Development of a Community-Based Rehabilitation Model for Methamphetamine Addicts Using Thai Traditional Medicine and Alternative Medicine at Nong Khaem Landfill Community, Nong Khaem District, Bangkok
Keywords:
Community-Based treatment (CBTx), Methamphetamine Addicts, TTM CBTx modelAbstract
This research aimed to study, develop, and evaluate a new community-based treatment and rehabilitation model for methamphetamine addicts that integrates Thai traditional and alternative medicine (TTM CBTx model) in Nong Khaem garbage dump community between November 2024 and November 2025. The study was divided into three phases. Phase 1 evaluated the existing community-based treatment model through focus group discussions and in-depth interviews with four stakeholder groups: administrators, practitioners, patients, and relatives or community leaders; totaling 60 participants. The data were analyzed using content analyses. Phase 2 involved a participatory workshop with the samples from Phase 1 to utilize the findings in developing a new model tailored to the local context. Phase 3, a quasi-experimental study, applied the new model to 23 volunteered patients. Outcomes were assessed before and after a 16-week treatment, along with an 8-weeks follow-up, using stress and quality of life assessment tools.
The results revealed that the previous model's strengths included a holistic therapeutic approach with active family and community involvement; however, it faced limitations regarding personnel, data management, and cultural contexts. After implementing the new model, it was found that following the 16-week treatment, patients experienced a significant decrease in stress and an improvement in quality of life. Furthermore, the 8-week follow-up demonstrated that the patients' mental health and quality of life continued to improve or remained stable. This reflects that the new model can effectively assist patients in achieving sustainable abstinence, highlighting a high non-relapse rate of 86.96%.
References
United Nations Office on Drugs and Crime. World Drug Report 2023. Vienna: United Nations Office on Drugs and Crime; 2023.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. สถิติผู้เข้ารับการบำบัดรักษาทั่วประเทศ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2568 ตุลาคม 1]. เข้าถึงได้จาก: http://www.oncb.go.th/
กรมสุขภาพจิต. คู่มือการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต; 2565.
กระทรวงสาธารณสุข, สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. การบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ใช้/ผู้เสพติดยาเสพติด ตามประมวลกฎหมายยาเสพติดใหม่. นนทบุรี: สำนักพัฒนาระบบการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด; 2564.
กระทรวงสาธารณสุข. การดำเนินงานบำบัดรักษาและดูแลผู้ป่วยยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
ไหมไทย ศรีแก้ว, ณัฐติญา นกแก้ว, จุฑามาศ ศุภพันธ์, ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์, นงลักษณ์ เอี่ยมปี. การบำบัดรักษาผู้เสพยาบ้าโดยใช้ภูมิปัญญาไทย: กรณีศึกษาวัดแห่งหนึ่งในภาคใต้. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2561;11(2):234-42.
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. การศึกษารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดด้วยการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2548 [เข้าถึงเมื่อ 2569 มีนาคม 23]. เข้าถึงได้จาก: https://archive.lib.cmu.ac.th/part/N/2548/nsh500102_48_abs.pdf
โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน. ประสิทธิผลการดูแลผู้ป่วยเสพติดเมทแอมเฟตามีนด้วยต้นตำรับยาสมุนไพรโรงพยาบาลการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ผสมผสาน กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2566.
ชมพูนุท พบสุข. กลไกความสำเร็จของกระบวนการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดโดยชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนกองขยะหนองแขม เขตหนองแขม กรุงเทพมหานคร. วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น. 2566;7(2):1-15.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. คู่มือแนวทางการปฏิบัติงานบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2565.
สมพร กันทรดุษฎี เตรียมชัยศรี. การปฏิบัติสมาธิเพื่อการเยียวยาสุขภาพ (SKT). กรุงเทพฯ: คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล; 2555.
Smith WE. The AIC Model: Appreciation, Influence, Control. Washington DC: World Bank; 1991.
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล, วนิดา พุ่มไพศาลชัย, พิมพ์มาศ ตาปัญญา. การสร้างแบบวัดความเครียดสวนปรุง. วารสารสวนปรุง. 2540;13(3):1-20.
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล, วิไลวรรณ พรไตรรัตน์, พิมพ์มาศ ตาปัญญา, วิไลภรณ์ ปัญญา, ปริทรรศ ศิลปกิจ. แบบวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ ฉบับภาษาไทย (WHOQOL-BREF-THAI). เชียงใหม่: โรงพยาบาลสวนปรุง กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข; 2541.
ชวนพิศ เคหาบาล. ประสิทธิผลของโปรแกรมการบำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยยาเสพติดโดยใช้รูปแบบ CBTx “ชุมชนล้อมรักษ์” ต่อการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายและการเสพสารแอมเฟตามีน ของผู้ป่วยยาเสพติด อำเภอเชียงขวัญ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 2568;6(2):274-287.
ภัทรพล จึงสมเจตไพศาล. ศูนย์คัดกรองตามประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564. วารสารวิชาการและวิจัยยาเสพติด. 2566;1(1):1-14.
นุชรีย์ ทองเจิม, ธีรวัฒน์ สกุลมานนท์, ลัดดาวัลย์ สิทธิสาร. การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นฐาน. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2566;13(2):17-30.
ธีระ ศรีโยธี. ประสิทธิผลและความปลอดภัยในการบำบัดผู้ป่วยยาเสพติดด้วยการแพทย์แผนไทย โรงพยาบาลห้วยเกิ้ง จังหวัดอุดรธานี. อุดรธานี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี; 2568.
ชโลธร อัญชลีสหกร. กระบวนการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนกรณีศึกษาสารภีโมเดล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาอาชญาวิทยาและงานยุติธรรม]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2558.
พัฒนา ภัทรพักตร์. การประเมินโครงการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษา อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี [วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารรัฐกิจ]. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2567.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 REGIONAL HEALTH PROMOTION CENTER 9 JOURNAL

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9