านบรรจุภัณฑ์ 3) ด้านการตลาดและการขาย 4) ด้านการบัญชีและการวิเคราะห์ผลตอบแทน 5) ด้านทรัพยากรมนุษย์และการมีส่วนร่วม 6) ด้านการสร้างเครือข่าย 7) ด้านการจัดทำคู่มือและหลักสูตร 8) ด้านการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 9) ด้านเครื่องหมายการรับรองจากภาครัฐ และ 10) ด้านสถานที่ตั้งศูนย์กระจายสินค้าและรูปแบบการขนส่ง ซึ่งแต่ละด้านได้ส่งผลเชิงบวกต่อการพัฒนาวิสาหกิจชุมชน อย่างไรก็ตามเนื่องจากการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนมีความซับซ้อนและซ้อนทับในหลายกิจกรรม จึงจำเป็นที่จะต้องมียุทธศาสตร์ในการพัฒนาอย่างเป็นระบบ ต่อเนื่อง และเชื่อมโยงกับหลายภาคส่วน ประกอบกับต้องปรับตัวเปลี่ยนแปลงตามความต้องการของลูกค้า และการแข่งขันของตลาดสมัยใหม่ด้วย

เอกสารอ้างอิง

กองส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน. (2562). คู่มือนักส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน. กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.

กัลยาณี กุลชัย, พีรชัย กุลชัย, ก่อคเณศ รุ้งสันเทียะ และพสธร เดชศิริอุดม. (2566). การพัฒนาผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์เพื่อการเสริมสร้างความเข้มแข็งเศรษฐกิจชุมชน ผ่านผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝกผสมกกในจังหวัดอุดรธานี. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า, 41(1), 41-50.

กิตติพล สระบัว, รุ่งศิริ สระบัว และเยาวลักษณ์ มุงวงษา. (2568). แนวทางกลยุทธ์การตลาดสำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์วิสาหกิจชุมชน กรณีศึกษา: ผลิตภัณฑ์ชุมชนประเภทอาหารที่มีระดับต่ำกว่า 5 ดาว ในเขตอำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 11(1), 77-89.

เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2563). อุปสรรคในการสร้างอาชีพให้กับชุมชน. https://www.kriengsak.com

/barriers-building-local-careers

จินตนา กาญจนวิสุทธิ์. (2563). ธุรกิจชุมชน :เส้นทางการพัฒนาอาชีพและการวิจัยในชุมชน. ห้างหุ้นส่วนจำกัด มีน เซอร์วิส ซัพพลาย.

เจริญชัย พรไพรเพชร. (2562). การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปกล้วย เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและความน่าเชื่อถือให้กับวิสาหกิจชุมชนแปรรูปจากกล้วย ตำบลนิคมสงเคราะห์ อำเภอเมืองอุดรธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 9(3), 1-9.

ชนาภา แบสท์, รชต สวนสวัสดิ์, เบญญาภา โสอุบล, ประนมพร ข่าขันมาลี และเสกศิลป์ มณีศรี. (2567). การพัฒนาสื่อดิจิทัลประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวโดยใช้เครือข่ายสังคมออนไลน์ กรณีศึกษา กลุ่มวิสาหกิจชุมชนฐานรากสร้างสรรค์กุดหมากไฟ. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 6(3), 62-75.

ชลลดา เหมะธุลีน, นฤมล ชินวงศ์ และยุทธนา จันทร์ปิตุ. (2561). ปัญหาในการจัดทำบัญชีวิสาหกิจชุมชนของกลุ่มผู้ผลิตผลิตภัณฑ์สินค้า OTOP ประเภทจักสานในจังหวัดอุดรธานี. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, 8(1), 51-57.

ฐาปนี เพ็งสุข. (2566). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน. วารสารสังคมและวัฒนธรรม, 7(4), 31-51.

ณัฐวุฒิ เหมากระโทก และบุษกร สุขแสน. (2566). แนวทางการพัฒนากลุ่มสัมมาชีพชุมชนผลิตเกลือสินเธาว์สู่ความยั่งยืนในพื้นที่อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 5(4), 103-116.

ดนัย ชาทิพฮด. (2558). ผ้าย้อมคราม : การทำวัฒนธรรมให้กลายเป็นสินค้าในกระแสโลกาภิวัตน์. วารสารไทยศึกษา, 10(2), 87-116.

ดารณี ดวงพรม, ชลิดา ศรีสุนทร และอรรณพ ต.ศรีวงษ์. (2564). ความพึงพอใจและปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อเกลือสินเธาว์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน อำเภอบ้านดุง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์, 5(2), 353-362.

ธีระยุทธ์ เพ็งชัย และพนาดร ผลัดสุวรรณ. (2561). การออกแบบและพัฒนาชุดแต่งกายจากผ้าทอวิสาหกิจชุมชน กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร บ้านหนองสวรรค์ จังหวัดอุดรธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 7(2), 163-177.

นภัสวรรณ คุ้มครอง, ภิรายุ แสนบุดดา และอมรรัตน์ หมื่นจิตน้อย. (2566). การพัฒนาช่องทางการจัดจำหน่ายสินค้า กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนปลาร้าหลนนิคมสงเคราะห์ จังหวัดอุดรธานี. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 6(1), 180-188.

นัทนิชา โชติพิทยานนท์. (2566). การพัฒนาวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวโอทอปนวัตวิถีเพื่อคุณภาพชีวิตประชาชน. วารสาร มจร. สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(2), 14-27.

ประกาศิต วงศ์อารี และสุชีรา ผ่องใส. (2568). การออกแบบผ้าเบี่ยงไหมขิดของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มทอผ้าไหมขิด จังหวัดอุดรธานี. วารสารกระแสวัฒนธรรม, 26(49), 36-49.

พระมหาวิรุธ วิโรจโน, พระครูประยุตสารธรรม, ณัฐอร เจือจันทร์, สุรชัย ชูคง และอำนวย มีราคา. (2567). กระบวนการนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน: กรณีศึกษาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงในเขตอำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 11(1), 865-880.

พระมหาสมโภชน์ สิริปุญฺโญ (ศิลาวัชรพล), บุญส่ง สินธุ์นอก และสมเดช นามเกตุ. (2564). การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมที่ส่งเสริมการทอผ้าไทยอีสานในเขตพื้นที่ตำบลนาข่า อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี. วารสารพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 6(1), 33-42.

พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ. 2548. (18 มกราคม 2548). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 122 ตอนที่ 6 ก, หน้า 1-13.

ภาคิน อนันตโสภณ. (2563). การดำเนินงานของผู้ประกอบการและแนวทางพัฒนาการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชน ในจังหวัดอุดรธานี. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย, 10(3), 57-64.

ภิรายุ แสนบุดดา, อมรรัตน์ หมื่นจิตน้อย และศรายุทธ ขวัญเมือง. (2565). การพัฒนาการตลาดของผลิตภัณฑ์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน จังหวัดอุดรธานี. วารสารสมาคมนักวิจัย, 27(1), 52-67.

ยุทธนา จันทร์ปิตุ, ชลลดา นรินทร์, นฤมล ชินวงศ์, รติพร มีชัย, สำเริง นนศิริ, กิตติกรณ์ หนองหารพิทักษ์ และจักรพันธ์ จันทลา. (2567). การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและอุปสรรคในการจัดทำบัญชีเพื่อนำไปสู่การพัฒนาระบบบัญชีของวิสาหกิจชุมชน กลุ่มทอผ้าบ้านสามทอ ตำบลแสงสว่าง อำเภอหนองแสง จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 10(1), 1-11.

รณฤทธิ์ จันทร์ศิริ และอธิกา จันทนปุ่ม. (2563). การพัฒนาเครื่องกวนไส้ขนมกะหรี่ปั๊บชนิดให้ความร้อนด้วยแก๊สปิโตรเลียมเหลวสำหรับใช้ในชุมชน. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 8(1), 75-87.

รัฐการ บัวศรี และอิสริยณี ฤทธิมาศ. (2564). แนวทางส่งเสริมการตลาดออนไลน์ของวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรอินทรีย์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารการบริหารการศึกษา มมร. วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 1(3), 22-32.

ลลิตตา มหาพรม และช่อ วายุภักตร์. (2565). แนวทางการพัฒนาศักยภาพทางการตลาดในการเลี้ยงโคเนื้อแบบกลุ่มของเกษตรกร และวิสาหกิจชุมชุนในพื้นที่ อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี. วารสารพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 7(2), 135-150.

วสุธา อุยพิตัง. (2566). การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ข้าวเหนียวโพนงาม ตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 6(1), 189-199.

วัฒน์จิรชัย เวชชนินนาท, พีระนันท์คำ บอนพิทักษ์, กมณทิพย์ ชูประทีป, คมกริช สนิทชน, อนุศักดิ์ รัตนกนกกาญน์ และสิริขวัญ บุญจันทร์. (2564). แนวทางการพัฒนากลุ่มวิสาหกิจชุมชนในเขตจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 40(3), 93-102.

วัฒน์จิรชัย เวชชนินนาท, อรชุมา มูลศรี, กมณทิพย์ ชูประทีป, เสาวนีย์ สิทธิโชติ และโศภิดา บุญจํานง. (2568). การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านนาดี-สร้างบง อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 13(1), 67–77.

วิลาสินี ศิริธร, ปริญญา ธุระพระ, กวินภพ ศรีวัฒนานุศาสตร์ และเอกพงษ์ ณรงศักดิ์. (2564). การพัฒนาและลดต้นทุนกระบวนการผลิต เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์สบู่สมุนไพรของกลุ่มชุมชน ตำบลโคกสูง อำเภอวังสามหมอ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 7(2), 128-136.

วิไลลักษณ์ ขาวสอาด, สืบชาติ อันทะไชย, เพลินพิศ แจ้งโพธิ์นาค และวุฒิพงศ์ บุษราคัม. (2567). การพัฒนาศักยภาพเครือข่ายเพื่อยกระดับมาตรฐานและแปรรูปข้าวอินทรีย์ของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวอินทรีย์ จังหวัดอุดรธานี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(3), 163-175.

ศรัณย์ เจริญศิริ, ชัยมงคล ศิริวารินทร์, ณิศรา ประดิษฐ์ด้วง และพงศธร แสงลี. (2567). การพัฒนาวิสาหกิจชุมชนสู่ความสำเร็จ กรณีศึกษา กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีไทยบ้านนางาม หมู่ที่ 11 ตำบลตาดทอง อำเภอศรีธาตุ จังหวัดอุดรธานี. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 13(1), 16-31.

ศรายุทธ ขวัญเมือง, อมรรัตน์ หมื่นจิตน้อย และนภัสวรรณ คุ้มครอง. (2565). การเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการผลิต กลุ่มวิสาหกิจชุมชน จังหวัดอุดรธานี. วารสารสมาคมนักวิจัย, 27(1), 98-110.

ศริสา ทวีแสง, ศรัญญา วอขวา, ธนวรรณ เพ็งชัย, ศยามน ปริยาจารย์, เอกชัย จารุเนตรวิลาส, กษมา ชารีโคตร และเพลินพิศ แจ้งโพธิ์นาค. (2567). การพัฒนาผลิตภัณฑ์แยมกล้วยหอมทองเสริมสับปะรดศรีราชา. วารสารเกษตรพระวรุณ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 21(1), 33-43.

ศศิประภา พรหมทอง, ปริญญา กัณหาสินธุ์, กนกกานดา ใต้จันทร์กรอง และสุชีรา สินทรัพย์. (2565). การพัฒนารูปแบบโฮมสเตย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน การท่องเที่ยวสะพานหินเชิงอนุรักษ์เพื่อรับรองมาตรฐานโฮมสเตย์ไทย. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 4(4), 71-83.

ศศิพงษ์ ศรีสวัสดิ์, จุฬาวดี มีวันคำ, ชารีณัฏฐ์ วุฒิเบญรัศมี, อุษนีย์ ศรีสารคาม และลภัสรดา อู่เจริญ. (2566). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมวิชาชีพเรื่องการทอเสื่อลายควาย กลุ่มวิสาหกิจชุมชน อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 12(2), 1-16.

สนิทเดช จินตนา และวีระพงษ์ ภูริปาณิก. (2563). ปัญหา ข้อจำกัด และแนวทางในการสร้างความเข้มแข็งให้กับวิสาหกิจชุมชนในประเทศไทย. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 12(3), 179-194.

สรัญญา เจริญศิริ และศรัณย์ เจริญศิริ. (2567). การพัฒนาศักยภาพการบริหารจัดการกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เพื่อยกระดับสู่การเป็นวิสาหกิจชุมชนต้นแบบ กรณีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผลิตเส้นไหมบ้านหนองกุง ตำบลหนองกุงศรี อำเภอโนนสะอาด จังหวัดอุดรธานี. วารสารช่อพะยอม มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 35(2), 1-30.

สัญญา เคณาภูมิ. (2562). หลักการและแนวทางการสังเคราะห์งานวิชาการ. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 3(2), 89-106.

สาวิณี เมกะ, สมวรร ธนศรีพนิชชัย, พัชฎาภรณ์ แสงทามาตย์ และคมกริช สนิทชน. (2566). การวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนทางการเงินของผลิตภัณฑ์ชุมชน ผ้ามัดหมี่ย้อมคราม บ้านดงยาง-พรพิบูลย์. วารสารเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวสู่ความยั่งยืน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต, 5(1), 93-111.

สำนักงานจังหวัดอุดรธานี. (2568). แผนพัฒนาจังหวัดอุดรธานี (พ.ศ. 2566 - 2570) ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569.

สุนิตย์ เหมนิล และณัฐศิริ พงศาวลี. (2564). “จากดั้งเดิม สู่แนวใหม่”: การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างยั่งยืน กรณี กลุ่มประมงดอนแก้ว จังหวัดอุดรธานี. วารสารการวิจัยเพื่อพัฒนาชุมชน (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) มหาวิทยาลัยนเรศวร, 14(2), 106-118.

สุนิตย์ เหมนิล. (2564). ทุนทางสังคมกับการประกอบสร้างวิสาหกิจชุมชน กรณีกลุ่มประมงดอนแก้ว อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารพัฒนาสังคม สถาบันพัฒนบริหารศาสตร์, 23(1), 118-142.

สุรพงศ์ อินทรภักดิ์, กิตติภัทธ์ พลทัศน์โยธิน และพรชัย แย้มบาน. (2567). การเปรียบเทียบรูปแบบการขนส่งสินค้าการเกษตร: กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนจังหวัดอุดรธานี. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 7(1), 183-194.

สุรพงศ์ อินทรภักดิ์, ภิรายุ แสนบุดดา และนภัสวรรณ คุ้มครอง. (2566). การเลือกทำเลที่ตั้งเพื่อจัดตั้งศูนย์กระจายสินค้าการเกษตร กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนจังหวัดอุดรธานี. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 6(2), 153-162.

เสรี พงศ์พิศ. (2552). คู่มือการทำวิสาหกิจชุมชน. เจริญวิทย์การพิมพ์.

อรรณพ ต.ศรีวงษ์ และวสุธา อุยพิตัง. (2565). แนวทางการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ข้าวเหนียวโพนงามของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 11(2), 149-161.

อรรณพ ต.ศรีวงษ์, ดารณี ดวงพรม และชลิดา ศรีสุนทร. (2564). การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากเกลือสินเธาว์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านดุงเหนือ อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์, 5(1), 343-352.

อรรณพ ต.ศรีวงษ์. (2566). การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ข้าวเหนียวโพนงาม กลุ่มวิสาหกิจชุมชนนาแปลงใหญ่ราชินีข้าวเหนียว ตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 7(2), 43-55.

อาวุธ วงศ์สว่าง, เจริญชัย พรไพรเพชร, สจี กุลธวัชวงศ์, ภัทรจิตรา เพียรชนะ, กิตติกรณ์ หนองหารพิทักษ์, สำเริง นนศิริ และกฤติกา จันทร์พล. (2564). แนวทางการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของกลุ่มธุรกิจทอผ้าวิสาหกิจชุมชน กลุ่มทอผ้าฝ้ายบ้านสามทอ ตำบลแสงสว่าง อำเภอหนองแสง จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 7(2), 178-188.

อุทัย ปริญญาสุทธินันท์. (2560). “วิสาหกิจชุมชน” ปฏิทรรศน์ในการแข่งขันทางธุรกิจ. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร ฉบับภาษาไทย, 37(2), 131-150.

อุทัย ปริญญาสุทธินันท์. (2561). การจัดการชุมชน. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อุมาพร โวลา และอุดม สมบูรณ์ผล. (2567). แนวทางการพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนผลิตภัณฑ์ผ้าไหมนาข่า จังหวัดอุดรธานี. วารสารพัฒนาการเรียนรู้สมัยใหม่, 9(2), 95-111.

Google. (2026). Gemini [Large language model]. https://gemini.google.com