ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้สมรรถนะแห่งตนกับพฤติกรรมป้องกันโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุในอำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี

Noppawan Doungchan; Sabaitip Cheuaiam; Supisara Kumyod

Authors

Noppawan Doungchan Boromarajonani College of Nursing Ratchaburi, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute
Sabaitip Cheuaiam Boromarajonani College of Nursing Chakriraj, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute
Supisara Kumyod Boromarajonani College of Nursing Ratchaburi, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute

Keywords:

Perceived self-efficacy, Preventive behaviors, Diabetes and Hypertension, Older adults

Abstract

This descriptive study aimed to: 1) examine the level of perceived self-efficacy and the level of preventive behaviors towards diabetes mellitus and hypertension among older adults in Mueang District, Ratchaburi Province, and 2) examine the relationships between perceived self-efficacy and preventive behaviors towards diabetes mellitus and hypertension among older adults in Mueang District, Ratchaburi Province. Samples consisted of 97 older adults, who did not have diabetes mellitus or hypertension. The data were collected from July to October 2023. The questionnaires comprised of sociodemographic data, perceived self-efficacy, and preventive behaviors towards diabetes mellitus and hypertension with reliability using Cronbach’s alpha coefficients of 0.86, 0.90, and 0.82, respectively. The data were analyzed using descriptive statistics and Pearson’s product-moment correlation coefficients.

The results showed that perceived self-efficacy was at a moderate level in 92.80% of participants, with the highest score of 75 and the lowest score of 47, and an average score of 59.79 (SD=3.76). Perceived self-efficacy was significantly correlated with preventive behaviors toward diabetes mellitus among older adults in Mueang District, Ratchaburi Province (r=0.507, p=0.000). Perceived self-efficacy was not significantly correlated with preventive behaviors toward hypertension of older adults (r=–0.274, p=0.07). Further research is needed to develop a model for enhancing perceived self-efficacy in the care of diabetes mellitus and hypertension.

References

Saha A, Alleyne G. Recognizing noncommunicable diseases as a global health security threat. Bull World Health Organ. 2018 Nov 1;96(11):792-793. doi: 10.2471/BLT.17.205732.

ตรีนุช ไพชยนต์วิจิตร, พีระพงษ์ เตชะทัตตานนท์, บรรณาธิการ. จับตาทิศทางสุขภาพคนไทย ปี 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 11]. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/Ftm3v

วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 11]. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์. เข้าถึงได้จาก: https://www.hiso.or.th/hiso/picture/reportHealth/report/sreport6/sreport6_full.pdf

พิมพ์วีรา ละลำ, อภิชาติ ใจใหม่, กฤตพัทธ์ ฝึกฝน. ภาวะอ้วนลงพุงในผู้สูงอายุ: ผลกระทบบทบาทพยาบาล. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ. 2565; 23(2):13-27.

สมใจ จางวาง, เทพกร พิทยภินัน, นิรชร ชูติพัฒนะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อป้องกันโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงของประชาชนกลุ่มเสี่ยง. วารสารเครือข่ายพยาบาลและการสารธารณสุขภาคใต้. 2559; 3(1):110-28.

กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข. ภาพอนาคตระบบสาธารณสุขไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กรกฎาคม 11]. เข้าถึงได้จาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2023/08/Thaihealthcareforsight.pdf

ภาสิต ศิริเทศ, ณพวิทย์ ธรรมสีหา. ทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเอง กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก. 2562; 20(2):58-65.

นพพล บุญชู. ผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงในพื้นที่ตำบลรมณีย์ อำเภอกะปง จังหวัดพังงา. วารสารป้องกันควบคุมโรคและศาสตร์สุขภาพบูรณาการ. 2562; 1(1):57-71.

Health Data Center. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสาธารณสุข (HDC) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดราชบุรี เขตสุขภาพที่ 5 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มิถุนายน 15]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/rbr/public/main

ปวิตรา สุทธิธรรม. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อการรับรู้ความสามารถในการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเรื้อรังในชุมชน [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2554.

อุเทน ปญโญ. เอกสารประกอบการเรียนการสอนรายวิชาสถิติและการวิจัยทางโภชนศาสตรศึกษา. เชียงใหม่: บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2553.

ศิริวรรณ พายพัตร, น้ำอ้อย ภักดีวงศ์, วารินทร์ บินโฮเซ็น. ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนกับพฤติกรรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2564; 3(2):22-36.

Tovel H, Carmel S, Raveis VH. Relationships Among Self-perception of Aging, Physical Functioning, and Self-efficacy in Late Life. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci. 2019 Jan 10;74(2):212-221. doi: 10.1093/geronb/gbx056.

นิศานาถ พุทธวงค์, จิตตวดี เหรียญทอง, ศิริรัตน์ ปานอุทัย. การรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดและพฤติกรรมการฟื้นฟูสมรรถภาพปอดในผู้สูงอายุโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2568; 52(2):203-18.

ดมิสา เพชรทอง, ดาราวดี รักวงค์, นูไรดา แสสาเหตุ, อาริสา พันธุสะ, สมเกียรติยศ วรเดช, ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์. การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน: ความเครียดและแนวทางการจัดการความเครียด. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2563; 6(1):1-11.

อัจนา เจศรีชัย. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ ที่ป่วยด้วยโรคเบาหวาน จังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร. 2563; 1(1):24-34.

Ong-Artborirak P, Seangpraw K, Boonyathee S, Auttama N, Winaiprasert P. Health literacy, self-efficacy, self-care behaviors, and glycemic control among older adults with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study in Thai communities. BMC Geriatr. 2023 May 16;23(1):297. doi: 10.1186/s12877-023-04010-0.

ประภาพร คำแสนราช, ธันยธร จิตตะคาม, จารุวรรณ คำเกษม, ยลดา จันทร์ดี. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพเพื่อป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มเสี่ยงในเขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยนกกก. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นอร์ทเทิร์น. 2565; 3(2):24-41.

พัชรี สีจ๊ะแปง. ปัจจัยที่มีผลต่อการรับรู้และพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันและควบคุมโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงของประชาชนในเขตจังหวัดพิจิตร. วารสารวิจัยและวิชาการสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร. 2566; 4(2):10-9.