ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนกับพฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี
คำสำคัญ:
การรับรู้สมรรถนะแห่งตน, พฤติกรรมป้องกันโรค, โรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและระดับพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี และ 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนกับพฤติกรรมการป้องกันโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี ที่ไม่มีโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 97 คน เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนกรกฎาคม 2566 ถึงตุลาคม 2566 โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคลทั่วไป แบบประเมินการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการดูแลเกี่ยวกับโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง และแบบประเมินการป้องกันโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง โดยมีค่าสัมประสิทธิ์อัลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.86, 0.90 และ 0.82 ตามลำดับ วิเคราะห์หาความสัมพันธ์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสัมประสิทธิ์ของเพียร์สัน
ผลการศึกษาพบว่า การรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการดูแลเกี่ยวกับโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง อยู่ในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 92.80 คะแนนสูงสุดที่ 75 คะแนน และคะแนนต่ำสุดที่ 47 คะแนน ค่าเฉลี่ยคะแนนเท่ากับ 59.79 คะแนน (SD=3.76) การรับรู้สมรรถนะแห่งตนมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวานของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.507, p=0.000) และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี (r=-0.274, p=0.07) ดังนั้นควรมีการศึกษาการพัฒนารูปแบบส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการดูแลเกี่ยวกับโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงต่อไป
เอกสารอ้างอิง
Saha A, Alleyne G. Recognizing noncommunicable diseases as a global health security threat. Bull World Health Organ. 2018 Nov 1;96(11):792-793. doi: 10.2471/BLT.17.205732.
ตรีนุช ไพชยนต์วิจิตร, พีระพงษ์ เตชะทัตตานนท์, บรรณาธิการ. จับตาทิศทางสุขภาพคนไทย ปี 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 11]. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/Ftm3v
วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 11]. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์. เข้าถึงได้จาก: https://www.hiso.or.th/hiso/picture/reportHealth/report/sreport6/sreport6_full.pdf
พิมพ์วีรา ละลำ, อภิชาติ ใจใหม่, กฤตพัทธ์ ฝึกฝน. ภาวะอ้วนลงพุงในผู้สูงอายุ: ผลกระทบบทบาทพยาบาล. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ. 2565; 23(2):13-27.
สมใจ จางวาง, เทพกร พิทยภินัน, นิรชร ชูติพัฒนะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อป้องกันโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงของประชาชนกลุ่มเสี่ยง. วารสารเครือข่ายพยาบาลและการสารธารณสุขภาคใต้. 2559; 3(1):110-28.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. ภาพอนาคตระบบสาธารณสุขไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 11]. เข้าถึงได้จาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2023/08/Thaihealthcareforsight.pdf
ภาสิต ศิริเทศ, ณพวิทย์ ธรรมสีหา. ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเอง กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก. 2562; 20(2):58-65.
นพพล บุญชู. ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงในพื้นที่ตำบลรมณีย์ อำเภอกะปง จังหวัดพังงา. วารสารป้องกันควบคุมโรคและศาสตร์สุขภาพบูรณาการ. 2562; 1(1):57-71.
Health Data Center. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสาธารณสุข (HDC) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดราชบุรี เขตสุขภาพที่ 5 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มิถุนายน 15]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/rbr/public/main
ปวิตรา สุทธิธรรม. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อการรับรู้ความสามารถในการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเรื้อรังในชุมชน [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2554.
อุเทน ปญโญ. เอกสารประกอบการเรียนการสอนรายวิชาสถิติและการวิจัยทางโภชนศาสตรศึกษา. เชียงใหม่: บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2553.
ศิริวรรณ พายพัตร, น้ำอ้อย ภักดีวงศ์, วารินทร์ บินโฮเซ็น. ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนกับพฤติกรรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2564; 3(2):22-36.
Tovel H, Carmel S, Raveis VH. Relationships Among Self-perception of Aging, Physical Functioning, and Self-efficacy in Late Life. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci. 2019 Jan 10;74(2):212-221. doi: 10.1093/geronb/gbx056.
นิศานาถ พุทธวงค์, จิตตวดี เหรียญทอง, ศิริรัตน์ ปานอุทัย. การรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดและพฤติกรรมการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดในผู้สูงอายุโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2568; 52(2):203-18.
ดมิสา เพชรทอง, ดาราวดี รักวงค์, นูไรดา แสสาเหตุ, อาริสา พันธุสะ, สมเกียรติยศ วรเดช, ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์. การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน: ความเครียดและแนวทางการจัดการความเครียด. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2563; 6(1):1-11.
อัจนา เจศรีชัย. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ ที่ป่วยด้วยโรคเบาหวาน จังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร. 2563; 1(1):24-34.
Ong-Artborirak P, Seangpraw K, Boonyathee S, Auttama N, Winaiprasert P. Health literacy, self-efficacy, self-care behaviors, and glycemic control among older adults with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study in Thai communities. BMC Geriatr. 2023 May 16;23(1):297. doi: 10.1186/s12877-023-04010-0.
ประภาพร คำแสนราช, ธันยธร จิตตะคาม, จารุวรรณ คำเกษม, ยลดา จันทร์ดี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพเพื่อป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มเสี่ยงในเขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยนกกก. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอร์ทเทิร์น. 2565; 3(2):24-41.
พัชรี สีจ๊ะแปง. ปัจจัยที่มีผลต่อการรับรู้และพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันและควบคุมโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงของประชาชนในเขตจังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร. 2566; 4(2):10-9.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9
