บทบาทของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น
คำสำคัญ:
บทบาทครอบครัว, กิจกรรมทางกาย, เด็กวัยรุ่น, การส่งเสริมสุขภาพบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อศึกษาสถานการณ์บทบาทของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น และวิเคราะห์ปัจจัยเงื่อนไขของบทบาทของครอบครัวต่อการมีกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่น โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มเป้าหมายครอบครัวไทย จำนวน 30 ราย รวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า บทบาทหลักของครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายสำหรับเด็กวัยรุ่น 6 ด้านหลัก ได้แก่ 1) การเป็นแบบอย่างและผู้นำ ผู้ปกครองที่มีพฤติกรรมการออกกำลังกายเป็นประจำจะส่งผลให้เด็กวัยรุ่นเกิดการเลียนแบบ และสนใจในกิจกรรมทางกายมากขึ้น 2) การสนับสนุนและจูงใจ การให้กำลังใจที่เน้นกระบวนการมากกว่าผลลัพธ์และการให้อิสระในการเลือกกิจกรรมส่งผลต่อการสร้างแรงจูงใจภายในที่ยั่งยืน 3) การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย การจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพและทางสังคมให้เอื้อต่อการมีกิจกรรมทางกาย 4) การให้ความรู้และการศึกษา การให้ความรู้เกี่ยวกับประโยชน์และความปลอดภัยในการออกกำลังกายเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเข้าใจและแรงจูงใจ 5) การจัดการข้อจำกัดและอุปสรรค ครอบครัวที่ประสบความสำเร็จจะหาทางแก้ไขปัญหาอย่างสร้างสรรค์และมีความยืดหยุ่น และ 6) การปรับตัวในยุคเทคโนโลยี การผสมผสานเทคโนโลยีกับกิจกรรมทางกายอย่างสร้างสรรค์สามารถเพิ่มความสนใจของเด็กวัยรุ่นได้
ผลการวิจัยมีข้อเสนอแนะดังนี้ บทบาทครอบครัวในการส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เหมาะสมกับเด็กวัยรุ่นมีดังนี้ การพัฒนาตนเองเป็นแบบอย่าง การสร้างแผนกิจกรรมครอบครัว การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย การให้การสนับสนุนที่สมดุล และการใช้เทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์ สำหรับสถานศึกษาและชุมชน ควรพัฒนาหลักสูตรการศึกษาครอบครัว จัดกิจกรรมครอบครัว และสร้างเครือข่ายครอบครัว
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020.
สุปราณี จ้อยรอด, อาจินต์ สงทับ. บทบาทของครอบครัวในการป้องกันภาวะน้ำหนักเกินในเด็กวัยเรียน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและสาธารณสุขภาคใต้. 2562;6(2):270-8.
Singh A, Uijtdewilligen L, Twisk JW, van Mechelen W, Chinapaw MJ. Physical activity and performance at school: a systematic review of the literature including a methodological quality assessment. Arch Pediatr Adolesc Med. 2012 Jan;166(1):49-55. doi: 10.1001/archpediatrics.2011.716.
Wang P, Gao X, Cui X, Shi C. Associations between physical exercise and social-emotional competence in primary school children. Sci Rep. 2025;15:19554. doi: 10.1038/s41598-025-02871-6
Bandura A. Toward a Psychology of Human Agency: Pathways and Reflections. Perspect Psychol Sci. 2018 Mar;13(2):130-136. doi: 10.1177/1745691617699280.
Yao CA, Rhodes RE. Parental correlates in child and adolescent physical activity: a meta-analysis. Int J Behav Nutr Phys Act. 2015 Feb 11;12:10. doi: 10.1186/s12966-015-0163-y.
Stearns JA, Rhodes R, Ball GD, Boule N, Veugelers PJ, Cutumisu N, Spence JC. A cross-sectional study of the relationship between parents' and children's physical activity. BMC Public Health. 2016 Oct 28;16(1):1129. doi: 10.1186/s12889-016-3793-3.
Vella SA, Sutcliffe JT, Fernandez D, Liddelow C, Aidman E, Teychenne M, et al. Context matters: A review of reviews examining the effects of contextual factors in physical activity interventions on mental health and wellbeing. Ment Health Phys Act. 2023;25: 100520. doi: 10.1016/j.mhpa.2023.100520
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. รายงานสถานการณ์การมีกิจกรรมทางกายของเด็กและเยาวชนไทย. กรุงเทพฯ: สสส.; 2566.
van Sluijs EMF, Ekelund U, Crochemore-Silva I, Guthold R, Ha A, Lubans D, Oyeyemi AL, et al. Physical activity behaviours in adolescence: current evidence and opportunities for intervention. Lancet. 2021 Jul 31;398(10298):429-442. doi: 10.1016/S0140-6736(21)01259-9.
Brown HE, Atkin AJ, Panter J, Wong G, Chinapaw MJ, van Sluijs EM. Family-based interventions to increase physical activity in children: a systematic review, meta-analysis and realist synthesis. Obes Rev. 2016 Apr;17(4):345-60. doi: 10.1111/obr.12362.
Huang T, Zhao G, Tan H, Wu H, Fu J, Sun S, et al. Effects of Family Intervention on Physical Activity and Sedentary Behavior in Children Aged 2.5-12 Years: A Meta-Analysis. Front Pediatr. 2021 Aug 11;9:720830. doi: 10.3389/fped.2021.720830.
ศิริพร จิรวัฒน์กุล. การวิจัยเชิงคุณภาพ ด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์; 2552.
Singh A, Uijtdewilligen L, Twisk JW, van Mechelen W, Chinapaw MJ. Physical activity and performance at school: a systematic review of the literature including a methodological quality assessment. Arch Pediatr Adolesc Med. 2012 Jan;166(1):49-55. doi: 10.1001/archpediatrics.2011.716.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9