คุณภาพชีวิตและปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุในสังคมสูงวัย จังหวัดจันทบุรี

ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์; ณัฐรดา แฮคำ

ผู้แต่ง

ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์ กลุ่มวิชาการพยาบาลสุขภาพชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี
ณัฐรดา แฮคำ กลุ่มวิชาการพยาบาลสุขภาพชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี

คำสำคัญ:

คุณภาพชีวิต, ปัญหาสุขภาพ, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตและปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุในสังคมสูงวัย จังหวัดจันทบุรี กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 398 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามเขตการปกครองทั้ง 10 อำเภอ และสุ่มอย่างง่ายภายในแต่ละอำเภอจากผู้ที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ที่กำหนด เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป และแบบประเมินคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกฉบับย่อ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.89 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 78.89) มีอายุอยู่ในช่วง 60-69 ปี (ร้อยละ 80.90) อายุเฉลี่ย 66 ปี (SD=5.32) การศึกษาระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 46.98) สถานภาพสมรส (ร้อยละ 54.27) อาชีพรับจ้างทั่วไป (ร้อยละ 29.15) มีรายได้มากกว่า 5,000 บาทต่อเดือน (ร้อยละ 45.98) คุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 79.40) มีค่าเฉลี่ย 3.37 (SD=0.84) โดยด้านสิ่งแวดล้อมมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมาคือด้านจิตใจ ด้านสัมพันธภาพทางสังคม และด้านสุขภาพกายตามลำดับ ปัญหาสุขภาพพบว่า ส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว (ร้อยละ 77.39) ที่พบบ่อยที่สุดคือโรคความดันโลหิตสูง รองลงมาคือโรคเบาหวานร่วมกับโรคความดันโลหิตสูง และโรคไขมันในเลือดสูง ปัญหาสุขภาพ อื่น ๆ ที่พบ ได้แก่ อาการชาปลายมือปลายเท้า อาการปวดเมื่อย และการนอนไม่หลับ

ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย หน่วยงานด้านสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง ควรพัฒนาโปรแกรมและส่งเสริมการดูแลสุขภาพกายของผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่อง เช่น การออกกำลังกายที่เหมาะสมกับวัย การป้องกันและควบคุมโรคเรื้อรัง และการฟื้นฟูสมรรถภาพ เป็นต้น เพื่อช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุให้ดียิ่งขึ้น

ประวัติผู้แต่ง

ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์, กลุ่มวิชาการพยาบาลสุขภาพชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี

อาจารย์

ณัฐรดา แฮคำ, กลุ่มวิชาการพยาบาลสุขภาพชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี

อาจารย์

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม; 2567.

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2561.

ชัยพัฒน์ พุฒซ้อน, กันตพัฒน์ พรศิริวัชรสิน. แนวทางการแก้ไขปัญหาสังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย. วารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2561;1(1):25-35.

สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กองบริหารการสาธารณสุข. แผนปฏิบัติราชการแผนการบูรณาการเพื่อการพัฒนาสุขภาพผู้สูงอายุ พ.ศ. 2566-2570 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2569 กุมภาพันธ์ 25]. เข้าถึงได้จาก: https://phdb.moph.go.th/main/index/detail/31461

สำนักงานสถิติจังหวัดจันทบุรี. บทวิเคราะห์ผู้สูงอายุ ประจำปี 2568 จังหวัดจันทบุรี. จันทบุรี: สำนักงานสถิติจังหวัดจันทบุรี; 2568.

สำนักงานจังหวัดจันทบุรี. แผนพัฒนาจังหวัดจันทบุรี พ.ศ. 2566-2570 [อินเทอร์เน็ต]. จันทบุรี: สำนักงานจังหวัดจันทบุรี; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2569 กุมภาพันธ์ 25]. เข้าถึงได้จาก: https://www.chanthaburi.go.th/news_devpro

สำนักงานสถิติจังหวัดจันทบุรี. ผู้สูงอายุจากการทะเบียน [อินเทอร์เน็ต]. จันทบุรี: สำนักงานสถิติจังหวัดจันทบุรี; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2569 กุมภาพันธ์ 25]. เข้าถึงได้จาก: https://chanthaburi.gdcatalog.go.th/dataset/elder_2567_01/resource/788be96f-d13d-4712-960e-05b595510ed4

Yamane T. Statistics: An introductory analysis. New York: Harper & Row; 1973.

Mahatnirunkul S, Tuntipivatanakul W, Pumpisanchai W. Comparison of the WHOQOL-100 and the WHOQOL-BREF (26 items). J Ment Health Thai. 1998;5(3):4-15.

จิราพร เกศพิชญวัฒนา, สุวิณี วิวัฒน์วานิช, อังคณา ศรีสุข, สหรัฐ เจตมโนรมย์. คู่มือเรียนรู้เข้าใจวัยสูงอายุ: โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2561.

ปิยะพงศ์ กู้พงศ์พันธ์, ชิดชนก ศรีราช, ชาญชลักษณ์ เยี่ยมมิตร. การศึกษาสมรรถภาพทางกายและคุณภาพชีวิตด้านร่างกายของผู้สูงอายุอำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา. 2566;17(4):55-67.

วิทมา ธรรมเจริญ, นิทัศนีย์ เจริญงาม, นิตยา ทองหนูนุ้ย. ปัจจัยทำนายการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุในจังหวัดจันทบุรี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2562;21(2):48-64.

เนตรนภา กาบมณี, สิริลักษณ์ อุ่ยเจริญ, ปานเพชร สกุลคู. การศึกษาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตำบลหนองไผ่ อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2564;11(1):27-39.

ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์, ณัฐปภัสญ์ นวลสีทอง, บังอร ปรอยโคกสูง. การศึกษาระดับสุขภาวะแบบองค์รวมและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2567;18(1):296-310.

กุลธิดา กุลประฑีปัญญา, วิรดา อัศวเมธากุล, ปรางทิพย์ ทาเสนาะ เอลเทอร์, จามจุรี แซ่หลู่, เพ็ญนภา พิสัยพันธุ์, อรัญญา นามวงศ์. สถานการณ์ภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุในสังคมไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น. 2563;17(2):581-95.

Jazayeri E, Kazemipour S, Hosseini SR, Radfar M. Quality of life in the elderly: A community study. Caspian J Intern Med. 2023 Summer;14(3):534-542. doi: 10.22088/cjim.14.3.543.

นงนุช แย้มวงษ์. คุณภาพชีวิตและความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุที่มารับบริการในโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพฯ. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2557;21(1):37-44.

พุทธิพร พิธานธนานุกูล. ภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุในเขตตำบลหญ้าปล้อง อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ. พยาบาลสาร. 2561;45(1):12-25.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. ผู้สูงอายุกับปัญหาสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 2569 กุมภาพันธ์ 25]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/15/415

ลัดดาวัลย์ พุทธรักษา, จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส, สาวิตรี หลักทอง. การรับรู้ปัญหาสุขภาพและความต้องการการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่สอดคล้องกับวัฒนธรรม ความเชื่อ และวิถีชีวิตในพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (อีอีซี). วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2566;33(2):150-64.

ปิยะวัฒน์ ตรีวิทยา. กรอบแนวคิดเกี่ยวกับคุณภาพชีวิต. วารสารเทคนิคการแพทย์เชียงใหม่, 2559; 49(2):171-84.