รูปแบบการมีส่วนร่วมเพื่อเสริมสร้างทักษะสุขภาพจิตในการป้องกันการใช้สารเสพติดสำหรับภาคีเครือข่ายชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ : เพื่อ 1) ประเมินการรับรู้การใช้สารเสพติดในชุมชนและความสำคัญของทักษะสุขภาพจิตสำหรับภาคีเครือข่ายชุมชน 2) ประเมินระดับทักษะสุขภาพจิตเพื่อป้องกันการใช้สารเสพติดของภาคีเครือข่ายชุมชน และ 3) ศึกษารูปแบบเสริมทักษะสุขภาพจิตเพื่อป้องกันการใช้สารเสพติดสำหรับภาคีเครือข่ายชุมชน
วิธีการศึกษา : เป็นการวิจัยผสมผสานวิธี ประกอบด้วย การเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพของภาคีเครือข่ายชุมชนด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี จำนวน 40 คน ใช้เครื่องมือแบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้าง จำนวน 3 ประเด็น ผ่านการตรวจสอบเครื่องมือ ได้ค่าดัชนีความตรงเนื้อหา เท่ากับ 1 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงประเด็น และการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ โดยการสุ่มโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลทุกอำเภอในจังหวัดสุราษฎร์ธานี เลือกแบบเฉพาะเจาะจงกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 190 คน ระยะเวลาสิงหาคม - กันยายน 2568 เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม 4 ชุด คือ ทักษะจัดการความเครียด การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ การสื่อสารทางบวก การเสริมสร้างความภาคภูมิใจและการวางเป้าหมายให้กับผู้อื่น ค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือ เท่ากับ 0.74, 0.75, 0.75 และ 0.80 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ และสถิติ Kruskal-Wallis One-way ANOVA
ผลการศึกษา : พบว่า ภาคีเครือข่ายชุมชนมีการรับรู้ปัญหาการใช้สารเสพติดในชุมชนผ่านการแจ้งเหตุและสังเกตพฤติกรรม สะท้อนความกังวลต่อปัจจัยครอบครัวและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการใช้สารเสพติด และให้ความสำคัญต่อทักษะการดูแลสุขภาพจิต โดยมีการจัดการความเครียด ระดับปานกลาง (mean = 51.91 , S.D. = 13.90) การแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ระดับสูง (mean = 41.27, S.D. = 9.97) การสื่อสารเชิงบวก ระดับมาก (mean = 66.64, S.D. = 11.49) การเสริมสร้างความภูมิใจในตนเองและการตั้งเป้าหมายในชีวิตระดับสูง (mean = 41.11, S.D. = 6.95) และรูปแบบฯ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ดังนี้ 1) ทักษะสุขภาพจิตของภาคีเครือข่าย 2) การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย และ3) การสร้างศักยภาพและมีระบบสนับสนุน
สรุป : การรับรู้ปัญหาและปัจจัยที่ทำให้เกิดการใช้สารเสพติดส่งผลให้ภาคีเครือข่ายเกิดความตระหนักและพัฒนาศักยภาพการดูแลสุขภาพจิต นำไปสู่การมีส่วนร่วมเพื่อป้องกันการใช้สารเสพติดในชุมชนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์แล้ว เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมพยาบาลจิตเวชแห่งประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
กองพัฒนาข้อมูลและตัวชี้วัดสังคม สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). Mental Health ปัญหาสำคัญที่ต้องเฝ้าระวัง. สืบค้นจาก https://www.nesdc.go.th/ download/Social/Social_Report/2567_article_q1_001.pdf
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2565). รายงานการดำเนินงานโครงการสร้างเสริมสุขภาพจิตในสถานประกอบการ ประจำปี 2565. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
จรวย สุวรรณบำรุง. (2563). หลักการระเบียบวิธีวิจัยทางสุขภาพ: การสร้างและการพัฒนาเครื่องมือวิจัย. โรงพิมพ์ระยองการพิมพ์.
ดาราวรรณ ต๊ะปินตา, จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส, ไพบูลย์ โสภณสุวภาพ, ดวงใจ วัฒนสินธุ์, วัชรา ตาบุตรวงศ์, วณิตา ขวัญสำราญ, และคณะ. (2567). การพัฒนาโปรแกรมการบ่มเพาะความยืดหยุ่นทางจิตใจและเป้าหมายในชีวิตเพื่อป้องกันการใช้สารเสพติดด้วยกระบวนการบำบัดผสมผสานการยอมรับและสร้างพันธะสัญญาและศิลปะการแสดงในเยาวชนในเขตภาคตะวันออก: การวิจัยแบบผสมผสาน. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. https://kb.hsri.or.th/dspace/ handle/11228/6091
บำรุง วงษ์นิ่ม, แสงเดือน ดีผิว, และสุรพล สุพวง. (2567). การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชสารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมและไร้รอยต่อ ตัวแบบลพบุรี: กรณีศึกษาอำเภอโคกสำโรง. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 10(1), 223-233.
พุธันวา มหาทรัพย์สมบัติ. (2566). กระบวนการทำงานแบบมีส่วนร่วมกับชุมชนในการสร้างเครือข่ายการทำงานด้าน ยาเสพติดในชุมชนแห่งหนึ่งของกรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
แสงภูมิ แซ่เจน, ดาราวรรณ ต๊ะปินตา, จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส, และสร้อย กาญจนวงศ์. (2566). การพัฒนารูปแบบเสริมทักษะสุขภาพจิตเพื่อป้องกันการใช้สารเสพติดอย่างมีส่วนร่วมสำหรับภาคีเครือข่ายชุมชน. วารสารพยาบาลสาร, 50(4), 1-15.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2568). รายงานผลการดำเนินงานโครงการเฝ้าระวังการแพร่ระบาดสารเสพติดจากงานนิติเวชศาสตร์/นิติวิทยาศาสตร์ ไตรมาสที่ 1 ปีงบประมาณ 2568. กระทรวงยุติธรรม. https://www.oncb.go.th/pdfjs/web/viewer.html?file=/storage/file/content/th/report-research/681c1affd27c4fJ0th.pdf &mode=preview
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2568). แผนปฏิบัติการระยะยาว 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) ฉบับทบทวน และแผนปฏิบัติการกองทุนป้องกัน ปราบปราม และแก้ไขปัญหายาเสพติด ประจำปีบัญชี 2569. กรุงเทพฯ: สำนักบังคับคดีและบริหารงานกองทุน สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.
สุสารี ประคินกิจ, จรัสดาว เรลโนลด์, และอรทิพา ส่องศิริ. (2562). การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพจิตในชุมชนด้วยกระบวนการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม. วารสารวิชาการสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย (ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี), 8(1), 7-22.
อับดุลคอลิก อัรรอฮีมีย์, บารีซะห์ ปูเต๊ะ, และอิสมาแอ ลุตฟี จะปะกียา. (2565). การป้องกันการเสพยาเสพติดซ้ำด้วยตนเอง: กรณีศึกษาผู้ผ่านการบำบัดรักษาอาการติดสารเสพติดในพื้นที่จังหวัดปัตตานี. วารสารอัล-นูร บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยฟาฏอนี, 17(33), 11-24.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
Bhattacharyya, J. (2004). Theorizing community development. Journal of the Community Development Society, 34(2), 5-34.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Plenum Press.
Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5(9), 444-454.
House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.
Jorm, A. F. (2020). Mental health literacy: Empowering the community to take action for better mental health. American Psychologist, 75(3), 231-241.
Koob, G. F. (2008). A role for brain stress systems in addiction. Neuron, 59(1), 11-34.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.
Locke, E. A., & Latham, G. P. (1990). A theory of goal setting & task performance. Prentice-Hall.
Moradi, P., Fathali Lavasani, F., & Dejman, M. (2019). Adolescent substance abuse and family environment: A qualitative study. International Journal of High-Risk Behaviors and Addiction, 8(2), e83781.
Mumford, M. D., Mobley, M. I., Uhlman, C. E., Reiter-Palmon, R., & Doares, L. M. (1991). Process analytic models of creative capacities. Creativity Research Journal, 4(2), 91-122.
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2014). Essentials of nursing research: Appraising evidence for nursing practice (8th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Rogers, C. R. (1975). Empathic: An unappreciated way of being. The Counseling Psychologist, 5(2), 2-10.
Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5-14.
Stuart, G. W. (2013). Principles and practice of psychiatric nursing (10th ed.). Elsevier Mosby.
Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking. Scholastic Testing Service.
United Nations Office on Drugs and Crime. (2020). International standards on drug use prevention. (2nd ed.). https://www.unodc.org/unodc/en/prevention/prevention-standards.html
World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. https://www.who.int/publications/i/item/9789240049338
