ปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล: หลักฐานเชิงประจักษ์จากสถาบันการศึกษาเอกชนแห่งหนึ่ง

สมจิตร วงศ์หอม; สุดารัตน์ พุฒพิมพ์

ผู้แต่ง

สมจิตร วงศ์หอม, พย.ม. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น วิทยาเขตบุรีรัมย์
สุดารัตน์ พุฒพิมพ์, พย.ม. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น วิทยาเขตบุรีรัมย์

คำสำคัญ:

ภาวะซึมเศร้า, นักศึกษาพยาบาล, ความเครียด, ไซเบอร์บูลลี่, การศึกษาปัจจัยทำนาย

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงสำรวจครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล จากสถาบันการศึกษาเอกชนแห่งหนึ่ง กลุ่มตัวอย่างคือนักศึกษาพยาบาล จำนวน 230 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อภาวะซึมเศร้า วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ

ผลการวิจัยพบว่า นักศึกษาพยาบาลส่วนใหญ่มีภาวะซึมเศร้าอยู่ในระดับน้อยมาก ร้อยละ 51.7 และพบว่า ภาวะซึมเศร้ามีความสัมพันธ์ทางบวกกับความเครียด (r=0.650) ด้านการเรียน (r=0.396) ด้านประสบการณ์การถูกกลั่นแกล้งและไซเบอร์บูลลี่ (r=0.389) ด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม (r=0.368) ด้านความสัมพันธ์กับบุคคลอื่น (r=0.366) ด้านการใช้สมาร์ทโฟน (r=0.290) และด้านครอบครัว (r=0.282) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ส่วนปัจจัยด้านประสบการณ์การถูกกลั่นแกล้งและไซเบอร์บูลลี่ (β=0.452) ด้านการเรียน (β=0.276) ด้านความเครียด (β=0.204) และด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม (β=−0.162) สามารถร่วมกันทำนายภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาลได้ร้อยละ 39.0 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาแนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิต การป้องกัน และการลดปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาลได้อย่างเหมาะสม

ประวัติผู้แต่ง

สมจิตร วงศ์หอม, พย.ม., คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น วิทยาเขตบุรีรัมย์

อาจารย์

สุดารัตน์ พุฒพิมพ์, พย.ม., คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น วิทยาเขตบุรีรัมย์

อาจารย์

เอกสารอ้างอิง

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. สุขภาพคนไทย 2568: เกิดน้อยกู่ไม่กลับ ต้องปรับและรับมืออย่างไร. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2568.

Sonmez Y, Akdemir M, Meydanlioglu A, Aktekin MR. Psychological Distress, Depression, and Anxiety in Nursing Students: A Longitudinal Study. Healthcare (Basel). 2023 Feb 21;11(5):636. doi: 10.3390/healthcare11050636.

ดวงใจ วัฒนสินธุ์, สิริพิมพ์ ชูปาน, ภาคิณี เดชชัยยศ. การแก้ปัญหาทางสังคมและภาวะซึมเศร้าของนักศึกษาพยาบาล. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2562;29(1):87-99.

กมลนัทธ์ คล่องดี, สุรชัย เฉนียง. ปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีนครพนม มหาวิทยาลัยนครพนม. วารสารพยาบาลตำรวจ. 2564;13(1):148-57.

จิริสุดา สินธุศิริ, ปทิตตา สงวนสุข, นริศรา ชัยเชียงพิณ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ ต่อความเครียดของนักศึกษาระดับปริญญาตรี ชั้นปีที่ 1 คณะสาธารณสุขศาสตร์และสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2567;10(1):207-15.

Wu W, Chen Y, Shi X, Lv H, Bai R, Guo Z, Yu L, Liu Y, Liu J, Chen Y, Zeng Y. The Mobile Phone Addiction and Depression Among High School Students: The Roles of Cyberbullying Victimization, Perpetration, and Gender. Front Psychol. 2022 Apr 27;13:845355. doi: 10.3389/fpsyg.2022.845355.

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 1970;30(3):607-10.

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. แบบวัดความเครียด กรมสุขภาพจิต. [อินเตอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 2568 มิถุนายน 20]. เข้าถึงได้จาก: https://kkhos.moph.go.th/kkhos/data_office/SPST20.pdf

มาโนช หล่อตระกูล. แบบสอบถามสุขภาพผู้ป่วย (Patient Health Questionnaire: PHQ-9). [อินเตอร์เน็ต]. ม.ป.ป. [เข้าถึงเมื่อ 20 มิถุนายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/depression_risk

Zheng YX, Jiao JR, Hao WN. Stress levels of nursing students: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2022 Sep 9;101(36):e30547. doi: 10.1097/MD.0000000000030547.

Zhu C, Huang S, Evans R, Zhang W. Cyberbullying among adolescents and students and its association with depression. BMC Public Health. 2021;21:1124.

Kowalski RM, Limber SP, McCord A. A developmental approach to cyberbullying: prevalence and protective factors. Aggress Violent Behav. 2022;64:101667.

Visier-Alfonso ME, Sarabia-Cobo CM, Cobo-Cuenca AI, Nieto-López M, López-Honrubia R, Bartolomé-Gutiérrez R, Alconero-Camarero AR, González-López JR. Stress, mental health, and protective factors in nursing students: an observational study. Nurse Educ Today. 2024;139:106258.

สุหทัย โตสังวาลย์, ทยาวีร์ จันทรวิวัฒน์. ความเครียด ภาวะซึมเศร้า กลยุทธ์การรับมือกับปัญหา และความแข็งแกร่งในชีวิตของนักศึกษาพยาบาลในสถาบันแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือระหว่างการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2566;37(3):92-113.

Ross R, Zeller R, Srisaeng P, Yimmee S, Somchid S, Sawatphanit W. Depression, stress, emotional support, and self-esteem among baccalaureate nursing students in Thailand. Int J Nurs Educ Scholarsh. 2005;2:Article25. doi: 10.2202/1548-923x.1165.