ความรอบรู้ทางสุขภาพจิต การรับรู้ความเครียด และความทุกข์ทางใจในผู้ดูแลผู้ที่เป็นโรคจิตเภทภายหลังการแพร่ระบาดของโควิด-19
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาระดับและความสัมพันธ์ของความรอบรู้ทางสุขภาพจิต การรับรู้ความเครียด และความทุกข์ทางใจในผู้ดูแลผู้ที่เป็นโรคจิตเภท ภายหลังการแพร่ระบาดของโควิด-19
วิธีการศึกษา : การศึกษานี้เป็นงานวิจัยเชิงพรรณนาเพื่อหาความสัมพันธ์ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลผู้ที่เป็นโรคจิตเภท ที่มารับการรักษาแบบผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลจิตเวช สำหรับผู้ใหญ่แห่งหนึ่ง สังกัดกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุขของพื้นที่เขตภาคกลาง โดยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างตามเกณฑ์การคัดเข้า จำนวน 125 ราย เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ดูแลและผู้ที่เป็นโรคจิตเภท 2) แบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต 3) แบบวัดความรู้สึกเครียด 4) แบบประเมินความทุกข์ทางใจ วิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติสหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมน
ผลการศึกษา : พบว่า ภายหลังการแพร่ระบาดของโควิด-19 ผู้ดูแลผู้ที่เป็นโรคจิตเภท มีความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตระดับปานกลาง (ร้อยละ 45.6, mean = 203.26, SD = 34.30) ความเครียดอยู่ในระดับต่ำ (ร้อยละ 76.8, mean = 18.67, SD = 6.26) และความทุกข์ทางใจมีแนวโน้มที่จะผิดปกติเล็กน้อย (ร้อยละ 25.6, mean = 21.22, SD = 7.77) โดยความรอบรู้ทางสุขภาพจิตมีความสัมพันธ์ทางลบในระดับต่ำกับความเครียดของผู้ดูแล (r = -.27) โดยเฉพาะองค์ประกอบด้านทัศนคติ (r = -.38) การช่วยเหลือตนเอง (r = -.28) และการค้นหาข้อมูลสุขภาพจิต (r = -.31) มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ (p-value < .01) ความรอบรู้ทางสุขภาพจิตไม่มีความสัมพันธ์กับความทุกข์ทางใจ แต่พบว่าองค์ประกอบย่อยทั้ง 3 ด้านดังกล่าวมีความสัมพันธ์ทางลบกับความทุกข์ทางใจในระดับต่ำเช่นกัน
สรุป : ความรอบรู้ทางสุขภาพจิตมีความสัมพันธ์ทางลบในระดับต่ำกับความเครียดของผู้ดูแล โดยองค์ประกอบ 3 ด้านมีความสัมพันธ์ทางลบกับความเครียดและความทุกข์ทางใจของผู้ดูแลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ องค์ความรู้จากผลการศึกษานี้สามารถนำไปปรับใช้กับบุคลากรที่เกี่ยวข้องในการดูแลผู้ป่วยจิตเภท โดยส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพจิตให้ผู้ดูแลผู้ที่เป็นโรคจิตเภท ติดตาม/ประเมินความเครียดเพื่อให้การช่วยเหลือที่เหมาะสมต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์แล้ว เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมพยาบาลจิตเวชแห่งประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2565). แนวทางการป้องกันการระบาดของโรคติดต่อเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19). หน่วยงานส่วนกลางกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายงานผู้ป่วยมารับบริการด้านจิตเวช. ระบบระบบศูนย์กลางการให้บริการผู้ป่วยจิตเวชของประเทศไทย. https://dmh.go.th/report/datacenter/dmh/
เกยูรมาศ อยู่ถิ่น, ธิติมา ณรงค์ศักดิ์, ปิยพนธ์ อูปคำ, และ กฤตนัย แก้วยศ. (2565). ความวิตกกังวล ความเครียด และคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเวชในสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. วารสารสถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา, 16(2), 29-43.
เกยูรมาศ อยู่ถิ่น, พลภัทร์โล่เสถียรกิจ, และ ดุษฎี อุดมอิทิพงศ์. (2556). ความเครียดและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้ดูแลผู้ป่วยโรคจิตเภท. วารสารสถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา, 7(2), 1-12.
ดาวรุ่ง หนูแก้ว, ฉันทนา จันทวงศ์, รัชนี สรรเสริญ และทรงสิทธิ์ อุดมสิน. (2546). ผลการดูแลสุขภาพที่บ้านโดยการให้คำปรึกษาทางสุขภาพต่อการปรับตัวและความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.
นัทธมนต์ ฉิมสุข, และเพ็ญนภา แดงด้อมยุทธ์. (2557). ปัจจัยคัดสรรที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะกดดันทางจิตใจของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 28(3), 49-62.
ปทานนท์ ขวัญสนิท, และมานิต ศรีสุรภานนท์. (2561). ตัววัดทางระบาดวิทยาเพื่อคํานวณภาระโรคจิตเภทในประเทศไทย. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย, 26(1), 50-62.
ปราโมทย์ ถ่างกระโทก, ณัฐชยา พลาชีวะ, วินัย ไตรนาทถวัลย์, และปริศนา บุญประดิษฐ. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิต: แนวคิดและการประยุกต์ใช้สำ หรับการป้องกันปัญหาสุขภาพจิตในผู้สูงอายุ (บทความฟื้นฟูวิชาการ). สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย. เชียงใหม่วารสาร, 163-172.
ภัทราภรณ์ ทุ่งปันคำ, สุวิท อินทอง, และขวัญพนมพร ธรรมไทย. (2560). รายงานกิจกรรมส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัย เรื่องโครงการจัดการความรู้และถ่ายทอดนวัตกรรมการดูแลผู้ที่เป็นโรคจิตเภทที่บ้าน. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ประจำปีงบประมาณ 2560.
มาลาศรี จรัญ, สิงห์เขียว ชุติมณฑน์, นุ่มผ่อง สมร, ปรีการ จุฑาทิพย์, & แต้ประเสริฐ นันทนา. (2566). การสอบสวนการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในโรงพยาบาลจิตเวช. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 19(1), 102-115.
ยงยุทธ แฉล้มวงษ์ และ สิรวิชญ์ รัตนประทีปทอง. (2 พฤศจิกายน 2564). สถานการณ์กำลังแรงงานช่วงล๊อกดาวน์ (ไตรมาส 2 ปี 2564). สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ).https://tdri.or.th/2021/11/labour-market-during-lockdown-period/.
ลัญชนา พิมพันธ์ชัยยบูลย์, ศุภารัญ ผาสุข, นฤมล อังศิริศักดิ์, นฐมน บูญล้อม, และสุสารี ประคินกิจ. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 37(3), 263-273.
วชิรา โพธิ์ใส, ราตรี บุญชู, ดวงกมล วัตราดุลย์, คุณัสปกรณ์ มัคคัปผลานนท์, และปราโมทย์ ถ่างกระโทก. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. เชียงใหม่เวชสาร 60, 1 (ม.ค.–มี.ค. 2564), 63-74.
วชิรา โพธิ์ใส, ราตรี บุญชู, ดวงกมล วัตราดุลย์, คุณัสปกรณ์ มัคคัปผลานนท์ และ ปราโมทย์ ถ่างกระโทก. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพจิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. เชียงใหม่เวชสาร 60, 63-74.
วัชรีพร เกียงภา, พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภิณ แสงอ่อน, และวิไล นาป่า. (2563). ปัจจัยคัดสรรที่มีความสัมพันธ์กับภาวะกัดดันด้านจิตใจของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 34(3), 77-101.
สิริชัย เมี้ยนมิตร, และนริสา วงศ์พนารักษ์. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้สุขภาพจิตการสนับสนุนทางสังคมและคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลกับภาระการดูแลของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภทเรื้อรัง. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 30(1), 49-64.
สุพัตรา บำรุงจิตร, ดวงใจ วัฒนสินธุ์, และภรภัทร เฮงอุดมทรัพย์. (2562). ปัจจัยทำนายความผาสุกทางใจของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 30(2), 148-159.
เสาวลักษณ์ สุวรรณไมตรี, อนงค์นุช ศาโศรก, ธนเนตร ฉันทลักษณ์วงศ์, ชุรีภรณ์ เสียงลํ้า, และวีร์ เมฆวิลัย. (บ.ก.). (2560). คู่มือการดูแลผู้ป่วยโรคจิตเภทสำหรับโรงพยาบาลในเขตสุขภาพ (ฉบับพยาบาล/นักวิชาการสาธารณสุข). (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิคทอเรียอิมเมจ.
อนันต์ตรี สมิทธิ์นราเศรษฐ์. (2560). การเผชิญปัญหาและการปรับตัวของญาติผู้ดูแลผู้ป่วยโรคจิตเภท. คณะพยาบาลศาสตร์ วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย, 11(42-56).
Andrade, C., Tavares, M., Soares, H., Coelho, F., & Tomás, C. (2022). Positive mental health and mental health literacy of informal caregivers: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(22), 15276.
Bourmistrova, N. W., Solomon, T., Braude, P., Strawbridge, R. & Carter, B. (2022). Long-term effects of COVID-19 on mental health: A systematic review. Journal of affective disorders, 299, 118-125.
Caqueo-Urízar, A., Urzúa, A., Ponce-Correa, F., & Ferrer, R. (2021). Psychosocial Effects of the COVID-19 Pandemic on Patients With Schizophrenia and Their Caregivers. Frontiers in psychology, 12, 729793.
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Routledge.
Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of health and social behavior, 24(4), 385-396.
Dellafiore, F., Arrigoni, C., Nania, T., Caruso, R., Baroni, I., Vangone, I., Russo, S., & Barello, S. (2022). The impact of COVID-19 pandemic on family caregivers' mental health: a rapid systematic review of the current evidence. Acta bio-medica: Atenei Parmensis, 93(S2), e2022154.
Eckardt J. P. (2020). Caregivers of people with severe mental illness in the COVID-19 pandemic. The lancet. Psychiatry, 7(8), e53.
Gorczynski, P Gorczynski, P., & Sims-Schouten, W. (2022). Evaluating mental health literacy amongst US college students: a cross sectional study. Journal of American college health, 72(3), 676-679.
Gray, J. R., Grove, S. K., & Sutherland, S. (2016). Burns and Grove’s The Practice of Nursing Research-E-Book: Appraisal, Synthesis, and Generation of Evidence (8th ed), : Elsevier Health Sciences.
Irani, E., Niyomyart, A., & Hickman, R. L. Jr. (2021). Family Caregivers' Experiences and Changes in Caregiving Tasks During the COVID-19 Pandemic. Clinical nursing research, 30(7), 1088-1097.
Jorm, A. F., Korten, A. E., Jacomb, P. A., Christensen, H., Rodgers, B., & Pollitt, P. (1997). “Mental health literacy”: a survey of the public's ability to recognise mental disorders and their beliefs about the effectiveness of treatment. The Medical journal of Australia, 166(4), 182-186.
Jorm, A.F. (2000). Mental health literacy: Public knowledge and beliefs about mental disorders. British Journal of Psychiatry, 177, 396-401.
Kessler, R.C., & Mroczek, D.K. (1994). Final versions of our non-specific psychological distress scale.
Kim, Y. S., Lee, H. Y., Lee, M. H., Simms, T., & Park, B. H. (2017). Mental health literacy in Korean older adults: A cross-sectional survey. Journal of psychiatric and mental health nursing, 24(7), 523-533.
Kozloff, N., Mulsant, B. H., Stergiopoulos, V., & Voineskos, A. N. (2020). The COVID-19 Global Pandemic: Implications for People with Schizophrenia and Related Disorders. Schizophrenia bulletin, 46(4), 752-757.
Kumar, S., & Mohanty, S. (2016). Factors associated with self-esteem in patients with chronic schizophrenia. SIS Journal of Projective Psychology and Mental Health, 23(1), 56-60.
Lazarus, R. S., & Folkman, S., (1984). Stress, appraisal and coping. Springer Publishing Company.
Lemhöfer, C., Sturm, C., Loudovici-Krug, D., Best, N., & Gutenbrunner, C. (2021). The impact of Post-COVID-Syndrome on functioning - results from a community survey in patients after mild and moderate SARS-CoV-2-infections in Germany. Journal of occupational medicine and toxicology (London, England), 16(1), 45.
Lohacheewa, S., Sitthimongkol, Y., Sirapo-ngam, Y., & Viwatwongkasem, C. (2016). Psychological distress of family members caring for a relative with first episode schizophrenia. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 20(3), 183-195.
Mahmoodi, S. M. H., Ahmadzad-Asl, M., Eslami, M., Abdi, M., Hosseini Kahnamoui, Y., & Rasoulian, M. (2022). Mental Health Literacy and Mental Health Information-Seeking Behavior in Iranian University Students. Frontiers in psychiatry, 13, 893534.
Mcclain, C., Vogels, E. A., Perrin, A., Sechopouos, S., & Rainie, L. (1 September 2021). The Internet and the Pandemic. https://www.pewresearch.org/internet/2021/09/01/ the-internet-and-the-pandemic/.
Mitsonis, C., Voussoura, E., Dimopoulos, N., Psarra, V., Kararizou, E., Latzouraki, E., Zervas, I., & Katsanou, M. N. (2012). Factors associated with caregiver psychological distress in chronic schizophrenia. Social psychiatry and psychiatric epidemiology, 47(2), 331-337.
Nobre, J., Calha, A., Luis, H., Oliveira, A. P., Monteiro, F., Ferré-Grau, C., & Sequeira, C. (2022). Mental Health Literacy and Positive Mental Health in Adolescents: A Correlational Study. International journal of environmental research and public health, 19(13), 8165.
Orrico-Sánchez, A., López-Lacort, M., Muñoz-Quiles, C., Sanfélix-Gimeno, G., & Díez-Domingo, J. (2020). Epidemiology of schizophrenia and its management over 8-years period using real-world data in Spain. BMC psychiatry, 20(1), 149.
Poreddi, V., BIrudu, R., Thimmaiah, R., & Math, S. B. (2015). Mental health literacy among caregivers of persons with mental illness: A descriptive survey. Journal of neurosciences in rural practice, 6(3), 355-360.
Rahman, M. A., Islam, S. M. S., Tungpunkom, P., Sultana, F., Alif, S. M., Banik, B., et al. (2021). COVID-19: Factors associated with psychological distress, fear, and coping strategies among community members across 17 countries. Globalization and health, 17(1), 117.
Riley-McHugh, D., Brown, C. H., & Lindo, J. (2016). Schizophrenia: its psychological effects on family caregivers. International Journal of Advanced Nursing Studies, 5(1), 96-101.
Sánchez-Guarnido, A. J., Domínguez-Macías, E., Garrido-Cervera, J. A., González-Casares, R., Marí-Boned, S., Represa-Martínez, Á., & Herruzo, C. (2021). Occupational Therapy in Mental Health via Telehealth during the COVID-19 Pandemic. International journal of environmental research and public health, 18(13), 7138.
Stepanova, E., Thompson, A., Yu, G., & Fu, Y. (2024). Changes in mental health services in response to the COVID-19 pandemic in high-income countries: a rapid review. BMC psychiatry, 24(1), 103.
Tambling, R. R., D'Aniello, C., & Russell, B. S. (2021). Mental Health Literacy: a Critical Target for Narrowing Racial Disparities in Behavioral Health. International journal of mental health and addiction, 1-15.
Tamizi, Z., Fallahi-Khoshknab, M., Dalvandi, A., Mohammadi-Shahboulaghi, F., Mohammadi, E., & Bakhshi, E. (2020). Caregiving burden in family caregivers of patients with schizophrenia: A qualitative study. Journal of education and health promotion, 9, 12.
Tungpunkom, P., Srikhachin, P., Napa, W., & Chaniang, S. (2012). Caregiving Experiences of Families Living with Patients with Schizophrenia: a Systematic Review. JBI library of systematic reviews, 10(28 Suppl), 1-8.
Wongpakaran, N., & Wongpakaran, T. (2010). The Thai version of the PSS-10: an investigation of its psychometric properties. BioPsychoSocial medicine, 4, 6.
World Health Organization. (10 January 2022). Schizophrenia. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ schizophrenia.
World Health Organization. (2016a). Mental Health: Schizophrenia. Retrieved from http://www.who.int/mental_ health/management/schizophrenia/en/.
World Health Organization. (2016a). Mental Health: Schizophrenia. Retrieved from http://www.who.int/mental_ health/management/schizophrenia/en/.
Yasuma, N., Yamaguchi, S., Ogawa, M., Shiozawa, T., Abe, M., Igarashi, M., Kawaguchi, T., Sato, S., Nishi, D., Kawakami, N., & Fujii, C. (2021). Care difficulties and burden during COVID-19 pandemic lockdowns among caregivers of people with schizophrenia: A cross-sectional study. Neuropsychopharmacology reports, 41(2), 242–247.
Zoghbi, M., Haddad, C., Khansa, W., Karam, E., Chamoun, A., & Hachem, D. (2022). COVID-19 outbreak in a psychiatric hospital: what makes it worse?. Annals of general psychiatry, 21(1), 26.
