ความชุกตามระดับความเสี่ยง การรับรู้ และการจัดการเมื่อมีสัญญาณเตือน โรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองและครอบครัว
คำสำคัญ:
ความชุกตามระดับความเสี่ยง, การรับรู้ระดับความเสี่ยง, การรับรู้, การจัดการเมื่อมีสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง, กลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวาง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกตามระดับความเสี่ยง การรับรู้ระดับความเสี่ยง และเปรียบเทียบความแตกต่างการรับรู้และการจัดการเมื่อมีสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองระหว่างผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองและครอบครัว กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคเบาหวานและ/หรือโรคความดันโลหิตสูงที่เป็นกลุ่มเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองและครอบครัว จำนวน 281 คู่ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสอบถามปัจจัยส่วนบุคคล แบบประเมินระดับความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง แบบสอบถามการรับรู้ระดับความเสี่ยง และแบบสอบถามการรับรู้และการจัดการเมื่อมีสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา จำนวน ร้อยละ และเปรียบเทียบความแตกต่างโดยใช้สถิติ McNemar’s test และ Paired t-test
ผลการวิจัยพบว่า 1) ความชุกตามระดับความเสี่ยงของผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองอยู่ในระดับเสี่ยงปานกลาง (10% ถึงต่ำกว่า 20%) ร้อยละ 38.43 รองลงมาอยู่ในระดับเสี่ยงสูง (20% ถึงต่ำกว่า 30%) ร้อยละ 27.40, 2) มีการรับรู้ความเสี่ยงอยู่ในระดับ ไม่ทราบ/ไม่แน่ใจ (ร้อยละ 53.38 ของผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงฯ และร้อยละ 48.40 ของครอบครัว) โดยมีการรับรู้ความเสี่ยงตามความถูกต้องในแต่ละระดับไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05), และ 3) ผลการเปรียบเทียบคะแนนรวมระหว่างผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงฯ และครอบครัว พบว่าครอบครัวมีคะแนนรวมเฉลี่ย (80.02 ± 10.06) สูงกว่าผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงฯ (77.80 ± 11.50) ความแตกต่างเฉลี่ยระหว่างกลุ่มเท่ากับ 2.21 (95% CI [0.56, 3.87]) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t(280) = 2.63, p=0.009)
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. กรมควบคุมโรค รณรงค์วันหลอดเลือดสมองโลก ปี 2566 เผยปีนี้ประเทศไทยพบผู้ป่วยกว่า 3 แสนราย [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2567 มกราคม 29]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2023/10/28741
ฉัตรทอง จารุพิสิฐไพบูลย์, นฤมล เปรมาสวัสดิ์, อารีย์รัตน์ เปสูงเนิน, นงณภัทร รุ่งเนย, ผุสดี ด่านกุล. แนวทางการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในกลุ่มเสี่ยง. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2563;30(3):74-89.
วีระศักดิ์ อเนกศักดิ์, สุรพันธ์ สืบเนียม, สิรินธร นิลวรรณาภา. การรับรู้อาการเตือนโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลสุทธาเวช จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2562;5(4):27-37.
Jo M, Oh H, Jang S-Y, Jo A. Factors influencing unawareness of warning signs of stroke among hypertensive diabetic patients at a high risk for stroke: The 2017 Nationwide Community Health Survey in Korea. Korean J Adult Nurs. 2019;31(4):403-13. doi:10.7475/kjan.2019.31.4.403.
พรทิพย์ จอกกระจาย, ปาฬินทร์รฎา ธนาพัทธ์ธิวากุล, จุฑารัตน์ ผู้พิทักษ์กุล. รู้เท่าทัน รู้ป้องกันภัยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2566;29(3):108-20.
วรรณา บุญสวยขวัญ, อมรรัตน์ กลับรอด. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อระยะเวลาการมารับการรักษาของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะเฉียบพลัน งานอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลเชียรใหญ่. วารสารศาสตร์สุขภาพและการศึกษา. 2565;2(2):61-75.
วิไลภรณ์ สว่างมงคล, เขมารดี มาสิงบุญ, วัลภา คุณทรงเกียรติ. ความล่าช้าในการนำผู้ป่วยมาโรงพยาบาลของญาติผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดระยะเฉียบพลัน. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2563;28(3):90-101.
Lin B, Zhang Z, Guo Y, Wang W, Mei Y, Wang S, Tong Y, Shuaib N, Cheung D. Perceptions of recurrence risk and behavioural changes among first-ever and recurrent stroke survivors: A qualitative analysis. Health Expect. 2021 Dec;24(6):1962-1970. doi: 10.1111/hex.13335.
Dodd M, Janson S, Facione N, Faucett J, Froelicher ES, Humphreys J, et al. Advancing the science of symptom management. J Adv Nurs. 2001 Mar;33(5):668-76. doi: 10.1046/j.1365-2648.2001.01697.x.
อาณัติ วรรณะ, นิภา กิมสูงเนิน, รัชนี นามจันทรา. การรับรู้และการจัดการเมื่อมีสัญญาณเตือนในผู้ที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2563;2(1):30-44.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาวิเศษ. ฐานข้อมูลรายงานทะเบียนผู้ป่วยโรคเรื้อรัง [database on the Internet]. Trang: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาวิเศษ; 2567.
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas. 1970;30(3):607-10.
สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. คู่มือการประเมินโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง (CVD Risk Assessment). กรุงเทพฯ: กรมควบคุมโรค; 2559.
สายฝน เติบสูงเนิน, ปิยธิดา คูหิรัญญรัตน์. ระดับการรับรู้อาการเตือนของโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อทอง อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา. ศรีนครินทร์เวชสาร. 2560;32(5):482-90.
Tsao CW, Aday AW, Almarzooq ZI, Alonso A, Beaton AZ, Bittencourt MS, et al. Heart Disease and Stroke Statistics-2022 Update: A Report From the American Heart Association. Circulation. 2022 Feb 22;145(8):e153-e639. doi: 10.1161/CIR.0000000000001052.
ทิพวรรณ ทองสุข, วรรณภา ทองใบ, ศศิธร พูลสวัสดิ์. ปัจจัยเสี่ยงและการรับรู้ความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองของผู้สูงอายุในเขตชนบท. วารสารการพยาบาลสาธารณสุข. 2564;35(3):45-59.
Aycock DM, Clark PC, Anderson AM, Sharma D. Health Perceptions, Stroke Risk, and Readiness for Behavior Change: Gender Differences in Young Adult African Americans. J Racial Ethn Health Disparities. 2019 Aug;6(4):821-829. doi: 10.1007/s40615-019-00581-0.
Chen X, Orom H, Hay JL, Waters EA, Schofield E, Li Y, Kiviniemi MT. Differences in Rural and Urban Health Information Access and Use. J Rural Health. 2019 Jun;35(3):405-417. doi: 10.1111/jrh.12335.
กัญญารัตน์ ศรีบุญเรือง, รัตนาภรณ์ อ่อนน้อม, อรอุมา เกิดผล. ความรู้และการรับรู้สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองของครอบครัวผู้สูงอายุโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. วารสารสาธารณสุขชุมชน. 2565;18(2):112-25.
Smith D, Lee H. The role of family in stroke risk perception and prevention. Stroke Prev J. 2025;30(2):120-30. doi:10.1177/19418744211006215.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9
