บทบาทของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น

ผู้แต่ง

  • ทิพย์นภา สาวันดี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านสว่างตก
  • ธีรนุช ยินดีสุข คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี
  • ตรูตา มีธรรม มหาวิทยาลัยราชธานี
  • กมลชนก ไกรดิษฐ์ มหาวิทยาลัยราชธานี
  • ปภัสพร พันธ์จูม คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี
  • สุพิตรา เศลวัตนะกุล คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี

คำสำคัญ:

บทบาทครอบครัว, กิจกรรมทางกาย, เด็กวัยรุ่น, การส่งเสริมสุขภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อศึกษาสถานการณ์บทบาทของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น และวิเคราะห์ปัจจัยเงื่อนไขของบทบาทของครอบครัวต่อการมีกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มเป้าหมายครอบครัวไทย จำนวน 30 ราย รวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า บทบาทหลักของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายสำหรับเด็กวัยรุ่น 6 ด้านหลัก ได้แก่ 1) การเป็นแบบอย่างและผู้นำ ผู้ปกครองที่มีพฤติกรรมการออกกำลังกายเป็นประจำจะส่งผลให้เด็กวัยรุ่นเกิดการเลียนแบบ และสนใจในกิจกรรมทางกายมากขึ้น 2) การสนับสนุนและจูงใจ การให้กำลังใจที่เน้นกระบวนการมากกว่าผลลัพธ์และการให้อิสระในการเลือกกิจกรรมส่งผลต่อการสร้างแรงจูงใจภายในที่ยั่งยืน 3) การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย การจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและทางสังคมให้เอื้อต่อการมีกิจกรรมทางกาย 4) การให้ความรู้และการศึกษา การให้ความรู้เกี่ยวกับประโยชน์และความปลอดภัยในการออกกำลังกายเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเข้าใจและแรงจูงใจ 5) การจัดการข้อจำกัดและอุปสรรค ครอบครัวที่ประสบความสำเร็จจะหาทางแก้ไขปัญหาอย่างสร้างสรรค์และมีความยืดหยุ่น และ 6) การปรับตัวในยุคเทคโนโลยี การผสมผสานเทคโนโลยีกับกิจกรรมทางกายอย่างสร้างสรรค์สามารถเพิ่มความสนใจของเด็กวัยรุ่นได้

ผลการวิจัยมีข้อเสนอแนะดังนี้ บทบาทครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่นมีดังนี้ การพัฒนาตนเองเป็นแบบอย่าง การสร้างแผนกิจกรรมครอบครัว การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย การให้การสนับสนุนที่สมดุล และการใช้เทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์ สำหรับสถานศึกษาและชุมชน ควรพัฒนาหลักสูตรการศึกษาครอบครัว จัดกิจกรรมครอบครัว และสร้างเครือข่ายครอบครัว

ประวัติผู้แต่ง

ทิพย์นภา สาวันดี, โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านสว่างตก

พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ

ธีรนุช ยินดีสุข, คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี

อาจารย์

ตรูตา มีธรรม, มหาวิทยาลัยราชธานี

อาจารย์

กมลชนก ไกรดิษฐ์, มหาวิทยาลัยราชธานี

อาจารย์

ปภัสพร พันธ์จูม, คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี

อาจารย์

สุพิตรา เศลวัตนะกุล, คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี

อาจารย์

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020.

สุปราณี จ้อยรอด, อาจินต์ สงทับ. บทบาทของครอบครัวในการป้องกันภาวะน้ำหนักเกินในเด็กวัยเรียน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและสาธารณสุขภาคใต้. 2562;6(2):270-8.

Singh A, Uijtdewilligen L, Twisk JW, van Mechelen W, Chinapaw MJ. Physical activity and performance at school: a systematic review of the literature including a methodological quality assessment. Arch Pediatr Adolesc Med. 2012 Jan;166(1):49-55. doi: 10.1001/archpediatrics.2011.716.

Wang P, Gao X, Cui X, Shi C. Associations between physical exercise and social-emotional competence in primary school children. Sci Rep. 2025;15:19554. doi: 10.1038/s41598-025-02871-6

Bandura A. Toward a Psychology of Human Agency: Pathways and Reflections. Perspect Psychol Sci. 2018 Mar;13(2):130-136. doi: 10.1177/1745691617699280.

Yao CA, Rhodes RE. Parental correlates in child and adolescent physical activity: a meta-analysis. Int J Behav Nutr Phys Act. 2015 Feb 11;12:10. doi: 10.1186/s12966-015-0163-y.

Stearns JA, Rhodes R, Ball GD, Boule N, Veugelers PJ, Cutumisu N, Spence JC. A cross-sectional study of the relationship between parents' and children's physical activity. BMC Public Health. 2016 Oct 28;16(1):1129. doi: 10.1186/s12889-016-3793-3.

Vella SA, Sutcliffe JT, Fernandez D, Liddelow C, Aidman E, Teychenne M, et al. Context matters: A review of reviews examining the effects of contextual factors in physical activity interventions on mental health and wellbeing. Ment Health Phys Act. 2023;25: 100520. doi: 10.1016/j.mhpa.2023.100520

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. รายงานสถานการณ์การมีกิจกรรมทางกายของเด็กและเยาวชนไทย. กรุงเทพฯ: สสส.; 2566.

van Sluijs EMF, Ekelund U, Crochemore-Silva I, Guthold R, Ha A, Lubans D, Oyeyemi AL, et al. Physical activity behaviours in adolescence: current evidence and opportunities for intervention. Lancet. 2021 Jul 31;398(10298):429-442. doi: 10.1016/S0140-6736(21)01259-9.

Brown HE, Atkin AJ, Panter J, Wong G, Chinapaw MJ, van Sluijs EM. Family-based interventions to increase physical activity in children: a systematic review, meta-analysis and realist synthesis. Obes Rev. 2016 Apr;17(4):345-60. doi: 10.1111/obr.12362.

Huang T, Zhao G, Tan H, Wu H, Fu J, Sun S, et al. Effects of Family Intervention on Physical Activity and Sedentary Behavior in Children Aged 2.5-12 Years: A Meta-Analysis. Front Pediatr. 2021 Aug 11;9:720830. doi: 10.3389/fped.2021.720830.

ศิริพร จิรวัฒน์กุล. การวิจัยเชิงคุณภาพ ด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์; 2552.

Singh A, Uijtdewilligen L, Twisk JW, van Mechelen W, Chinapaw MJ. Physical activity and performance at school: a systematic review of the literature including a methodological quality assessment. Arch Pediatr Adolesc Med. 2012 Jan;166(1):49-55. doi: 10.1001/archpediatrics.2011.716.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

08-01-2026

รูปแบบการอ้างอิง

สาวันดี ท., ยินดีสุข ธ., มีธรรม ต., ไกรดิษฐ์ ก., พันธ์จูม ป., & เศลวัตนะกุล ส. (2026). บทบาทของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 20(2), 424–435. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/278018

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย